148 doelen
-
Herkennen afspraken en regels.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Afspraken en regels
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Herkennen: • in de klas • op de speelplaats
Voorbeelden
• Emma ruimt op in de klas. • Liam duwt niet in de rij.
-
Illustreren afspraken en regels.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Afspraken en regels
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: • in de klas • op school
Te hanteren begrippen
de afspraak, de regel, samen, delen
-
Illustreren het belang van afspraken en regels voor het samenleven.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Afspraken en regels
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Afspraken en regels voor het samenleven: • klasafspraken en –regels • schoolafspraken en –regels • spelafspraken en –regels
Voorbeelden
Belang van afspraken en regels: om elkaar niet te storen tijdens het werken, omwille van veiligheidsredenen, om samen te leven, om ruzies te voorkomen, zodat iedereen weet wat er van hem verwacht wordt, omdat deze aansluiten op onze waarden en normen
-
Illustreren het belang van afspraken en regels voor het samenleven.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Afspraken en regels
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Afspraken en regels voor het samenleven: • in het eigen gezin • in groepen waar kinderen tijdens hun vrije tijd aan participeren • in de samenleving
-
Verwoorden wat rechten en plichten zijn.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Rechten en plichten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Rechten en plichten: • Een recht is iets wat je mag doen of krijgt. • Een plicht is iets wat je moet doen voor anderen of voor jezelf.
-
Herkennen enkele rechten en plichten in hun eigen leefwereld.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Rechten en plichten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Rechten en plichten: verkeersregels, schoolregels
-
Beschrijven enkele rechten en plichten in hun eigen leefwereld.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Rechten en plichten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
de rechten, de plichten
-
Illustreren dat rechten en plichten elkaar aanvullen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Rechten en plichten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Rechten en plichten: • Rechten geven vrijheid om dingen te doen, plichten zorgen ervoor dat iedereen goed met elkaar omgaat. • We hebben rechten maar we moeten ook plichten vervullen om samen te kunnen werken. • rechten: vrijheid van meningsuiting, recht op veiligheid, recht op privacy, recht op gelijkwaardige behandeling • plichten: respecteren van regels, verantwoordelijk omgaan met materialen en de omgevingTe hanteren begrippen
de vrijheid, de veiligheid, de privacy
-
Illustreren dat rechten en plichten in de klas en de samenleving complementair zijn.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Rechten en plichten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Rechten en plichten: • Rechten en plichten horen samen. Je hebt het recht om gehoord te worden maar je hebt ook de plicht om anderen te respecteren. • In een klas of maatschappij kunnen we pas echt samen werken als iedereen zijn rechten en plichten begrijpt en naleeft.Te hanteren begrippen
het respect, de verantwoordelijkheid
Voorbeelden
Didier heeft het recht om boeken te lenen in de bibliotheek maar heeft de plicht om ze op tijd terug te brengen.
-
Beschrijven enkele rechten en plichten in een democratische samenleving.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Rechten en plichten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Rechten en plichten: • rechten: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van religie, recht op gelijke behandeling, stemrecht, persvrijheid, recht op privacy, eerlijke rechtsgang • plichten: respecteren van de wetten, participatie aan verkiezingen, betalen van belastingen • Rechten en plichten zijn opgenomen in de (grond)wet.Te hanteren begrippen
de vrije meningsuiting, de (grond)wet, de democratie, de samenleving, de participatie
-
Herkennen inspraak en overleg.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Inspraak en overleg
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Herkennen: in de klas- en schoolcontext Inspraak/ overleg: • mogen inbrengen wat ze willen of vinden • samen kiezen helpt om de betrokkenheid te verhogen
Voorbeelden
• Farah kiest samen met de klas een liedje om te zingen in de kring. • Imane beslist samen met de anderen welke spelhoek geopend wordt.
-
Illustreren het belang van inspraak en overleg.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Inspraak en overleg
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: in klas- en schoolcontext Inspraak en overleg: • Inspraak en overleg betekent dat iedereen zijn mening mag geven en mee mag denken. • Samen praten over ideeën helpt om eerlijke en duidelijke afspraken te maken die voor iedereen goed werken. • Op basis van stemmen kan een beslissing genomen worden.Te hanteren begrippen
de mening, het idee, samen praten, de kring, stemmen, het overleg
Voorbeelden
• Frederique geeft zijn mening tijdens een klasgesprek. Zo weet iedereen wat hij denkt. • In de kleuterklas van Hira wordt via klassikaal stemmen beslist hoe ze het thema vorm gaan geven. -
Illustreren het principe van inspraak en overleg.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Inspraak en overleg
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: • belang van inspraak en overleg: Iedereen heeft het recht om zijn of haar mening te geven en mee te denken over beslissingen die invloed hebben op een groep. Principe: • Beslissingen worden genomen op basis van overleg en respect voor verschillende meningen. • In een democratie werken we samen om beslissingen te nemen.Te hanteren begrippen
de inspraak, de meerderheid, de minderheid
-
Illustreren het principe van een stemming.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Verkiezingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: binnen klas- en schoolcontext Principe: medezeggenschap
Voorbeelden
Madeleine legt uit dat in de klasstemming iedereen een stem mag uitbrengen om te bepalen wie de groepsleider wordt voor het groepswerk.
-
Beschrijven de functie van verkiezingen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Verkiezingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Functie: Niet iedereen kan deelnemen aan overleg. Daarom worden via verkiezingen vertegenwoordigers gekozen.
Te hanteren begrippen
de verkiezingen, de kandidaat, kiezen
Voorbeelden
Madeleine legt uit dat in de klasstemming iedereen een stem mag uitbrengen om te bepalen wie de vertegenwoordiger wordt in de leerlingenraad.
-
Beschrijven de belangrijke principes bij democratische verkiezingen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Verkiezingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Democratische verkiezingen: • op niveau van de school: kandidaten en verkiezingen van de leerlingenraad • op niveau van de samenleving: Democratie maakt gebruik van regelmatige, vrije en eerlijke verkiezingen waarin burgers kunnen stemmen op kandidaten of partijen. Dit stelt hen in staat om hun voorkeuren te uiten en invloed uit te oefenen op het beleid. Principes: • Iedereen mag stemmen. • De kiezers stemmen vrij en in het geheim. • Elke stem telt even zwaar. • Regelmatige en eerlijke verkiezingen zorgen ervoor dat vertegenwoordigers de wensen van de kiezer uitvoeren. • De verkozen personen nemen beslissingen voor anderen (vertegenwoordiging).Te hanteren begrippen
de democratie, de kiezer, de stem, de vertegenwoordiger, de vertegenwoordiging, de eerlijkheid, het geheim, de gelijkheid, de politieke partij, het stemrecht, de stemplicht, de opkomstplicht, de macht, de campagne, de meerderheid, de minderheid
Voorbeelden
• Niels legt uit dat bij de verkiezingen voor de leerlingenraad elke klas één vertegenwoordiger kiest door middel van stemming zodat iedereen een eerlijke kans krijgt om mee te beslissen. • Tine beschrijft hoe na het stemmen alle stemmen worden geteld en de kandidaat met de meeste stemmen wordt gekozen, wat een belangrijk principe is in democratische verkiezingen. -
Duiden verkiezingen als een belangrijk element van een democratische rechtsstaat.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Verkiezingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Democratische rechtsstaat: In een democratie heeft het volk de macht. Burgers kiezen via verkiezingen hun vertegenwoordigers. Deze vertegenwoordigers nemen beslissingen in naam van het volk.
-
Herkennen principes van een democratische rechtsstaat in samenlevingen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Democratische rechtsstaat
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Herkennen: in bestudeerde samenlevingen uit het verleden
Te hanteren begrippen
de verkiezingen, de vertegenwoordiging, de macht, de rechten, de plichten, de regel, de afspraak, de gelijkheid
Voorbeelden
In bestudeerde samenlevingen: • Stemmen in het oude Athene • Wetten in het Romeinse Rijk • Stadsrechten voor burgers in middeleeuwse steden; de Keure van Kortenberg
-
Herkennen andere bestuursvormen dan democratie.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Democratische rechtsstaat
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Andere bestuursvormen: • dictatuur: Eén persoon of een zeer kleine groep heeft de macht. De bevolking mag niet mee beslissen of kritiek geven. • absolute monarchie: Een koning of koningin heeft alle macht. • theocratie: Het land wordt bestuurd op basis van religieuze regels en door religieuze leiders. -
Analyseren andere bestuursvormen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Democratische rechtsstaat
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Analyseren: • macht • inspraak • vrijheden • rechten • gelijkwaardigheid
-
Beschrijven de scheiding van machten in een democratische rechtsstaat.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Democratische rechtsstaat
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Scheiding van machten: • In een democratie zijn er drie machten: de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht. • De wetgevende macht maakt wetten en controleert de uitvoerende macht. De uitvoerende macht zorgt dat wetten worden toegepast en nageleefd. De rechterlijke macht doet uitspraken over geschillen en controleert de wettelijkheid van de daden van de uitvoerende macht. Iedere macht controleert de andere, niemand kan alles zelf beslissen. • In een rechtbank worden niet enkel strafzaken behandeld maar ook burgerlijke zaken, familiezaken, handelszakenTe hanteren begrippen
de politie, de rechter, de rechtbank, het vonnis, de scheiding der machten, de regering, de wetten, de democratie, het parlement
Voorbeelden
Wetgevende macht: Het federale parlement keurt een nieuwe milieuwet goed. Uitvoerende macht: De federale regering voert de milieuwet uit via het ministerie van Milieu. Rechterlijke macht: Als een bedrijf de milieuwet overtreedt, kan een rechtbank een boete opleggen.
-
Beschrijven hoe de democratische rechtsstaat bescherming biedt.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Democratische rechtsstaat
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Bescherming: • Rechten en plichten van burgers worden beschermd door de grondwet. • De overheid moet zich aan die regels houden. • Iedereen is gelijk voor de wet.
Te hanteren begrippen
de bescherming, de grondwet, de vrijheid
-
Benoemen enkele Rechten van het Kind.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Rechten van het Kind: • recht op onderwijs • recht op privacy • recht op vrije tijd • recht op eigen identiteit • recht op veiligheid en bescherming
Te hanteren begrippen
het recht op onderwijs, het recht op privacy, het recht op vrije tijd, het recht op eigen identiteit, het recht op veiligheid en bescherming
-
Beschrijven het belang van de Rechten van het Kind.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Belang van de Rechten van het Kind: • Kinderrechten zijn afspraken die zorgen dat alle kinderen veilig, gezond en eerlijk kunnen opgroeien, waar ze ook wonen. • Volwassenen moeten met de belangen van kinderen rekening houden. • Het Verdrag van de Rechten van het Kind is een internationale overeenkomst waarin deze rechten zijn vastgelegd.Te hanteren begrippen
het kinderrecht, de Rechten van het Kind
-
Analyseren kinderrechten in hun eigen leefwereld.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Analyseren: het waarborgen of schenden van kinderrechten
-
Benoemen organisaties die zich inzetten voor kinder- en mensenrechten.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Organisaties: • in Vlaanderen: het Kinderrechtencommissariaat • wereldwijd: Unicef, De Verenigde Naties (VN), Amnesty International, Raad van Europa – Europees Hof voor de Rechten van de MensTe hanteren begrippen
het kinderrechtencommissariaat, UNICEF, de Verenigde Naties (VN), Amnesty International, de Raad van Europa, het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
-
Beschrijven de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: • In de verklaring worden de rechten en vrijheden van de mens vastgelegd. • De mensenrechten gelden voor iedereen, waar je ook bent. • Alle leden van de Verenigde Naties hebben zich gebonden aan de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. -
Benoemen enkele elementen uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: • Alle mensen worden vrij en met gelijke rechten geboren. • Je het recht op leven, vrijheid en veiligheid. • Slavernij is verboden. • Je bent onschuldig tot het tegendeel bewezen is. • Je hebt het recht om naar een ander land te gaan en dat land te vragen om jou te beschermen. • Je mag je eigen godsdienst en overtuiging kiezen. -
Begrijpen hoe mensenrechten en kinderrechten zicht tot elkaar verhouden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verhouding van mensenrechten en kinderrechten tot elkaar: • Kinderrechten zijn een vorm van mensenrechten. • Kinderrechten zijn specifieker geformuleerd voor kinderen.
-
Illustreren hoe kinder- en mensenrechten geschonden worden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Geschonden worden: • in de eigen samenleving • in de wereld
-
Illustreren hoe mensen opkomen voor kinder- en mensenrechten.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke basiswaarden › Kinder- en mensenrechten
-
Passen eenvoudige afspraken en regels toe.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Toepassen: • in de klas • op de speelplaats
-
Volgen afspraken en regels.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Afspraken en regels: • klasafspraken en -regels • schoolafspraken en -regels • spelafspraken en -regels • afspraken en regels in de samenleving
Voorbeelden
• Geraldine start met opruimen zodra de leerkracht het opruimsignaal geeft. • Morad kijkt op het takenbord en ziet dat hij deze week verantwoordelijk is voor het vegen van de klas. -
Maken afspraken.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Afspraken: op groeps- en klasniveau • afspraken bij het samenspelen • afspraken bij groepswerk Maken: vanuit gedeelde waarden en normen afspraken op initiatief van de leraar
-
Maken afspraken.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Afspraken: op groeps- en klasniveau • afspraken bij het samenspelen • afspraken bij groepswerk • afspraken vastleggen • afspraken evalueren Maken: vanuit gedeelde waarden en normen voorstellen formuleren voor bijsturing afspraken op initiatief van de leraar
-
Gebruiken inspraakmogelijkheden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Inspraakmogelijkheden: verschillende vormen van leerlingenparticipatie
Voorbeelden
Inspraakmogelijkheden: een taakverdeling, een keuzebord, samen de inhoud van een thema bepalen, samen beslissingen nemen in een groepswerk, een kringgesprek, online stemtools, een ideeënbus, een werkgroep, een klankbordgroep, een klasraad, een leerlingenraad, een buurtpetitie voor een veiligere schoolomgeving of behoud van een bosje
-
Herkennen verkeersborden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden
-
Herkennen verkeersborden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersborden: • pas op - borden (A-serie gevaarsborden) • ik moet hier – borden (D-serie gebodsborden) • ik mag hier niet – borden (C-serie verbodsborden) • kijk hier eens – borden (F-serie aanwijsborden)
Te hanteren begrippen
het verkeersbord
-
Herkennen de betekenis van verkeersborden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersborden: • stoppen en voorrang verlenen (B5) • verkeerslichten voor voetgangers en fietsers (A33)
Te hanteren begrippen
het zebrapad, de voetganger, het fietspad, verboden, moeten, mogen, oppassen
-
Herkennen de betekenis van verkeersborden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersborden: • gevaarsborden: o verkeerslichten (A33) o werken (A31) o verkeersdrempel (A14) verhoogde inrichting o schoolomgeving (A23) opgelet kinderen • voorrangsborden: o stoppen en voorrang verlenen (B5) • gebodsborden: o verplicht fietspad (D7) o verplichte richting (D1) o deel van de weg voorbehouden voor voetgangers en fietsers (D9 en D10) o verplichte weg voor voetgangers (D11) • verbodsborden: o verboden toegang voor voetgangers (C19) o verboden toegang voor fietsers (C11) o verboden toegang voor iedere bestuurder in beide richtingen (C3) • aanwijsborden: o oversteekplaats voor fietsers en bromfietsers (F50) o oversteekplaats voor voetgangers (F49)Te hanteren begrippen
de voorrang, de oversteekplaats, de fietser, de bromfietser, de verkeersdrempel, het verkeerslicht, de werken, de richting
-
Herkennen de betekenis van verkeersborden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersborden: • gevaarsborden: o oversteekplaats voor voetgangers (A21) o opgelet kinderen (A23) o rijbaanversmalling (A7a) o overgang met slagbomen (A41) o overgang met twee of meer sporen (A47) o openbare weg kruist met een of meer in de rijbaan aangelegde sporen (A49) • voorrangsborden: o voorrangsbord (B1) o voorrangsweg (B9) o einde voorrangsweg (B11) o voorrang op de kruisende zijwegen (B15a) o kruispunt waar voorrang van rechts geldt (B17) o smalle doorgang voorrang verlenen aan de bestuurders die uit de tegenovergestelde richting komen (B19) o smalle doorgang voorrang ten opzichte van de bestuurders die uit de tegenovergestelde richting komen (B21) o doorrijden of afslaan toegestaan tijdens rood licht of oranje knipperlicht (B22 en B23) mits verlenen voorrang andere weggebruikers • verbodsborden: o verboden richting voor iedere bestuurder (C1) o verbod rechts af te slaan (C31b) • gebodsborden: o verplicht rechtdoor (D1a) o verplicht rechts afslaan (D1b) o verplicht rondgaand verkeer (D5) • aanwijsborden: o begin van een bebouwde kom (F1b) o einde van een bebouwde kom (F3b) o zone 30 km/u (F4a) o einde zone 30 km/u (F4b) o opstelvlak voor fietsers en bromfietsen (F14) o fietsstraat (F111) o einde fietsstraat (F113) o doodlopende weg (F45) • onderborden betreffende fietsen en bromfietsen: o uitgezonderd fietsers (M2) o fietsers, bromfietsers klasse A, B en speedpedelecs mogen in 2 richtingen (M5bis)Te hanteren begrippen
de versmalling, de slagboom, het spoor, het voorrangsbord, de voorrangsweg, de zijweg, verplicht, de bebouwde kom, het verbod, de fietsstraat, de doodlopende weg, de speedpedelec, de bestuurder, het kruispunt, de weggebruiker, het opstelvlak
-
Herkennen verkeersregels en -signalen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
-
Herkennen verkeersregels en -signalen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersregels en -signalen: • Verkeerslichten voor voetgangers en fietsers • Stop bij een stopbord. • Speel niet op of bij de straat. • Blijf als voetganger op het voetpad of de berm. • Stap als voetganger langs de huizenkant. • Je mag op het voetpad en de verhoogde berm fietsen als je jonger dan 10 jaar bent*. • Steek over op een veilige plaats. Regel: Steek altijd over op een zebrapad of bij een verkeerslicht, en wacht tot het licht groen is of tot het veilig is om over te steken. Maak altijd oogcontact met aankomende bestuurders voor je oversteekt. • Kijk goed bij het oversteken. Regel: Voordat je de straat oversteekt, moet je eerst naar links, dan naar rechts, en opnieuw naar links kijken om te controleren of er geen voertuigen aankomen. • In de auto moet je in het kinderzitje zitten en de veiligheidsgordel om hebben.Te hanteren begrippen
het rood licht, het groen licht, het zebrapad, oversteken, stoppen * vanaf 1 juni 2027: als je jonger dan 12 jaar bent
-
Illustreren verkeersregels en -signalen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersregels en -signalen: • fietsen op het fietspad rechts in de rijrichting of het voetpad • auditieve signalen: fietsbel, bel tram, claxon • handgebaren van een gemachtigd opzichter • bel- en lichtsignalen van hulpdiensten (brandweer, ambulance, politie) • Op een fietspad heeft een fietser voorrang ten opzichte van een voetganger. • Op de rijbaan links wandelen. • Een straat of kruispunt oversteken als voetganger: Wachten op een veilige plek. Rechtstreeks oogcontact zoeken en bevestigen met andere weggebruikers alvorens over te steken. Eerst links kijken, dan rechts, en dan nog eens links voordat ze oversteken. Tijdens het oversteken nogmaals naar rechts kijken.Te hanteren begrippen
de stoeprand, de rijbaan, de berm, het voetpad, het zebrapad, de weg oversteken, het fietspad
-
Gaan veilig naar de overkant van een straat of kruispunt.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gaan: onder toezicht Straat of kruispunt: • met zebrapad of lichten of gemachtigd opzichter of agent • met verkeerslichten Veilig naar de overkant: op een zebrapad
-
Illustreren verkeersregels en -signalen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersregels en -signalen: • hoe veilig oversteken als er geen voorzieningen zijn • fluitsignaal en armgebaren van een politieagent • voorrangsregels voor de hulpdiensten • waarschuwingssignalen op een spoorwegovergang: knipperende rode lichten en een belgeluid • voorrangsregels in een fietsstraatTe hanteren begrippen
de fietsstraat
-
Gaan veilig naar de overkant van een straat of kruispunt.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gaan: onder toezicht Straat of kruispunt: • met zebrapad of lichten of gemachtigd opzichter of agent • zonder voorzieningen Veilig naar de overkant: kiezen voor een zebrapad als dit dichtbij is
-
Illustreren verkeersregels en -signalen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verkeersregels en -signalen: • Het is veiliger om over te steken met de fiets aan de hand. • Voetgangers op het zebrapad hebben voorrang, maar moeten wel goed uitkijken en oogcontact maken met bestuurders alvorens over te steken. • Passagiers van een bus of tram hebben bij het uit- of instappen voorrang. • Een bus, die de bushalte verlaat, heeft voorrang. • de algemene voorrangsregel: voorrang van rechts • de wegmarkeringen: stopstreep, haaientanden, fietsoversteekplaats, fietsopstelvlak -
Gaan veilig naar de overkant van een straat of kruispunt.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gaan: onder toezicht Straat of kruispunt: • zonder voorzieningen • T-kruispunt zonder voorzieningen
-
Verplaatsen zich veilig op de openbare weg.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Zich verplaatsen: als voetganger en fietser onder begeleiding Veilig: dankzij kennis van de verkeersborden, -regels en -signalen
-
Tonen hun kennis van verkeersborden, -regels en signalen bij het zich verplaatsen in het verkeer.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen
-
Herkennen een veilige verkeersuitrusting.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
-
Beschrijven een veilige voetgangers- en fietsuitrusting.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Beschrijven: het belang Veilige voetgangers-en fietsuitrusting: • reflecterende en fluorescerende kleding • fietshelm • kinderzitje en veiligheidsgordel
Te hanteren begrippen
veilig, fluo, de (fiets)helm, de gordel, het kinderzitje
-
Beschrijven een veilige voetgangers-en fietsuitrusting.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Beschrijven: het belang Veilige voetgangers-en fietsuitrusting: • geen koptelefoon dragen: horen van het verkeer • reflecterende en fluorescerende kleding en rugzakhoes • fietshelm die voldoet aan de veiligheidsnormen (CE markering) • een fiets met minimale uitrusting
-
Herkennen de minimale uitrusting voor de fiets.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Minimale uitrusting voor de fiets: • goed werkende verlichting en remmen • reflectoren • fietsbel
Te hanteren begrippen
het licht, de rem, de reflector, de (fiets)bel
-
Beschrijven de minimale uitrusting voor de fiets.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Minimale uitrusting voor de fiets: • fietsbel • twee goed werkende remmen • goed werkende verlichting • reflectoren
Te hanteren begrippen
de verlichting
-
Beschrijven de verplichte minimale uitrusting voor de fiets.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verplichte minimale uitrusting voor de fiets: • fietsbel: hoorbaar op 20 meter • twee goed werkende remmen: één op het voorwiel en één op het achterwiel • reflectoren: vooraan wit, achteraan rood, aan weerszijden van de pedalen wit of geel, op de spaken en/of banden minstens 2 gele of oranje dubbelzijdige reflectoren en/of een witte reflecterende strook aan weerszijden van elke band • goed werkende verlichting en remmen: witte voorlicht, rode achterlicht, de lichten mogen knipperen, lichten moeten bevestigd worden op de fiets of op het lichaam -
Illustreren het belang van veiligheidsmaatregelen in het verkeer.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Veiligheidsmaatregelen in het verkeer: veilige voetgangers- en fietsuitrusting Belang: • voorkomen van ongelukken, beschermen van jezelf en anderen • zien en gezien worden, horen en gehoord worden
-
Gebruiken een veilige uitrusting in het verkeer.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gebruiken: controle voor vertrek
-
Herkennen de basisregels voor busveiligheid.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Busveiligheid: • Blijven zitten tijdens het rijden. • Het gangpad vrijhouden van boekentassen en andere spullen. • Gebruik geen harde stemmen of afleidende acties die de chauffeur kunnen storen. • Als de bus is uitgerust met gordels, moeten deze altijd correct worden gedragen.
-
Interpreteren de basisregels voor busveiligheid.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
-
Evalueren risicovolle verkeerssituaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Risicovolle verkeerssituaties: • de dode hoek • de tram, bus en hulpdiensten die altijd voorrang hebben
-
Evalueren risicovolle verkeerssituaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Risicovolle verkeerssituaties: • gevaarlijke kruispunten • oversteken tussen geparkeerde voertuigen of nabij heuvel of bocht • ontbreken van een fietspad: rechts rijden op de rijbaan
-
Evalueren risicovolle verkeerssituaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Risicovolle verkeerssituaties: • uit- en inrijdende voertuigen bij opritten of garages • deur van een geparkeerde auto die opengaat • afleiding door een gsm en muziek beluisteren • slecht verlichte gebieden • gladde wegen • slechte zichtbaarheid door weersomstandigheden
-
Reageren gepast op risicovolle situaties in het verkeer.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gepast reageren: anticiperen
-
Tonen hun kennis over het zich veilig verplaatsen in het verkeer.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Ook al is Freya gehaast, ze loopt niet op de rijbaan om iemand voorbij te steken. • Viggo draagt altijd zijn fietshelm.
-
Herkennen noodsituaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Noodsituatie: acute, ernstige situatie met direct gevaar voor mens, dier of materiaal. Vaak is hulp meteen nodig.
Voorbeelden
Noodsituaties: brand, iemand die valt of gewond raakt, iemand die bewusteloos is
-
Herkennen risicovolle situaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Risicovolle situatie: • een mogelijk gevaarlijke situatie, er is nog geen direct gevaar. Het kan wel gevaarlijk worden als er niets gebeurt of iemand een fout maakt. • Het nemen van voorzorgen vermindert de kans op ongevallen.Te hanteren begrippen
het gevaar, het risico
Voorbeelden
Risicovolle situaties: spelen bij water, afstand tot een treinspoor, losse kabels
-
Reageren gepast op noodsituaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gepast: • signaleren aan een volwassene wanneer er gevaar dreigt of iemand in gevaar is • kalm blijven • zichzelf en anderen uit gevaarlijke situaties houden
-
Reageren gepast op noodsituaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gepast: • inschatten van risico’s • signaleren aan een volwassene wanneer er gevaar dreigt of iemand in gevaar is • kalm blijven • zichzelf en anderen uit gevaarlijke situaties houden
-
Reageren gepast op risicovolle situaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gepast reageren: anticiperen
-
Beschrijven het noodnummer 112.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Noodnummer: • Je mag dit nummer bellen als er met spoed politie, brandweer of ambulance nodig is. • Je belt dit nummer in geval van levensbedreigende situaties of ernstige ongelukken.
-
Voeren een noodoproep uit.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Uitvoeren: in een gesimuleerde omgeving Een noodoproep: • hulp inroepen bij een noodgeval: volwassene verwittigen en/of 112 bellen • beschrijven wat er gebeurd is: wie, wat, waar • kalm blijven en duidelijk spreken
-
Herkennen veiligheidsvoorschriften en gevarenpictogrammen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gevarenpictogrammen: van materialen en substanties
-
Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Veiligheidspictogrammen: • gebodspictogrammen o handen wassen verplicht o afvalbak verplicht gebruiken • verbodspictogrammen o geen doorgang voor voetgangers o verboden te klimmen o eten en drinken verboden o kinderen niet toegestaanTe hanteren begrippen
het pictogram, ik moet, ik mag hier niet, opgelet
-
Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Veiligheidspictogrammen: • reddingspictogrammen o nooduitgang o richtingspijl links o richtingspijl rechts o richtingspijl rechtdoor o uitgang o verzamelplaats o EHBO o drinkwater • gebodspictogrammen • verbodspictogrammen o geen drinkwater o niet betreden • waarschuwingspictogrammen o waarschuwing struikelgevaar o waarschuwing valgevaar o waarschuwing elektrische spanning -
Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Veiligheidspictogrammen: • brandbestrijdingspictogrammen: o de brandblusser o de brandslang o de brandladder • reddingspictogrammen o uitgang o de noodhamer o de dokter/ de arts • gebodspictogrammen • verbodspictogrammen o lift niet gebruiken voor personen o verboden te fotograferen o verboden te duiken • waarschuwingspictogrammen o waarschuwing voor diep water o waarschuwing voor ondiep water o waarschuwing voor plotselinge diepte in het zwembad -
Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Veiligheidspictogrammen: • brandbestrijdingspictogrammen: o het branddeken • reddingspictogrammen o de brancard o eerste hulpverlener o medische verbandtas o automatische defibrilator • verbodspictogrammen o roken en open vuur verboden o verboden de mobiele telefoon te gebruiken • waarschuwingspictogrammen o waarschuwing giftige stoffen o waarschuwing heet oppervlak o waarschuwing ontvlambare stoffen -
Passen hun handelen aan in functie van aanwezige veiligheidsvoorschriften en gevarenpictogrammen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
-
Passen EHBO toe in gesimuleerde situaties.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Toepassen: • bij brandwonden: eerst water, de rest komt later; 20,20,20-regel • kleine wonden verzorgen: schoonmaken met water, pleister/verband aanbrengen • neusbloeding stoppen • alarm slaan en hulp inschakelen • veilige omgeving creëren
-
Tonen hun kennis van risicovolle en noodsituaties in verschillende contexten.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Loes ziet een vriend te ver het water in gaan zonder te kunnen zwemmen. Ze roept: "Kom terug, dat is te diep!" en waarschuwt een volwassene in plaats van zelf het water in te gaan. • Tijdens een fietstocht valt Mustafa en blijft op de grond liggen. Anika zegt: "Blijf stil liggen en probeer niet te bewegen. Ik haal hulp." -
Komen op voor de rechten van anderen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap
-
Tonen hun kennis over rechten en plichten in verschillende contexten.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Akram legt tijdens een sportles uit dat elke speler recht heeft op gelijke speelkansen en dat iedereen de plicht heeft om de spelregels te respecteren. • Leyla bespreekt in een les natuur dat iedereen recht heeft op een schone en gezonde leefomgeving maar ook de verantwoordelijkheid draagt om goed voor de natuur te zorgen. -
Herkennen het belang van het verdelen van taken en verantwoordelijkheden in een groep.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verdelen van taken en verantwoordelijkheden: • bij groepswerk: in wisselende rollen • bij klastaken
Voorbeelden
• Dina merkt op dat samenwerken aangenamer en vlotter verloopt wanneer iedereen zijn taak en verantwoordelijkheid binnen de groep opneemt, inclusief de rol van leider, waardoor het resultaat beter en eerlijk verdeeld is. • Michel ervaart tijdens een groepsopdracht dat het verdelen van rollen ervoor zorgt dat iedereen efficiënt kan werken en het werk sneller af is. -
Tonen een verantwoordelijke houding in een groep.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verantwoordelijke houding: • opnemen van taken en verantwoordelijkheden • in functie van het leer- en leefklimaat • op klas- en schoolniveau
Voorbeelden
Verantwoordelijke houding op niveau van de klas: klastaken, een taak bij een groepswerk. Verantwoordelijke houding op niveau van de school: zorg voor dieren, onderhouden van de moestuin, het ‘milieuteam’, de redactie van de schoolkrant, het klasdoorbrekend lezen, een buddysysteem voor nieuwe leerlingen, DJ’s tijdens de middagspeeltijd, het opruimteam
-
Geven voorstellen om het samenleven op school en in de buurt te bevorderen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap
-
Dragen bij aan initiatieven die het samenleven op school en in de buurt willen bevorderen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Initiatieven: het schoolfeest, voorlezen in een kinderdagverblijf, zingen in het rust- en verzorgingstehuis, een opruimactie in het park, een klas- of schoolactie voor een goed doel
-
Illustreren de bevoegdheden van de steden en de gemeenten.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: • minstens twee bevoegdheden • gemeenschappelijke voorzieningen in de eigen gemeente of stad Steden en gemeenten: • De burgemeester en schepenen besturen de gemeente of stad.
Te hanteren begrippen
de burgemeester, de schepen
Voorbeelden
Bevoegdheden van de gemeente: openbare werken, sociale bijstand, ordehandhaving, huisvesting, onderwijs Gemeenschappelijke voorzieningen in de gemeente: de bibliotheek, het containerpark, het speelbos, het zwembad, het cultuurhuis, de huisvuilophaling
-
Illustreren de bevoegdheden van de provincies.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: • minstens één bevoegdheid • gemeenschappelijke voorzieningen in de eigen provincie
Voorbeelden
Bevoegdheden van de provincie: ruimtelijke ordening, cultuur, mobiliteit. Gemeenschappelijke voorzieningen in een provincie: provinciale wegen en fietsverbindingen, provinciaal recreatiedomein
-
Beschrijven de Belgische federale staatsstructuur.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Belgische federale staatsstructuur: • drie gemeenschappen: de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap • drie gewesten: Het Vlaams Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het Waals GewestTe hanteren begrippen
de federale staat, de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap, Het Vlaams Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het Waals Gewest
-
Illustreren de bevoegdheden van de federale staat.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: • minstens twee bevoegdheden • gemeenschappelijke voorzieningen De federale staat: • de federale regering: de eerste minister en ministerraad • het federaal parlement • de rol van de koning: ondertekent wetten en vertegenwoordigt België in het buitenlandTe hanteren begrippen
de regering, de eerste minister, de ministerraad, het parlement, de koning
Voorbeelden
Bevoegdheden van de federale staat: justitie, sociale zekerheid, defensie en volksgezondheid. Gemeenschappelijke voorzieningen in de federale staat: de rechtbanken, de sociale bescherming zoals de werkloosheidsuitkering en de pensioenen, het leger, de federale politie.
-
Herkennen erkende symbolen van België.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Erkende symbolen: • feestdag • vlag • wapen • memoriaal • volkslied
-
Illustreren de bevoegdheden van de regionale overheden.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: • minstens twee bevoegdheden van de Vlaamse regering • gemeenschappelijke voorzieningen Regionale overheden: • de Vlaamse regering (minister-president en ministers) en het Vlaams parlement besturen Vlaanderen • In Brussel zijn er het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de Vlaamse en de Franse Gemeenschapscommissie.Te hanteren begrippen
de minister-president, de minister, het parlement
Voorbeelden
Bevoegdheden van de Vlaamse Gemeenschap: onderwijs, cultuur en sport, gezinsbeleid, integratiebeleid Gemeenschappelijke voorzieningen van de Vlaamse Gemeenschap: GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, bescherming van erfgoed, onderhoud van de snelwegen
-
Herkennen erkende symbolen van de Vlaamse gemeenschap.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Erkende symbolen: • feestdag • vlag • wapen • memoriaal • volkslied
-
Duiden wat de Europese Unie is.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Europese Unie: • België maakt samen met een aantal andere lidstaten deel uit van de Europese Unie. • De verschillende lidstaten werken samen op vlak van onder andere economie, milieu, gezondheid. • Europese wetten hebben invloed op Belgische wetgeving.Te hanteren begrippen
de Europese Unie, de lidstaten
-
Illustreren de bevoegdheden van de Europese Unie.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Illustreren: minstens twee bevoegdheden
Voorbeelden
Bevoegdheden Europese Unie: samenwerking op vlak van economie (gezamenlijke munteenheid euro), milieu (klimaatwetten), gezondheid (toegelaten voedingssupplementen)
-
Geven het belang van nationale en internationale samenwerkingen.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Belang: • samenwerking voor uitdagingen waarvoor een regio of land te klein is of niet genoeg impact heeft Nationale en internationale samenwerkingen: • Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), Verenigde Naties (VN), Europese Unie (EU) Samenwerkingen: • handelsmissies, staatsbezoeken van staatshoofdenVoorbeelden
(inter)nationale samenwerkingen: • De Verenigde Naties zorgen voor hulp bij grote natuurrampen en voor de organisatie van de klimaatconferenties. • De Maas stroomt door Wallonië en Vlaanderen, dus nationale samenwerking in functie van waterkwaliteit en overstromingspreventie is noodzakelijk. -
Tonen hun kennis over de politieke structuur van België in verschillende contexten.
Burgerschap › Democratische samenleving › Politieke instellingen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Tijdens een activiteit drama speelt de klas van Alexandra een rollenspel waarin ze een regering vormen en de rollen van minister-president en ministers verdelen en beslissen over een fictief land. • Francis vertelt in het kader van de actualiteit over defensie in Europa en de NAVO, dat dit in ons land de taak is van de federale overheid. -
Illustreren verschillende aspecten van persoonlijke identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Aspecten van persoonlijke identiteit: naam leeftijd uiterlijk sekse geaardheid gezinssamenstelling interesses (voorkeuren) vaardigheden (sterktes, talenten)
Voorbeelden
• Sanne beschrijft Amir: “Hij heet Amir (naam), woont naast mij bij zijn papa (gezinssamenstelling), is ook 4 jaar (leeftijd), heeft zwart haar (uiterlijk), is een jongen (sekse).” • Jens beschrijft Roos in het prentenboek ‘Twee mama’s’: “Dit is Roos (naam). Ze is een vrouw (sekse). Ze woont samen met Femke (geaardheid). Femke en Roos hebben vier kinderen (gezinssamenstelling).” • Jop beschrijft zichzelf: “Ik heet Jop (naam), ben 7 jaar (leeftijd), heb 2 zussen (gezinssamenstelling), hou van zwemmen (interesses), eet graag spaghetti (voorkeuren) en kan goed tekenen (vaardigheden).” -
Illustreren verschillende aspecten van persoonlijke identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Aspecten van persoonlijke identiteit: naam leeftijd uiterlijk sekse gender geaardheid gezinssamenstelling interesses vaardigheden karaktereigenschappen
Te hanteren begrippen
de identiteit
Voorbeelden
karaktereigenschappen: geduldig, ongeduldig, koppig, behulpzaam
-
Illustreren verschillende aspecten van persoonlijke identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Aspecten van persoonlijke identiteit: naam leeftijd uiterlijk sekse gender geaardheid/seksuele oriëntatie gezinssamenstelling interesses vaardigheden karaktereigenschappen
Te hanteren begrippen
het gender
-
Illustreren verschillende aspecten van sociale en collectieve identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Aspecten van sociale en collectieve identiteit: • lid zijn van één of meerdere groepen (vriendengroep en/of vereniging) • nationaliteit, etniciteit • levensbeschouwing • talenkennis • land of regio
Te hanteren begrippen
de nationaliteit
-
Illustreren verschillende aspecten van sociale en collectieve identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Aspecten van sociale en collectieve identiteit: • waarden en normen • lid zijn van één of meerdere groepen (vriendengroep en/of vereniging) • nationaliteit, etniciteit • levensbeschouwing • talenkennis • land of regio • geschiedenis
Te hanteren begrippen
de levensbeschouwing
-
Geven persoonlijke identiteit weer.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
-
Geven sociale en collectieve identiteit weer.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
-
Illustreren meervoudige identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Meervoudige identiteit: • persoonlijke, collectieve en sociale identiteit • Mensen hebben meerdere identiteiten tegelijkertijd (persoonlijke, collectieve en sociale identiteiten). Hierdoor heeft identiteit een gelaagdheid. • Collectieve identiteit verbindt mensen, maar kan ook uitsluiting veroorzaken als men niet openstaat voor verschillen. • In een democratische samenleving is het belangrijk dat verschillende identiteiten naast elkaar kunnen bestaan.Voorbeelden
Meervoudige identiteit: • Jouw mama is niet alleen jouw mama maar is ook het kind van jouw grootouders, vriendin van haar vrienden en een vrouw. Ze is misschien ook een zus, kunstenares en partner van haar geliefde. • Thomas is een fiere Mechelaar en spreekt vloeiend het Mechels dialect. • Jouw opa is jouw familielid, is een actief lid van de wandelclub en is vrijwilliger bij de brandweer. • Inge is niet alleen ‘vrouw’ of ‘student’ of ‘mama’, maar kan al deze dingen tegelijk zijn. -
Illustreren het dynamisch karakter van persoonlijke identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Dynamisch karakter: • veranderingen van vroeger t.o.v. nu • veranderingen door evoluties in vaardigheden, interesses, persoonlijke groei • veranderingen door invloed van gewoonten en levensomstandigheden
Te hanteren begrippen
de verandering, groeien, leren, de interesse, de vaardigheid, de gewoonte, de identiteit, het verleden, het heden
Voorbeelden
• Vorig jaar kon Joris nog niet fietsen, maar nu wel. • Vroeger hield Filip niet van boeken, maar nu leest hij graag verhalen over dieren.
-
Illustreren het dynamisch karakter van persoonlijke identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Dynamisch karakter: • veranderingen door nieuwe ervaringen • veranderingen door hoe anderen naar je kijken en hoe je daarop reageert • veranderingen door interactie met sociale, culturele, en technologische veranderingen • veranderingen door jezelf beter te leren kennenTe hanteren begrippen
de ervaring, de sociale invloed, de interactie, de reflectie, de persoonlijke groei
Voorbeelden
• Door lid te zijn van een sportclub heeft Bob geleerd hoe hij goed kan samenwerken. • Dankzij sociale media ontdekt Raymi andere culturen, wat zijn respect voor diversiteit heeft vergroot. -
Illustreren het dynamisch karakter van collectieve identiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Dynamisch karakter: • veranderingen van vroeger t.o.v. nu • veranderingen door invloed van gewoonten en levensomstandigheden
-
Tonen hun kennis over identiteit in verschillende contexten.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Tijdens een klasgesprek vertelt Mahmed hoe zijn hobby’s bijdragen aan het maken van nieuwe vrienden. • Bij een groepsproject kiest Pim een rol die past bij zijn interesses, vaardigheden en karaktereigenschappen. -
Illustreren gedeelde waarden en normen in de klas.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Waarde: We vinden het allemaal belangrijk dat we eerlijk zijn. Norm: We verwachten van elkaar dat we goed samenwerken bij gemeenschappelijke taken.
-
Illustreren gedeelde waarden en normen in de samenleving.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
de waarde, de norm
Voorbeelden
Waarde: In onze samenleving vinden we het belangrijk dat iedereen gelijke rechten en kansen verdient, ongeacht geslacht, ras, of sociale achtergrond. Norm: In onze samenleving verwachten we dat we beleefdheidsvormen naleven, zoals elkaar begroeten, bedanken en op een respectvolle manier communiceren.
-
Herkennen dat mensen op verschillende manieren uniek zijn.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Uniek zijn: • met eigen sterktes, talenten en voorkeuren • iedereen telt mee, ongeacht verschillen • mensen kunnen verschillen in sekse, uiterlijk, geaardheid, etniciteit en geloof
Te hanteren begrippen
samen, hetzelfde, anders
-
Benoemen gelijkenissen tussen mensen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Gelijkenissen: Wij zijn allemaal kinderen, kleuters, meisjes en jongens, wij leren dezelfde dingen zoals veters knopen, tellen, letters... en wij wonen allemaal in dezelfde stad/gemeente.
-
Illustreren mogelijke effecten van op verschillende manieren uniek te zijn.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Mogelijke effecten: • uitsluiting • waardering
Te hanteren begrippen
anders-zijn, waardering, buitensluiten, samen spelen
Voorbeelden
Negatief effect: Annabel voelt zich verdrietig en eenzaam omdat ze niet mag meespelen omdat ze een andere taal spreekt. Positief effect: Raphaëlle bewondert de mooie donkere huid van haar beste vriendin Esmé.
-
Illustreren gelijkenissen en verschillen tussen mensen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Mensen: in de eigen samenleving en wereldwijd
Te hanteren begrippen
de gelijkwaardigheid
-
Illustreren dat verliefdheid kan verschillen in uitingsvorm, leeftijd en geaardheid.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verliefdheid: • Sommige mensen worden verliefd op mensen van hetzelfde geslacht, anderen op mensen van het ander geslacht. Ze gaan soms een duurzame relatie aan en krijgen kinderen of niet. • verschillende uitingen van verliefdheid • verliefdheid is van alle leeftijdenTe hanteren begrippen
de verliefdheid
-
Illustreren verschillen in geaardheid.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
hetero, homo, lesbisch
-
Illustreren het verschil tussen geslacht en gender.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verschil: • geslacht of sekse: de biologische en fysieke kenmerken van een persoon: man, vrouw. • gender: o identiteit: hoe iemand zichzelf ziet en identificeert (als man, vrouw, non-binair) o rol: de gedragingen, normen en verwachtingen die binnen een bepaalde cultuur worden geassocieerd met mannelijkheid of vrouwelijkheid o expressie: hoe iemand zijn gender uitdrukt via kledij, gedrag en uiterlijkTe hanteren begrippen
het geslacht, het gender
-
Analyseren verschillende manieren van reageren op de seksuele oriëntatie en genderexpressie van mensen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
-
Tonen respect voor iedereen, ongeacht de genderidentiteit of genderexpressie.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
-
Herkennen manieren van omgaan met diversiteit.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Manieren van omgaan met: • positieve • negatieve
-
Illustreren hoe diversiteit het samenleven verrijkend en uitdagend maakt.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
de diversiteit
Voorbeelden
• Barbara merkt op dat verschillende voedingsgewoonten een verrijking kunnen zijn. Maar voor een kok kan het echter een uitdaging zijn om met al deze verschillen rekening te houden. • Louis-Phillip ervaart tijdens een groepsproject dat samenwerken met klasgenoten met verschillende meningen en ideeën het resultaat beter maakt, maar ook extra overleg en compromissen vraagt om tot een gezamenlijke beslissing te komen. -
Tonen een houding van openheid en respect naar anderen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Houding van openheid en respect: • actief luisteren • respect tonen voor verschillen in interesses, (culturele) gewoonten, tradities, geloof • de andere als gelijkwaardig behandelen • interesse tonen in gelijkenissen en verschillen met anderen: in de ruimere omgeving en in andere landen -
Signaleren wanneer uitsluiting optreedt.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
-
Illustreren de mechanismen, vormen en impact van uitsluiting en pesten.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Mechanismen: link tussen racisme/discriminatie en uitsluiting Vormen: fysiek, verbaal, relationeel Impact: schadelijke gevolgen voor het slachtoffer
Te hanteren begrippen
de bijstander, de omstander, de pester, de gepeste, de groepsdruk, de groepsidentiteit, het gerucht, de roddel, de rivaliteit
-
Duiden het effect van stereotypen en vooroordelen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Effect: • hoe stereotypen leiden tot vooroordelen • hoe vooroordelen leiden tot uitsluiting of discriminatie
Te hanteren begrippen
het stereotype, het vooroordeel, de uitsluiting
-
Analyseren situaties om stereotypen en vooroordelen te herkennen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Situaties: • eigen ervaringen • (sociale) media Analyseren: • herkennen van stereotypen en vooroordelen • nadenken over hoe stereotypen en vooroordelen vermijden
-
Herkennen vormen van discriminatie.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Discriminatie op basis van: • taal • gender: m/v/x • leeftijd • beperking of ziekte • zogenaamd ras, huidskleur, nationaliteit en/of etniciteit = racisme
Te hanteren begrippen
het racisme, de discriminatie, de diversiteit
-
Herkennen vormen van racisme en discriminatie.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Discriminatie op basis van: • socio-economische status: arm/rijk • geaardheid/seksuele oriëntatie • fysieke verschijning • geloof • overtuiging of ideologie • culturele minderheden Herkennen: • in de (sociale) media
Voorbeelden
Fysieke verschijning: littekens, zwaarlijvigheid, tatoeages Culturele minderheden: Roma, Koerden, Jezidi
-
Duiden het effect van discriminatie.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
-
Analyseren situaties om racisme en discriminatie te herkennen.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Situaties: • in de (sociale) media Analyseren: • herkennen van (racisme en) discriminatie • nadenken over hoe (racisme en) discriminatie voorkomen
-
Reageren op incidenten van racisme en discriminatie.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Reageren: het incident aangeven aan een verantwoordelijke volwassene
-
Illustreren gelijkwaardigheid.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
de gelijkwaardigheid
Voorbeelden
• Vrouwen verdienen voor hetzelfde werk evenveel als mannen. • Elk mens is gelijkwaardig, ongeacht de afkomst, overtuiging, geloof, taal, beperking en geaardheid. -
Analyseren hoe inclusiviteit bevorderd kan worden in de klas en daarbuiten.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Inclusiviteit: voorbeelden van inclusieve praktijken in de klas, school en buurt
Te hanteren begrippen
samenleven, inclusief
Voorbeelden
Inclusiviteit: • Als klasgroep zorgen we er samen voor dat ons klasgenootje in een rolstoel vlot kan deelnemen aan de activiteiten in de klas en op uitstap. • We nemen een geduldige houding aan wanneer we in contact komen met de rusthuisbewoners. We laten hen in hun waardigheid en bieden enkel hulp indien nodig. -
Tonen hun kennis over een inclusieve mindset in verschillende contexten.
Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Noah vindt dat de groepssamenstelling voor de zeeklas moet worden bepaald op basis van duidelijke en objectieve criteria. • Fatima komt tijdens de speeltijd op voor Johan die uitgesloten wordt. -
Illustreren de gevolgen van de ongelijke verdeling van de welvaart op het samenleven.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gevolgen: • in de eigen samenleving • in de wereld • armoede in eigen samenleving en wereldwijd creëert (sociale) ongelijkheid
-
Illustreren migratie in onze samenleving.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Migratie: • Migratie is een fenomeen van alle tijden. • redenen om te migreren: economisch, ecologisch, familiehereniging • redenen om te vluchten: oorlog, klimaat, vervolging omwille van gender, politieke, religieuze of etnische achtergrondTe hanteren begrippen
immigreren, emigreren , de migratie, de vluchteling, vluchten
-
Illustreren het principe van eerlijke handel (fairtrade).
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Eerlijke handel (fairtrade): • Boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden krijgen een eerlijke prijs voor hun producten. Zo kunnen ze hun gezin onderhouden, hun kinderen naar school sturen en een beter leven opbouwen. Het is een manier om ervoor te zorgen dat de mensen die onze spullen maken, ook een eerlijk deel van de opbrengst krijgen. • Door de keten tussen producent en consument te verkleinen krijgt de producent een betere prijs voor zijn grondstof/product. • Eerlijke handel is een manier om de rijkdom/welvaart in de wereld eerlijker te verdelen. • Eerlijke handelsorganisaties willen producenten uit het zuiden ondersteunen en de consument bewust maken van de manier waarop internationale handel gevoerd wordt.Te hanteren begrippen
de fairtrade, de eerlijke handel
Voorbeelden
Fairtrade: De koffieboer in Tanzania krijgt een eerlijke prijs voor het pakje koffie dat Boas in de wereldwinkel koopt, terwijl de koffieboer voor een pakje zonder fairtrade-label uit de supermarkt minder ontvangt.
-
Participeren aan initiatieven die welvaart eerlijker helpen te verdelen.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Initiatieven: met de klas een aankoop doen in de plaatselijke Oxfam wereldwinkel, een solidariteitsactie op school in het kader van 11.11.11, inzamelactie voor de voedselbank, een actie armoedebestrijding voor De Warmste Week
-
Illustreren gebeurtenissen uit de actualiteit.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
-
Analyseren gebeurtenissen uit de actualiteit.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Analyseren: Wat is er gebeurd, wie is betrokken en waarom is het belangrijk?
-
Onderbouwen hun mening bij gebeurtenissen uit de actualiteit.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Actualiteit: • uit het regionaal nieuws • uit het nationaal nieuws • uit het wereldnieuws
-
Analyseren een maatschappelijk vraagstuk.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vraagstuk: • maatschappelijk vraagstuk naar keuze Analyseren: • huidige stand van zaken, wenselijke situatie, mogelijk te zetten stappen en wat hiervoor nodig is • gebruik makend van opgedane kennis uit andere vakkenVoorbeelden
Maatschappelijke vraagstukken: mobiliteit in de stad, veiligheid in onze buurt, leeftijdsbeperking voor toegang tot sociale media
-
Tonen hun kennis van de maatschappij in verschillende contexten.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Wereldburgerschap en mondiaal bewustzijn
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Inneke bespreekt tijdens de les over de Grieken hoe democratie werkt en waarom stemmen belangrijk is. • Tijdens een klasuitstap merkt Virginie op dat openbare voorzieningen zoals bibliotheken, parken en openbaar vervoer door de overheid worden beheerd en legt uit waarom deze belangrijk zijn voor de samenleving. -
Onderzoeken een situatie vanuit verschillende perspectieven.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Kritisch denken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Onderzoeken: vanuit eigen referentiekader en dat van een ander input vanuit verschillende vakken
Voorbeelden
Pablo bekijkt de vernieuwing van de speelplaats vanuit verschillende perspectieven waaronder die van de leerkrachten, de directeur, de ouders, sportieve leerlingen en leerlingen die liever rustige activiteiten doen.
-
Reflecteren kritisch over situaties.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Kritisch denken
-
Tonen hun kennis van conflicthantering in verschillende contexten.
Burgerschap › Zelfstandig kritisch denken en constructief dialogeren › Maatschappelijke vraagstukken › Omgaan met conflicten en spanningen – constructief dialogeren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Rudi en John hebben ruzie tijdens de speeltijd over welk spel ze willen spelen. John zegt: “Weet je wat, vandaag spelen we jouw spel en morgen het mijne”. • Tijdens het groepswerk merkt Annie op dat Sam en Fleur steeds door elkaar praten. Ze stelt voor: “Zullen we om de beurt praten dan kan iedereen zijn idee uitleggen?”