Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

IT.001 Begrijpen K2 K3 GO!-doel

Herkennen de globale werking van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
relatie invoer en uitvoer

Voorbeelden

Digitale systemen:
• Kleuters begrijpen dat wanneer ze op een tablet een puzzel aanraken of
    verschuiven (invoer), de afbeelding op het scherm mee verandert (uitvoer).
• Kleuters begrijpen dat als ze een tekening maken op de computer (invoer), deze via
    de printer op papier verschijnt (uitvoer).

IT.002 Begrijpen L1 L4 8.1.1

Herkennen de globale werking van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
• internetgebruik
• digitaal: iets dat werkt met een computer, tablet of ander elektronisch systeem dat
    informatie verwerkt

Te hanteren begrippen

het internet, digitaal

Voorbeelden

Digitale systemen:
Leerlingen begrijpen dat wanneer ze videobellen met een andere klas en praten of
zwaaien (invoer), de andere klas hen kan zien en horen op een scherm (uitvoer). Ze
begrijpen dat dit contact tot stand komt via het internet.

IT.003 Begrijpen L1 L2 L4 8.1.1

Herkennen de bouwstenen van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bouwstenen:
• invoer (input): Alles wat jij aan het systeem geeft.
• verwerking (processing): Wat het systeem doet met de informatie die jij geeft.
• uitvoer (output): Wat het systeem aan jou teruggeeft.

Te hanteren begrippen

de invoer (input), de uitvoer (output), de verwerking (processing), verwerken

Voorbeelden

• Milsa gebruikt een tablet om een foto te maken. Ze begrijpt dat het indrukken van
    de cameraknop de invoer is, dat de tablet de afbeelding verwerkt en dat de uitvoer
    de foto is die op het scherm verschijnt.
• Bavo typt een som in op een rekenmachine: 8 + 4. Hij benoemt het getypte als de
    invoer (input), het rekenen binnenin het toestel als de verwerking, en het antwoord
    12 op het scherm als de uitvoer (output).

IT.004 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 8.2.2

Bepalen om al dan niet digitale systemen te gebruiken.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

IT.005 Begrijpen L3 L4 8.1.1

Herkennen de bouwstenen van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bouwstenen:
• opslag: Waar informatie wordt bewaard, zodat je die later nog kan terugvinden.
• hardware : Alle onderdelen van een computer of tablet die je kan aanraken.
• software : De programma’s of apps die je gebruikt op een digitaal toestel.
• Hardware betreft de fysieke componenten, terwijl software de programma’s en
    instructies zijn die de hardware aansturen.

Te hanteren begrippen

de opslag, de hardware, de software, opslaan

Voorbeelden

• Klara weet dat opslag betekent dat gegevens worden bewaard, bijvoorbeeld op een
    USB-stick (hardware) of op de harde schijf van een laptop.
• Saskia opent het bestand in een tekstverwerkingsprogramma (software).

IT.006 Gebruiken L3 L4 L4 8.1.1

Classificeren hardware en software.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Hardware en software:
Onderscheid en belang hiervan:
• probleemoplossend denken: Wanneer een apparaat niet goed werkt, helpt het
    onderscheid tussen hardware en software bij het vinden van de oorzaak.
• digitale geletterdheid: In een wereld waarin technologie overal aanwezig is, helpen
    de begrippen om bewuster en vaardiger om te gaan met digitale apparaten.

Voorbeelden

Probleemoplossend denken:
Is het een defecte harde schijf (hardware) of een fout in het besturingssysteem
(software)?
Digitale geletterdheid:
Een computer kan sneller werken door betere hardware, software-updates zijn
belangrijk voor beveiliging en prestaties.

IT.007 Begrijpen L4 L4 8.1.1

Herkennen de bouwstenen van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bouwstenen:
• verzenden (send): Informatie of berichten naar iemand of iets anders sturen via een
    digitaal toestel.
• ontvangen (receive): Informatie of berichten krijgen via een digitaal toestel.
• offline: Je toestel is niet verbonden met het internet.
• online: Je toestel is verbonden met het internet.

Te hanteren begrippen

het internet, digitaal, online, offline, verzenden (send), ontvangen (receive)

Voorbeelden

Bouwstenen:
• verzenden: een e-mail versturen, een foto doorsturen via chat
• ontvangen: een berichtje ontvangen op je tablet, een bestand dat binnenkomt
• offline: Je speelt een spel op je tablet zonder wifi of mobiele data.
• online: Je doet een zoekopdracht in je browser.

IT.008 Gebruiken L4 L4 8.1.1; L4 8.2.2

Bepalen om al dan niet digitale systemen te gebruiken.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Keuze voor offline of online gebruik

Voorbeelden

• Gebruiksgemak: Noor verkiest het antwoord via een zoekmachine te zoeken omdat
    dit sneller gaat dan via een encyclopedie.
• Plezier en voldoening: Sanne beleeft meer plezier en voldoening aan het tekenen
    op papier dan het digitaal tekenen
• Beschikbaarheid: Jesse maakt zijn huiswerk offline omdat de laptop niet
    beschikbaar is.

IT.009 Begrijpen L5 L6 8.1.1; L6 8.1.2

Beschrijven het proces van digitale informatieverwerking.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale informatieverwerking:
op één apparaat

Te hanteren begrippen

de digitale informatieverwerking

Voorbeelden

Digitale informatieverwerking:
Een tablet verwerkt een bericht: je typt iets (invoer), het toestel verwerkt dit, en toont
het bericht op het scherm (uitvoer).

IT.010 Begrijpen L5 L6 8.1.1; L6 8.1.2

Beschrijven hoe digitale systemen met elkaar verbonden kunnen worden om te communiceren.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Communiceren:
• samenhang tussen invoer, verwerking, uitvoer en opslag
• gegevensuitwisseling tussen digitale systemen
• verbinding tussen systemen

Te hanteren begrippen

de gegevensuitwisseling, de verbinding, het digitale systeem, het netwerk, de invoer, de
uitvoer, de opslag

Voorbeelden

Gegevensuitwisseling tussen digitale systemen:
Bij online gamen staan meerdere spelers tegelijk in verbinding via het internet, zodat ze
samen kunnen spelen en communiceren (realtime gegevensuitwisseling).
Verbinding tussen systemen:
via kabel, wifi of mobiel internet

IT.011 Begrijpen L6 L6 8.1.1

Beschrijven het proces van digitale informatieverwerking en opslag.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Informatieverwerking en opslag:
op een andere locatie dan het eigen digitale apparaat

Te hanteren begrippen

de cloud, de cloudopslag

Voorbeelden

Informatieverwerking en opslag:
• Bij het invullen van een digitaal formulier op een website, worden de gegevens via
    het internet verzonden, verwerkt op een andere computer en een bevestiging
    wordt teruggestuurd (invoer → verwerking → uitvoer → communicatie).
• Bij het bewaren van foto's of documenten in de Cloud, worden bestanden op een
    externe server opgeslagen om later op een ander toestel te kunnen worden
    geopend (opslag en communicatie tussen systemen).

IT.012 Begrijpen L6 L6 8.1.1

Beschrijven de mogelijkheden van opslag in de Cloud.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Opslag in de Cloud:
• toegang vanaf meerdere apparaten: Met cloudopslag kun je bestanden en
    applicaties openen vanaf elk apparaat met internet. Dit betekent dat je niet
    afhankelijk bent van één specifieke computer of harde schijf. Ook handig als je
    laptop kapotgaat, je kan dan op een andere nog aan je bestanden.
• automatische synchronisatie en back-ups: Cloudservices zorgen ervoor dat je
    bestanden automatisch worden bijgewerkt en gesynchroniseerd tussen apparaten.
    Dit voorkomt dat je per ongeluk een verouderde versie gebruikt en beschermt je
    gegevens tegen verlies bij een crash of diefstal van een apparaat.
• samenwerking en delen: De Cloud maakt het eenvoudig om samen te werken met
    anderen, zelfs op afstand. Je kunt documenten delen, in real-time bewerken en
    opmerkingen toevoegen zonder dat je bestanden heen en weer hoeft te sturen via
    e-mail. Dit is vooral handig voor het efficiënt samenwerken.

IT.013 Gebruiken L5 L6 L6 8.1.1

Bepalen de opslag van digitale informatieverwerking.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Opslag:
Kiezen voor:
• één apparaat
• verbonden
• opslag in de Cloud (cloudopslag)

IT.014 Engageren K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 8.1.1; L6 8.1.1; L6 8.1.2

Tonen hun kennis over digitale systemen en digitale informatieverwerking in verschillende contexten.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Margriet maakt een foto met haar smartphone en stuurt die via een bericht naar
    haar oma. Ze legt uit dat de camera invoer is, de telefoon de foto verwerkt, dat de
    afbeelding wordt opgeslagen in de galerij en dat het scherm de uitvoer toont.
• Jowannes werkt aan een presentatie op de computer. Hij begrijpt dat hij typt met
    het toetsenbord (hardware), de presentatie maakt in een app (software) en het
    document opgeslagen wordt op de harde schijf zodat hij later kan verder werken.

IT.015 Begrijpen K3 L1 L2 GO!-doel

Herkennen hoe een eenvoudig lineair algoritme opgebouwd is volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie: Het focussen op wat echt belangrijk is en het weglaten van details die er
    niet toe doen.
• decompositie: Het verdelen van een van een eenvoudige en concrete taak of
    probleem in kleinere, haalbare stukjes.
• patroonherkenning: Het zien van herhalingen of gelijkenissen.
• algoritmisch denken: stap voor stap een oplossing opbouwen

Voorbeelden

Digitaal:
• Fieke herkent de deelstappen die nodig zijn om de Bee-bot een bepaalde route te
    laten afleggen (decompositie)
• Mona merkt op dat om een robot zijn route te laten afleggen we voor de richting
    pijlen gebruiken en voor het aantal stappen getallen (abstractie). Ze merkt ook op
    dat er enkele stappen terugkeren: driemaal “vooruit, naar links”
    (patroonherkenning)
• Mila merkt op dat om een huis juist te kunnen tekenen eenduidige instructies
    stapsgewijs moeten worden uitgevoerd in het digitale tekenprogramma
    (algoritmisch denken).

IT.016 Begrijpen L3 L4 L4 8.1.3

Herkennen hoe een lineair algoritme opgebouwd is volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie: Het focussen op wat echt belangrijk is en het weglaten van details die er
    niet toe doen.
• decompositie: Het verdelen van een grote taak of probleem in kleinere, haalbare
    stukjes.
• patroonherkenning: Het zien van herhalingen of gelijkenissen.
       lus/ loop
• algoritmisch denken:
       Sequentie

Te hanteren begrippen

het algoritme

Voorbeelden

Digitaal:
De leerlingen willen de Bee-Bot naar een schat laten rijden.
Ze verdelen de opdracht in kleinere stappen (decompositie): eerst vooruitrijden, daarna
draaien, vervolgens opnieuw vooruitrijden, ... tot slot: stoppen bij de schat.
De leerlingen kijken daarbij alleen naar belangrijke informatie (abstractie): hoeveel
vakjes vooruit, waar de Bee-Bot moet draaien, waar het eindpunt ligt.
De kleur van de mat of tekeningen naast het parcours zijn niet belangrijk.
De Bee-Bot moet drie keer hetzelfde uitvoeren: vooruit, vooruit, draai rechts.
De leerlingen merken dat dit patroon telkens terugkomt en herkennen hierin een lus
(loop).
De Bee-Bot bereikt het doel alleen wanneer de opdrachten in de juiste sequentie staan
(algoritmisch denken): 1.vooruit 2.vooruit 3.draai links 4.vooruit. Wanneer de volgorde
verandert, rijdt de Bee-Bot fout.

IT.017 Begrijpen L5 L6 L6 8.1.3

Herkennen hoe een algoritme opgebouwd is volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie: Het focussen op wat echt belangrijk is en het weglaten van details die er
    niet toe doen.
• decompositie: Het verdelen van een grote taak of probleem in kleinere, haalbare
    stukjes.
• patroonherkenning: Het zien van herhalingen of gelijkenissen.
       lus/ loop
• algoritmisch denken:
       sequentie
       keuze/voorwaarde: “als/dan”: beslissing binnen een (niet lineair) algoritme
          waarbij het resultaat afhangt van een voorwaarde
       herhaling
       combinatie van sequentie, herhaling, keuze

Voorbeelden

Digitaal:
• Milan denkt na over welke deelstappen er nodig zijn om een eenvoudige game in
    Scratch te programmeren (decompositie)
• Lena herkent in Scratch dat enkel de positie van het personage, de score en de
    botsingen belangrijk zijn voor het spel. De kleur van de achtergrond is minder
    belangrijk. Ze onderscheidt ook enkele ‘abstracte’ instructies die nodig zijn bij het
    programmeren (abstractie)
• Noor weet dat om een virtueel personage voortdurend dezelfde beweging te laten
    uitvoeren een lus/loop nodig is (patroonherkenning; algoritmisch denken)
• Adam herkent in een eenvoudig Scratchprogramma een algoritme met een
    combinatie van sequentie, herhaling en keuze: ‘START het spel, HERHAAL
    voortdurend de beweging, ALS de speler een vijand raakt, DAN stopt het spel.’
    (algoritmisch denken)

IT.018 Begrijpen L3 L4 L4 8.1.3

Beschrijven mogelijkheden om algoritmen te optimaliseren.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Algoritmen:
• Digitaal (plugged)

Mogelijkheden:
• Testen en debuggen: fouten opsporen en corrigeren.
• Iteratief denken

Te hanteren begrippen

testen, debuggen

Voorbeelden

Testen en debuggen:
• Yoni en Shana weten dat ze een Scratch(jr)- programma moeten testen om te
    controleren of het figuurtje doet wat het moet doen. Als er iets fout loopt, zoals
    een beweging in de verkeerde richting of een geluid op het verkeerde moment,
    passen ze het programma aan om de fout te verbeteren.
• Julie en Mateo programmeren de Bee-Bot om een schat te bereiken. Tijdens het
    testen rijdt de robot één vakje te ver. Ze ontdekken dat er een extra ‘vooruit’-
    opdracht in hun programma staat en verwijderen die fout.”
Iteratief denken:
Iets steeds opnieuw proberen en verbeteren, in kleine stappen naar een oplossing
toewerken, een proces meerdere keren doorlopen om het te verbeteren, een
gestructureerde aanpak volgen waarbij je steeds aanpassingen maakt

IT.019 Gebruiken K3 L1 L2 GO!-doel

Ontwerpen een eenvoudig lineair algoritme volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ontwerpen:
• onder begeleiding
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• decompositie: eenvoudig en concreet

Voorbeelden

Bart en Heike krijgen de opdracht om de verschillende deelstappen te bedenken die
nodig zijn om de Bee-bot te laten bewegen van de start naar de aankomst. Ze noteren
alle verschillende opeenvolgende stappen die moeten gezet worden (decompositie):
“Vooruit, stop, links, vooruit, stop, rechts.”

IT.020 Gebruiken L3 L4 L4 8.1.3

Ontwerpen een lineair algoritme volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ontwerpen:
• onder begeleiding
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• decompositie: groter en meer complex
• patroonherkenning
• abstractie
• algoritmisch denken: met aandacht voor sequentie

Voorbeelden

Jeroom ontwerpt een stappenplan om een virtueel personage te laten bewegen.

IT.021 Gebruiken L5 L6 L6 8.1.3

Ontwerpen een algoritme volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ontwerpen:
• onder begeleiding
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie
• decompositie: groter en meer complex
• patroonherkenning
• algoritmisch denken: met aandacht voor de combinatie van sequentie, herhaling en
    keuze

Voorbeelden

• Hugo en Ayden programmeren een virtueel personage om die door een doolhof te
    sturen. Ze hebben aandacht voor het plannen van de route in stappen (sequentie),
    het herhalen van eenzelfde commando (herhaling) en beslissingen bij splitsingen
    (keuze). Als ze het virtueel personage naar rechts sturen moet hij over een balk
    springen, als ze het naar links sturen moet het een rondje dansen.
• Camille en Luna bouwen een virtuele escaperoom. Ze zorgen ervoor dat de puzzels
    in de juiste volgorde kunnen opgelost worden (sequentie). Ze zorgen voor
    herhaalde opgaven en acties (herhaling). Ze zorgen ook voor zijpaden bij foute
    keuzes.

IT.022 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 8.1.3; L6 8.1.3

Sturen een algoritme bij.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Yoni en Shana weten dat ze een Scratch(jr)- programma moeten testen om te
    controleren of het figuurtje doet wat het moet doen. Als er iets fout loopt, zoals
    een beweging in de verkeerde richting of een geluid op het verkeerde moment,
    passen ze het programma aan om de fout te verbeteren.
• Noémie en Jade testen of de robot/het personage doet wat ze willen en verbeteren
    de volgorde indien nodig.

IT.023 Begrijpen K1 K2 GO!-doel

Illustreren elementaire handelingen om diverse digitale apparaten te bedienen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Elementaire handelingen:
• aanzetten, uitzetten, een app openen, sluiten
• starten, stoppen

IT.024 Begrijpen K3 GO!-doel

Benoemen courante digitale apparaten.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de tablet, de smartphone, de computer, de laptop, de televisie, de printer, de
afstandsbediening, het fototoestel, de camera, de microfoon, de robot

IT.025 Begrijpen K3 GO!-doel

Illustreren elementaire handelingen om diverse digitale apparaten te bedienen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Elementaire handelingen:
• aanzetten, uitzetten, een app openen, sluiten
• starten, stoppen
• tikken, slepen
• vegen (swipen)
• (Digitale) knoppen bedienen van courante digitale apparaten

Te hanteren begrippen

starten, stoppen, aanzetten, uitzetten, vegen (swipen), openen, sluiten, tikken, slepen

Voorbeelden

Elementaire handelingen:
• Een digitale tv bedienen via een afstandsbediening door op play, pauze of
    volumeknop te duwen bij een filmpje of verhaal.
• Een programmeerbare robot bedienen door op de juiste pijltjes te duwen.

IT.026 Gebruiken K1 K2 K3 GO!-doel

Gebruiken elementaire digitale vaardigheden bij courante digitale apparaten.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

IT.027 Begrijpen L1 L2 L4 8.2.2

Illustreren eenvoudige handelingen bij digitale systemen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
• invoer- en uitvoerapparaten
• pictogrammen (geluid, batterij)
Eenvoudige handelingen:
• functioneel gebruik

Voorbeelden

Functioneel gebruik:
• Mia typt met het virtueel toetsenbord of ze gebruikt het touchscreen.
• Joost gebruikt een koptelefoon bij het bekijken van een muziekfilmpje: hij ziet wat
    er gebeurt op het scherm, hij hoort geluid via koptelefoon. Hij weet hoe hij het
    filmpje moet starten, pauzeren en stoppen.
• Jes weet hoe ze de app moet openen en sluiten.
• Tamara merkt dankzij het batterijpictogram dat de batterij bijna leeg is

IT.028 Begrijpen L2 L4 8.2.1

Herkennen een bestand.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bestand:
Digitale informatie die je kunt opslaan, openen of bewerken.

Te hanteren begrippen

het bestand, de informatie, de tekst, het beeld, de video, het geluid, het programma

IT.029 Gebruiken L2 L3 L4 L6 8.2.4

Bepalen het bestandstype.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bestandstype:
• tekst
• beeld
• geluid
• video
• programma

Bepalen:
via openen van bestand

IT.030 Begrijpen L2 L4 8.2.3

Illustreren eenvoudige handelingen bij digitale systemen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
werken met bestanden:
• openen, opslaan, sluiten, verwijderen
• duidelijke, herkenbare bestandsnaam

IT.031 Begrijpen L3 L4 L4 8.2.3

Illustreren eenvoudige handelingen bij digitale systemen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
eenvoudig bestandsbeheer in bestaande mappenstructuur van het systeem:
• bestanden en mappen zoeken
• kopiëren
• exporteren
• terugvinden

IT.032 Begrijpen L4 L4 8.2.3

Illustreren eenvoudige handelingen bij digitale systemen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
werken met bestanden: downloaden, uploaden

IT.033 Begrijpen L5 L6 8.2.3

Illustreren het belang van frequent gebruikte extensies.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Extensies:
Een bestandsextensie is een reeks letters die aan het einde van een bestandsnaam
staat, gescheiden door een punt. Deze extensie geeft aan wat voor soort bestand het is
en welk programma het kan openen.

Voorbeelden

Extensies:
• .docx: Microsoft Word-document
• .pdf: PDF-bestand (Portable Document Format)
• .pptx: Microsoft PowerPoint-presentatie
• .xlsx: Microsoft Excel-spreadsheet
• .zip: gecomprimeerd archiefbestand
• .mp4: veelgebruikt videobestand
• .jpg: veelgebruikt afbeeldingsformaat
• .gif: geanimeerde afbeelding

IT.034 Begrijpen L5 L6 L6 8.2.2; L6 8.2.3

Illustreren eenvoudige handelingen bij digitale systemen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
eenvoudig bestandsbeheer in aangereikte mappenstructuur:
• duidelijke bestandsnamen gebruiken
• bestanden opslaan in de juiste map of cloudmap
• verwijderen van overbodige of foute bestanden
• aanmaken van mappen
• hernoemen van mappen en bestanden
• terughalen van verwijderde bestanden

IT.035 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 8.2.3; L6 8.2.2; L6 8.2.3

Gebruiken eenvoudige handelingen bij digitale systemen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

IT.036 Begrijpen K2 K3 GO!-doel

Illustreren het basisgebruik van een toetsenbord.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toetsenbord:
een fysiek of virtueel

Basisgebruik:
• letters
• cijfers

Te hanteren begrippen

de letter, het cijfer

IT.037 Begrijpen L1 L2 L4 8.2.2

Illustreren het basisgebruik van een toetsenbord.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toetsenbord:
een fysiek of virtueel

Basisgebruik:
• letters
• cijfers
• leestekens: ! ? .

Te hanteren begrippen

het leesteken, het punt, het vraagteken, het uitroepteken, het toetsenbord

IT.038 Begrijpen L3 L4 L4 8.2.2

Illustreren het basisgebruik van een toetsenbord.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toetsenbord:
een fysiek of virtueel

Basisgebruik:
• letters
• cijfers
• leestekens: ! ? . , : ; < > = + -

Te hanteren begrippen

de komma, het dubbele punt, de puntkomma

IT.039 Begrijpen L5 L6 L6 8.2.1

Illustreren het vlot gebruik van een toetsenbord.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toetsenbord:
een fysiek of virtueel

Vlot gebruik:
• letters: ç, ë, é, è, ê, à
• cijfers
• leestekens: ! ? . , : ; < > = + - “ ‘
• speciale tekens: @, #, /, (, ), €, %
• toetsencombinaties

Te hanteren begrippen

het apenstaartje (at), het hekje (hashtag), het accent, de apostrof, de schuine streep
(slash), de dubbele aanhalingstekens

Voorbeelden

Toetsencombinaties:
Ctrl A (alles selecteren), Ctrl C (kopiëren), Ctrl X (knippen), Ctrl V (plakken), Ctrl Z
(ongedaan maken)

IT.040 Begrijpen L6 L6 8.2.1; L6 8.2.4

Illustreren het aanpassen van eenvoudige systeeminstellingen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Systeeminstellingen:
• taalinstellingen aanpassen
• wifi aan/uit zetten
• weergave- instellingen aanpassen (bv. volume harder of zachter zetten, helderheid
    van het scherm aanpassen, lettergrootte aanpassen, ‘mute’ aan/uitzetten, camera
    of telefoon selecteren in app)

IT.041 Gebruiken L6 L6 8.2.1; L6 8.2.4

Passen eenvoudige systeeminstellingen aan.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Aanpassen:
volgens eigen behoefte

IT.042 Gebruiken K3 L1 L2 L3 L4 L4 8.2.2

Gebruiken invoer- en uitvoerapparaten, met inbegrip van het toetsenbord, functioneel.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
• basisgebruik van het toetsenbord
• basisgebruik van invoer- en uitvoerapparaten

Voorbeelden

Functioneel basisgebruik van het toetsenbord:
Anja maakt enkele wiskunde-oefeningen op haar tablet.
Functioneel basisgebruik van invoer- en uitvoerapparaten
• Stef, Lisa en Kadir gebruiken een microfoon om hun muzikale creatie op te nemen
    en regelen het volume.
• Sam gebruikt een koptelefoon om naar het luisterverhaal te luisteren
• De klas bekijkt een instructiefilmpje op het smartboard.
• Selim scant een QR-code met een tablet
• De leraar projecteert een film via de beamer op een witte muur.

IT.043 Gebruiken L5 L6 L6 8.2.1

Gebruiken invoer- en uitvoerapparaten, met inbegrip van het toetsenbord, doelgericht.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
• vlot gebruik van toetsenbord: voldoende snel en voldoende nauwkeurig
• vlot gebruik van invoer- en uitvoerapparaten
• Instellen van invoer- en uitvoerapparaten

Voorbeelden

Doelgericht en vlot gebruik toetsenbord:
Jonathan werkt aan een spreekbeurt. Terwijl hij informatie uit een bron verwerkt,
gebruikt hij vlot Ctrl+C en Ctrl+V om relevante tekstfragmenten te kopiëren en te
plakken. Wanneer hij merkt dat hij per ongeluk een stuk tekst heeft verwijderd, herstelt
hij dit met Ctrl+Z. Hij selecteert tekst met behulp van het toetsenbord om woorden
vet of schuin te zetten.
Doelgericht en vlot gebruik invoer- en uitvoerapparaten:
• Liesl gebruikt een touchscreen om sneller iets te kunnen tekenen en een
    toetsenbord om een langere tekst te typen.
• Reduan gebruikt een printer om een affiche af te drukken.
• Zeger kiest ervoor om zijn foto’s op het smartboard te tonen zodat iedereen het
    goed kan zien.
• Patricia gebruikt een scanner om een pagina uit een boek snel naar haar vriendin te
    kunnen sturen.
Instellen van invoer- en uitvoerapparaten:
principe van ‘plug and play':
• een hoofdtelefoon aansluiten (en controleren of het werkt)
• een externe camera of microfoon aansluiten (en controleren of het werkt)
• een toetsenbord aansluiten (en controleren of het werkt)

IT.044 Engageren K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 8.2.2; L6 8.2.1

Hanteren invoer- en uitvoerapparaten zorgzaam.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Digitale geletterdheid

IT.045 Begrijpen L1 L4 8.2.4

Begrijpen de functie van een digitale zoektool.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Zoektools:
Google, DuckduckGo, Ecosia, Wikipedia, YouTube, webshop

IT.046 Gebruiken L1 L2 L4 8.2.4

Gebruiken een digitale zoektool om informatie te verzamelen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
met aangereikte zoektermen

IT.047 Begrijpen L3 L4 L4 8.2.4

Illustreren zoekstrategieën om digitale bronnen te raadplegen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Zoekstrategie:
zonder gebruik van taalmodel/prompt
• formuleren van zoekvraag: weten dat je eerst moet weten wat je zoekt en waarom
    je het zoekt
• kiezen van zoektool: weten dat er verschillende zoektools bestaan om informatie te
    vinden
• formuleren van zoekopdracht: weten dat je een zoekopdracht duidelijk en gericht
    moet formuleren
• beoordelen van zoekresultaten: weten dat niet alle zoekresultaten bruikbaar en
    correct zijn en kennismaken met een aantal criteria voor selectie

Te hanteren begrippen

de zoekmachine, de zoekvraag, de zoekopdracht, het zoekresultaat

IT.048 Begrijpen L4 L4 8.2.4

Illustreren mogelijkheden bij de formulering van een digitale zoekopdracht.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Formulering:
zoeken met:
• trefwoorden
• combinaties van trefwoorden
• filters
• afbeeldingen
• klikken op links

Te hanteren begrippen

het trefwoord, de link, de filter, de afbeelding

IT.049 Gebruiken L3 L4 L4 8.2.5

Gebruiken een zoekstrategie vanuit de principes van computationeel denken.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
• onder begeleiding
• ontwerpen
• toepassen

Voorbeelden

Senne kiest een lievelingsdier waar hij informatie moet over opzoeken: de dolfijn. Aan
de hand van het bordschema kiest hij volgende 3 deelvragen (‘decompositie’): Wat eten
dolfijnen? Waar leven ze? Hoe communiceren ze? Samen met de leraar schrijft hij de
verschillende stappen op die hij in een logische volgorde moet zetten (‘algoritmisch
denken’). De leraar helpt ook bij het verfijnen van de zoektermen (geen zinnen maar
termen: ‘abstractie’) en bij het afbakenen van zoekplekken: kindvriendelijke websites en
zoekmachine. Wanneer Senne op een deelvraag geen goed antwoord vindt, helpt de
leraar nadenken over hoe Senne het anders zou kunnen aanpakken (‘iteratief denken’).

IT.050 Begrijpen L5 L6 8.2.5

Beschrijven artificiële intelligentie.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Artificiële intelligentie (AI):
Een systeem dat menselijke intelligentie nabootst: het vermogen om te leren,
redeneren, problemen op te lossen en beslissingen te nemen.
AI wordt vaak aangedreven door ‘machine learning’, waarbij algoritmen patronen in
grote hoeveelheden gegevens (input) herkennen (processing) en voorspellingen
(output) doen.

Te hanteren begrippen

de artificiële intelligentie

IT.051 Gebruiken L5 L6 L6 8.2.8

Geven toepassingen van artificiële intelligentie.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toepassingen:
• spraakherkenning
• vertaaltools
• aanbevelingssysteem

Voorbeelden

Toepassingen:
• Spraakherkenning: Ondertitels die automatisch gegenereerd worden bij een
    filmpje.
• Vertaaltools: Zinnen in het Engels naar het Nederlands vertalen via een vertaaltool
• Aanbevelingssyteem: Muziek die automatisch wordt voorgesteld omdat die lijkt op
    hun favoriete nummers.

IT.052 Begrijpen L5 L6 L6 8.2.6

Illustreren zoekstrategieën voor het verfijnen van de digitale zoekopdracht in functie van het beoogde zoekresultaat.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale zoekopdracht:
• Via een ‘zoekmachine’
• Via een AI-tool/taalmodel (door de school ter beschikking gesteld)
• Bijsturen

Te hanteren begrippen

bijsturen, de zoekstrategie, de prompt, de AI-assistent

Voorbeelden

Via een zoekmachine of via een AI-tool:
• Samira zoekt een recept voor tiramisu via een zoekmachine
• Chloë vraagt op basis van de ingrediënten in de koelkast aan een AI-tool om een
    recept samen te stellen
• Javier zoekt via een zoekmachine verschillende mooie afbeeldingen ter illustratie
    van zijn spreekbeurt “waarom zijn bijen belangrijk?”.
• Fairous formuleert een specifieke prompt voor een AI-tool omdat ze een icoon
    nodig heeft van een groene hond waarvan een oor en een staart ontbreekt.

IT.053 Gebruiken L5 L6 L6 8.2.6

Gebruiken een zoekstrategie vanuit de principes van computationeel denken.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
• zelfstandig
• ontwerpen
• toepassen
• bijsturen indien nodig

Voorbeelden

Jonas moet info zoeken voor een spreekbeurt over vulkanen. Hij denkt na over welke
zoekmachine (Google) en welke zoektermen hij zal gebruiken. Hij splitst hiertoe de taak
op in 3 delen (‘decompositie’): wat zijn vulkanen, hoe werken ze en waar ze komen ze
voor? Als blijkt dat de zoektermen te breed zijn gaat hij die versmallen. Jonas typt bv.
niet zomaar ‘vulkaan’ als zoekopdracht maar kiest de kern van de vraag (“hoe werkt een
vulkaan”) en laat overbodige woorden weg (‘abstractie’). Bij de resultaten zitten enkele
te moeilijke teksten en verkeerde info (‘debuggen’). Die gebruikt hij niet.

IT.054 Engageren L5 L6 L6 8.2.8

Reflecteren op artificieel gegenereerde antwoorden.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Artificieel gegenereerde antwoorden:
• verkregen informatie
• gehanteerde prompt/ gehanteerd taalmodel
• wanneer AI inzetten en wanneer niet

Voorbeelden

Esra weet dat je niet zomaar voor om het even welke zoekopdracht beroep moet doen
op AI omdat dit veel energie verbruikt en dus een grotere ecologische impact heeft dan
opzoeken via een zoekmachine. Ze gebruikt AI enkel bij complexe vragen die anders
tientallen zoekopdrachten zouden vereisen.

IT.055 Begrijpen K3 L1 L2 L4 8.2.4

Herkennen digitale bronnen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
bruikbaarheid

IT.056 Begrijpen L3 L4 L4 8.2.4

Herkennen digitale bronnen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• bruikbaarheid
• correctheid

IT.057 Begrijpen L5 L6 L6 8.2.7

Herkennen digitale bronnen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• bruikbaarheid
• correctheid
• betrouwbaarheid

IT.058 Gebruiken K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 8.2.4; L6 8.2.7

Evalueren digitale bronnen.

ICT › Digitale informatievaardigheid › Informatiegeletterdheid

IT.059 Begrijpen K3 GO!-doel

Illustreren het gezond gebruik van digitale media.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale media:
impact van digitale media op eigen leefwereld

Gezond gebruik:
• Te lang naar een scherm kijken is niet goed voor de ogen.
• Je moet rechtop zitten of staan bij het gebruik van een scherm.
• Het scherm bevindt zich best op ooghoogte.
• Digitale media zijn leuk, maar niet de hele dag nodig.

IT.060 Gebruiken K1 K2 K3 GO!-doel

Gebruiken digitale media op een gezonde manier.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale media:
impact van digitale media op eigen leefwereld
• schermtijd
• lichaamshouding
• gehoorbescherming
• kiezen voor natuurlijk spel boven digitaal spel

IT.061 Begrijpen L1 L2 L6 8.3.4

Illustreren het gezond gebruik van digitale media.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale media:
impact van digitale media op eigen leefwereld en die van anderen

Gezond gebruik:
met aandacht voor:
• gezondheidsaspecten: Hoe digitaal gedrag je lichaam en geest beïnvloedt.
• Reconstrueren ervaringen uit hun eigen leven waarbij digitale media stress of
    onrust gaven en uitwisselen hoe dat voelde en waarom.
• Elkaars schermgewoontes bespreken en tips formuleren voor gezondere routines.

Voorbeelden

• Anita verbeeldt hoe een week zonder schermen eruitziet.
• Nicole vertelt welke apps zij verslavend vindt. Zij zoekt uit waarom deze tools dit
    effect bij haar veroorzaken.

IT.062 Begrijpen L3 L4 L6 8.3.4

Illustreren het gezond gebruik van digitale media.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale media:
impact van digitale media op eigen leefwereld en die van anderen

Gezond gebruik:
met aandacht voor:
• ethische aspecten: wat is juist of fout, eerlijk of oneerlijk, respectvol of kwetsend in
    een online context?
• sociale aspecten: Wat is het effect op mensen en de maatschappij?

Voorbeelden

Gezond gebruik:
• ethische aspecten: Je mag geen kwetsende reacties online plaatsen; Je mag niet
    oneerlijk spelen in online games; Je mag niet iemand buitensluiten uit een groep
• sociale aspecten: Jef zegt: “"Als ik te veel met mijn tablet bezig ben, speel ik minder
    vaak buiten met vrienden.” Anita zegt: "Mensen kunnen snel nieuws delen en veel
    mensen tegelijkertijd bereiken als er ergens hulp nodig is." Semira zegt: “Sommige
    mensen plaatsen kwetsende berichten online, waardoor anderen zich slecht
    voelen.”

IT.063 Begrijpen L5 L6 L6 8.3.4

Illustreren het gezond gebruik van digitale media.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale media:
impact van digitale media op eigen leefwereld en die van anderen

Gezond gebruik:
met aandacht voor:
• regelgevende aspecten: Wat je mag doen? Wat je moet doen? Wat is wettelijk
    toegestaan of verboden?
• veiligheidsaspecten: Hoe je jezelf en anderen online beschermt?
      o tweestapsverificatie
      o wachtwoordzinnen
      o profielpagina: openbare en niet openbare informatie
      o vertrouwenspersonen bij online problemen
• kritisch omgaan met de invloed van influencers en reclame

Voorbeelden

Gezond gebruik:
• Sam en Louis stellen een online gedragscode op waarbij ze rechten en plichten van
    gebruikers opnemen: Wat moet elke gebruiker weten en doen?
• In groep 5B gaan de kinderen na of zij zelf of anderen ooit iets gedaan hebben dat
    wettelijk niet mocht, foto's verspreiden zonder toestemming. De groep bespreekt
    wat daarvan de gevolgen kunnen zijn.
• Wiebe en Nele maken een klasposter met tips om jezelf en anderen online te
    beschermen.
• Joppe en Saskia onderzoeken welk schoonheidsideaal reclame en
    sommige influencers promoten en wat het effect daarvan is op sommige jongeren.

IT.064 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L6 8.3.4

Gebruiken digitale media op een gezonde manier.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
met aandacht voor impact van digitale media op eigen leefwereld en die van anderen
(ethische, sociale, regelgevende, gezondheids- en veiligheidsaspecten)

IT.065 Begrijpen L3 L4 8.3.1

Illustreren online veiligheid.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Online veiligheid:
• online privacy: Je mag zelf kiezen welke informatie je deelt en met wie.
• online veiligheid: gaat over jezelf en anderen beschermen op het internet
• persoonlijke gegevens: je naam, adres, geboortedatum, telefoonnummer of school

Te hanteren begrippen

de (online) privacy, de persoonlijke gegevens, beschermen

Voorbeelden

• Lotje deelt niet zomaar persoonlijke informatie op internet.
• Lucas weet dat hij moet oppassen voor gevaarlijke berichten, vreemde links of
    onbekende mensen online.

IT.066 Begrijpen L4 L4 8.3.1

Beschrijven de functie van een account.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Functie:
online veiligheid

Account:
• Iets waarmee je kan inloggen op een website of spel, vaak met een gebruikersnaam
    en wachtwoord.
• Een account bevat vaak je persoonlijke gegevens.
• Je bent verantwoordelijk voor wat er met je account gebeurt.

Te hanteren begrippen

het account, de gebruikersnaam, het wachtwoord, de online veiligheid

IT.067 Begrijpen L4 L4 8.3.1

Illustreren het gebruik van een sterk wachtwoord.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Sterk wachtwoord:
online veiligheid
• lengte: Een sterk wachtwoord moet minimaal 11 tekens lang zijn.
• variatie in tekens: Gebruik een combinatie van hoofdletters, kleine letters, cijfers en
    symbolen
• geen echte woorden: Vermijd gewone woorden of namen, omdat deze makkelijker
    te raden zijn.
• uniek voor elke account: Gebruik nooit hetzelfde wachtwoord voor meerdere
    accounts.
• geen persoonlijke informatie: Vermijd namen, geboortedata of andere makkelijk te
    achterhalen gegevens.

Voorbeelden

Sterk wachtwoord:
• gebruik van touch ID
• H@nd!g3Wachtw00rd
• gebruik van dubbele identificatie

IT.068 Gebruiken L4 L5 L6 L4 8.3.1; L6 8.3.3

Ontwerpen een sterk wachtwoord.

ICT › Mediawijsheid

IT.069 Gebruiken L4 L5 L6 L4 8.3.1; L6 8.3.3

Maken een account.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Account:
online veiligheid

Maken:
binnen een aangereikte omgeving

IT.070 Begrijpen L4 GO!-doel

Illustreren phishing.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Phishing:
online veiligheid
Een vorm van online misleiding waarbij iemand probeert je persoonlijke gegevens of
geld te stelen.

IT.071 Begrijpen L5 GO!-doel

Illustreren cyberpesten.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Cyberpesten:
online veiligheid
Het herhaaldelijk kwetsen, uitsluiten of bedreigen van iemand via het internet of sociale
media.

Te hanteren begrippen

cyberpesten, sociale media

IT.072 Begrijpen L6 GO!-doel

Illustreren sexting.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Sexting:
online veiligheid
Het versturen of delen van naaktbeelden of intieme berichten, wat risico’s meebrengt,
zeker als het zonder toestemming gebeurt.

IT.073 Begrijpen L5 L6 8.3.3

Beschrijven mogelijkheden om zichzelf en anderen online te beschermen.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Online beschermen:
online grenzen stellen
• “privacybewustzijn”
• weten met wie je omgaat
• risicoherkenning en actie: ongepast gedrag of pestgedrag herkennen; weten hoe je
    iets kunt melden of blokkeren
• problemen of twijfels bespreken met een volwassene

Te hanteren begrippen

(online) grenzen stellen, pesten, iemand of iets blokkeren

IT.074 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 8.3.1; L6 8.3.3

Passen de principes van online veiligheid toe.

ICT › Mediawijsheid

IT.075 Begrijpen L6 L6 8.3.1; L6 8.3.4

Illustreren nepnieuws.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Nepnieuws:
impact van digitale media op eigen leefwereld
• nepnieuws: informatie die opzettelijk fout of verzonnen is en die mensen kan
    misleiden
• Weten dat je niet alles moet geloven wat online staat.
• Weten dat je altijd mag vragen of iets echt is en dat je informatie best in meerdere
    bronnen checkt.

Te hanteren begrippen

het nepnieuws (fake news), de gekleurde informatie, de objectieve informatie

IT.076 Gebruiken L6 L6 8.3.4

Analyseren digitale content.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Analyseren:
Met argumenten kunnen aangeven waarom een nieuwsbericht, filmpje, foto of bericht
op sociale media waarschijnlijk betrouwbaar of onbetrouwbaar is.

IT.077 Begrijpen L4 L6 8.3.4

Illustreren het respectvol online communiceren.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Respectvol online communiceren:
• altijd beleefd en vriendelijk blijven
• niet pesten of buitensluiten
• eerst nadenken, dan verzenden
• respect voor privacy
• iedereen mag zijn mening geven
• afspraken van de school volgen

Te hanteren begrippen

met respect, de nettiquette

IT.078 Gebruiken L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken een respectvolle houding en taal bij het online communiceren en interageren.

ICT › Mediawijsheid

IT.079 Begrijpen L5 L6 L6 8.3.2

Beschrijven de basisprincipes van auteursrecht en portretrecht.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Auteursrecht en portretrecht:
• Wat iemand zelf maakt, mag niet zomaar door anderen gebruikt of gekopieerd
    worden.
• Iemand mag niet gefotografeerd of gefilmd worden zonder goedkeuring van die
    persoon.
• Een foto of video waarop iemand herkenbaar afgebeeld staat mag enkel
    gepubliceerd of gedeeld worden als die persoon toestemming geeft.

Te hanteren begrippen

het auteursrecht, het portretrecht, de toestemming, om toestemming vragen

IT.080 Gebruiken L5 L6 L6 8.3.2

Passen de basisprincipes van auteursrecht en portretrecht toe.

ICT › Mediawijsheid

IT.081 Engageren L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen zich mediawijs bij online interacties.

ICT › Mediawijsheid

IT.082 Begrijpen L5 L6 L6 8.3.4

Illustreren de eigen digitale voetafdruk.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale voetafdruk:
het geheel van alles wat je online achterlaat

Te hanteren begrippen

de digitale voetafdruk

IT.083 Gebruiken L5 L6 L6 8.3.4

Verminderen de eigen digitale voetafdruk.

ICT › Mediawijsheid

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Jef beheert consequent de cookie- instellingen.
• Kurt laadt geen foto’s op van zijn vrienden via AI.

IT.084 Engageren L5 L6 L6 8.3.4

Gaan bewust om met de eigen digitale voetafdruk.

ICT › Mediawijsheid

IT.085 Begrijpen L3 L6 8.4.1

Herkennen mogelijkheden van digitale tools om te communiceren.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het bericht, de e-mail, de chat, het videogesprek

Voorbeelden

Communiceren:
• Typen in een klassikale groepschat, bijvoorbeeld tijdens een quiz, brainstorm of
    online opdracht.
• In duo of groepje samenwerken in een gedeeld document door tekst toe te voegen,
    te bewerken of te reageren met kleur of commentaar.
• Oefenen met videobellen via een veilige tool, door samen in te loggen, elkaar te
    begroeten, te luisteren en kort iets te zeggen.

IT.086 Begrijpen L3 L6 8.4.1

Illustreren het type tool bij verschillende vormen van communicatie.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Type tool:
• korte boodschap: een chatapp
• langere boodschap: een e-mailprogramma
• gesprekken op afstand: videobeltool

IT.087 Begrijpen L4 L6 8.4.1

Duiden verschillende vormen van digitale communicatie.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale communicatie:
Realtime verwijst naar een systeem dat onmiddellijk reageert op input, zonder
merkbare vertraging.

Te hanteren begrippen

de realtime

Voorbeelden

Realtime:
Papa Dirk volgt een sportapp waarbij tijdens de koers de posities van de renners direct
weergegeven worden.

IT.088 Begrijpen L5 L6 8.4.1

Duiden verschillende vormen van digitale communicatie.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschillende vormen digitale communicatie:
Het verschil ligt in de manier waarop informatie wordt verwerkt en gedeeld:
• Synchroon betekent dat een proces of communicatie gelijktijdig plaatsvindt tussen
    meerdere partijen.
• Asynchroon betekent dat iets niet gelijktijdig plaatsvindt, het gebeurt op
    verschillende tijdstippen.

Te hanteren begrippen

asynchroon, synchroon, sociale media, het profiel

Voorbeelden

Synchroon:
Valérie neemt deel aan een live videogesprek waarbij deelnemers direct met elkaar
praten en reageren.
Asynchroon:
• Het bericht van Elise wordt op een later moment gelezen en beantwoord door
    Mira.
• Stef plaatst een korte post op het klasplatform en reageert met emoji’s op eerder
    geplaatste berichten.
• Stefanie vertelt dat haar oudere broer zelf ‘coole edits’ maakt en op Instagram en
    TikTok post. Zijn volgers bekijken dit op een zelfgekozen tijdstip.

IT.089 Gebruiken L5 L6 L6 8.4.1

Bepalen welke tools geschikt zijn voor synchrone en voor asynchrone communicatie.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Synchrone communicatie:
videobellen, chatten
Asynchrone communicatie:
e-mail, online leeromgevingen, sociale media

IT.090 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L6 8.4.1

Bepalen een passende digitale communicatiewijze.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Passende digitale communicatiewijze:
op basis van:
• het doel
• realtime of niet
• de situatie
• de ontvanger

IT.091 Engageren L3 L4 L5 L6 L6 8.4.1

Tonen hun kennis over content en verschillende digitale communicatievormen in verschillende contexten.

ICT › Digitale creatie › Communiceren

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Clarice stuurt een spraakbericht naar haar oma via een berichtenapp omdat haar
    oma moeite heeft met lezen. Ze kiest bewust voor audio als communicatievorm.
• Jaak maakt een korte video om aan zijn klasgenoten uit te leggen hoe je een
    vogelhuisje maakt. Hij gebruikt beeld en gesproken uitleg om duidelijker over te
    brengen wat hij bedoelt.

IT.092 Begrijpen K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Beschrijven de mogelijkheden van digitale tools.

ICT › Digitale creatie › Content creëren

IT.093 Gebruiken K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken het juiste type digitale tools voor specifieke digitale taken.

ICT › Digitale creatie › Content creëren