Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

BU.099 Begrijpen K2 K3 L1 L2 KO 9.1.5; KO 9.1.6; L4 9.1.13

Illustreren verschillende aspecten van persoonlijke identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Aspecten van persoonlijke identiteit:
naam
leeftijd
uiterlijk
sekse
geaardheid
gezinssamenstelling
interesses (voorkeuren)
vaardigheden (sterktes, talenten)

Voorbeelden

• Sanne beschrijft Amir: “Hij heet Amir (naam), woont naast mij bij zijn papa
    (gezinssamenstelling), is ook 4 jaar (leeftijd), heeft zwart haar (uiterlijk), is een
    jongen (sekse).”
• Jens beschrijft Roos in het prentenboek ‘Twee mama’s’: “Dit is Roos (naam). Ze is
    een vrouw (sekse). Ze woont samen met Femke (geaardheid). Femke en Roos
    hebben vier kinderen (gezinssamenstelling).”
• Jop beschrijft zichzelf: “Ik heet Jop (naam), ben 7 jaar (leeftijd), heb 2 zussen
    (gezinssamenstelling), hou van zwemmen (interesses), eet graag spaghetti
    (voorkeuren) en kan goed tekenen (vaardigheden).”

BU.100 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.13

Illustreren verschillende aspecten van persoonlijke identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Aspecten van persoonlijke identiteit:
naam
leeftijd
uiterlijk
sekse
gender
geaardheid
gezinssamenstelling
interesses
vaardigheden
karaktereigenschappen

Te hanteren begrippen

de identiteit

Voorbeelden

karaktereigenschappen:
geduldig, ongeduldig, koppig, behulpzaam

BU.101 Begrijpen L5 L6 L4 9.1.13

Illustreren verschillende aspecten van persoonlijke identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Aspecten van persoonlijke identiteit:
naam
leeftijd
uiterlijk
sekse
gender
geaardheid/seksuele oriëntatie
gezinssamenstelling
interesses
vaardigheden
karaktereigenschappen

Te hanteren begrippen

het gender

BU.102 Begrijpen L3 L4 KO 9.1.6; L6 9.1.9

Illustreren verschillende aspecten van sociale en collectieve identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Aspecten van sociale en collectieve identiteit:
• lid zijn van één of meerdere groepen (vriendengroep en/of vereniging)
• nationaliteit, etniciteit
• levensbeschouwing
• talenkennis
• land of regio

Te hanteren begrippen

de nationaliteit

BU.103 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.9

Illustreren verschillende aspecten van sociale en collectieve identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Aspecten van sociale en collectieve identiteit:
• waarden en normen
• lid zijn van één of meerdere groepen (vriendengroep en/of vereniging)
• nationaliteit, etniciteit
• levensbeschouwing
• talenkennis
• land of regio
• geschiedenis

Te hanteren begrippen

de levensbeschouwing

BU.104 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.13

Geven persoonlijke identiteit weer.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

BU.105 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L6 9.1.9

Geven sociale en collectieve identiteit weer.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

BU.106 Begrijpen L5 L6 L4 9.1.13; L6 9.1.9

Illustreren meervoudige identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Meervoudige identiteit:
• persoonlijke, collectieve en sociale identiteit
• Mensen hebben meerdere identiteiten tegelijkertijd (persoonlijke, collectieve en
    sociale identiteiten). Hierdoor heeft identiteit een gelaagdheid.
• Collectieve identiteit verbindt mensen, maar kan ook uitsluiting veroorzaken als
    men niet openstaat voor verschillen.
• In een democratische samenleving is het belangrijk dat verschillende identiteiten
    naast elkaar kunnen bestaan.

Voorbeelden

Meervoudige identiteit:
• Jouw mama is niet alleen jouw mama maar is ook het kind van jouw grootouders,
    vriendin van haar vrienden en een vrouw. Ze is misschien ook een zus, kunstenares
    en partner van haar geliefde.
• Thomas is een fiere Mechelaar en spreekt vloeiend het Mechels dialect.
• Jouw opa is jouw familielid, is een actief lid van de wandelclub en is vrijwilliger bij
    de brandweer.
• Inge is niet alleen ‘vrouw’ of ‘student’ of ‘mama’, maar kan al deze dingen tegelijk
    zijn.

BU.107 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.13

Illustreren het dynamisch karakter van persoonlijke identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dynamisch karakter:
• veranderingen van vroeger t.o.v. nu
• veranderingen door evoluties in vaardigheden, interesses, persoonlijke groei
• veranderingen door invloed van gewoonten en levensomstandigheden

Te hanteren begrippen

de verandering, groeien, leren, de interesse, de vaardigheid, de gewoonte, de identiteit,
het verleden, het heden

Voorbeelden

• Vorig jaar kon Joris nog niet fietsen, maar nu wel.
• Vroeger hield Filip niet van boeken, maar nu leest hij graag verhalen over dieren.

BU.108 Begrijpen L5 L6 L4 9.1.13

Illustreren het dynamisch karakter van persoonlijke identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dynamisch karakter:
• veranderingen door nieuwe ervaringen
• veranderingen door hoe anderen naar je kijken en hoe je daarop reageert
• veranderingen door interactie met sociale, culturele, en technologische
    veranderingen
• veranderingen door jezelf beter te leren kennen

Te hanteren begrippen

de ervaring, de sociale invloed, de interactie, de reflectie, de persoonlijke groei

Voorbeelden

• Door lid te zijn van een sportclub heeft Bob geleerd hoe hij goed kan samenwerken.
• Dankzij sociale media ontdekt Raymi andere culturen, wat zijn respect voor
    diversiteit heeft vergroot.

BU.109 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.9

Illustreren het dynamisch karakter van collectieve identiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dynamisch karakter:
• veranderingen van vroeger t.o.v. nu
• veranderingen door invloed van gewoonten en levensomstandigheden

BU.110 Engageren L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.13; L6 9.1.9

Tonen hun kennis over identiteit in verschillende contexten.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Identiteitsvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Tijdens een klasgesprek vertelt Mahmed hoe zijn hobby’s bijdragen aan het maken
    van nieuwe vrienden.
• Bij een groepsproject kiest Pim een rol die past bij zijn interesses, vaardigheden en
    karaktereigenschappen.

BU.111 Begrijpen K3 L1 L2 L3 L4 GO!-doel

Illustreren gedeelde waarden en normen in de klas.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Waarde:
We vinden het allemaal belangrijk dat we eerlijk zijn.
Norm:
We verwachten van elkaar dat we goed samenwerken bij gemeenschappelijke taken.

BU.112 Begrijpen L5 L6 GO!-doel

Illustreren gedeelde waarden en normen in de samenleving.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de waarde, de norm

Voorbeelden

Waarde:
In onze samenleving vinden we het belangrijk dat iedereen gelijke rechten en kansen
verdient, ongeacht geslacht, ras, of sociale achtergrond.
Norm:
In onze samenleving verwachten we dat we beleefdheidsvormen naleven, zoals elkaar
begroeten, bedanken en op een respectvolle manier communiceren.

BU.113 Begrijpen K2 K3 KO 9.1.5; KO 9.1.6

Herkennen dat mensen op verschillende manieren uniek zijn.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Uniek zijn:
• met eigen sterktes, talenten en voorkeuren
• iedereen telt mee, ongeacht verschillen
• mensen kunnen verschillen in sekse, uiterlijk, geaardheid, etniciteit en geloof

Te hanteren begrippen

samen, hetzelfde, anders

BU.114 Begrijpen K2 K3 KO 9.1.8

Benoemen gelijkenissen tussen mensen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Gelijkenissen:
Wij zijn allemaal kinderen, kleuters, meisjes en jongens, wij leren dezelfde dingen zoals
veters knopen, tellen, letters... en wij wonen allemaal in dezelfde stad/gemeente.

BU.115 Begrijpen L1 L2 L4 9.1.15

Illustreren mogelijke effecten van op verschillende manieren uniek te zijn.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Mogelijke effecten:
• uitsluiting
• waardering

Te hanteren begrippen

anders-zijn, waardering, buitensluiten, samen spelen

Voorbeelden

Negatief effect:
Annabel voelt zich verdrietig en eenzaam omdat ze niet mag meespelen omdat ze een
andere taal spreekt.
Positief effect:
Raphaëlle bewondert de mooie donkere huid van haar beste vriendin Esmé.

BU.116 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L6 9.1.7

Illustreren gelijkenissen en verschillen tussen mensen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Mensen:
in de eigen samenleving en wereldwijd

Te hanteren begrippen

de gelijkwaardigheid

BU.117 Begrijpen K2 K3 L1 L2 GO!-doel

Illustreren dat verliefdheid kan verschillen in uitingsvorm, leeftijd en geaardheid.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verliefdheid:
• Sommige mensen worden verliefd op mensen van hetzelfde geslacht, anderen op
    mensen van het ander geslacht. Ze gaan soms een duurzame relatie aan en krijgen
    kinderen of niet.
• verschillende uitingen van verliefdheid
• verliefdheid is van alle leeftijden

Te hanteren begrippen

de verliefdheid

BU.118 Begrijpen L3 L4 GO!-doel

Illustreren verschillen in geaardheid.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

hetero, homo, lesbisch

BU.119 Begrijpen L5 L6 GO!-doel

Illustreren het verschil tussen geslacht en gender.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschil:
• geslacht of sekse: de biologische en fysieke kenmerken van een persoon: man,
    vrouw.
• gender:
    o identiteit: hoe iemand zichzelf ziet en identificeert (als man, vrouw, non-binair)
    o rol: de gedragingen, normen en verwachtingen die binnen een bepaalde
      cultuur worden geassocieerd met mannelijkheid of vrouwelijkheid
    o expressie: hoe iemand zijn gender uitdrukt via kledij, gedrag en uiterlijk

Te hanteren begrippen

het geslacht, het gender

BU.120 Gebruiken L5 L6 GO!-doel

Analyseren verschillende manieren van reageren op de seksuele oriëntatie en genderexpressie van mensen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

BU.121 Engageren K1 K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen respect voor iedereen, ongeacht de genderidentiteit of genderexpressie.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

BU.122 Begrijpen K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.15

Herkennen manieren van omgaan met diversiteit.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Manieren van omgaan met:
• positieve
• negatieve

BU.123 Begrijpen L5 L6 L4 9.1.11; L6 9.1.13

Illustreren hoe diversiteit het samenleven verrijkend en uitdagend maakt.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de diversiteit

Voorbeelden

• Barbara merkt op dat verschillende voedingsgewoonten een verrijking kunnen zijn.
    Maar voor een kok kan het echter een uitdaging zijn om met al deze verschillen
    rekening te houden.
• Louis-Phillip ervaart tijdens een groepsproject dat samenwerken met klasgenoten
    met verschillende meningen en ideeën het resultaat beter maakt, maar ook extra
    overleg en compromissen vraagt om tot een gezamenlijke beslissing te komen.

BU.124 Engageren K1 K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 9.1.6; KO 9.1.7; L6 9.1.7; L6 9.1.13

Tonen een houding van openheid en respect naar anderen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Positief omgaan met diversiteit

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Houding van openheid en respect:
• actief luisteren
• respect tonen voor verschillen in interesses, (culturele) gewoonten, tradities, geloof
• de andere als gelijkwaardig behandelen
• interesse tonen in gelijkenissen en verschillen met anderen: in de ruimere omgeving
    en in andere landen

BU.125 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L4 9.1.15; L4 9.1.16

Signaleren wanneer uitsluiting optreedt.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

BU.126 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.12; L6 9.1.8

Illustreren de mechanismen, vormen en impact van uitsluiting en pesten.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Mechanismen:
link tussen racisme/discriminatie en uitsluiting
Vormen:
fysiek, verbaal, relationeel
Impact:
schadelijke gevolgen voor het slachtoffer

Te hanteren begrippen

de bijstander, de omstander, de pester, de gepeste, de groepsdruk, de groepsidentiteit,
het gerucht, de roddel, de rivaliteit

BU.127 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.7

Duiden het effect van stereotypen en vooroordelen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Effect:
• hoe stereotypen leiden tot vooroordelen
• hoe vooroordelen leiden tot uitsluiting of discriminatie

Te hanteren begrippen

het stereotype, het vooroordeel, de uitsluiting

BU.128 Gebruiken L5 L6 L6 9.1.7; L6 9.1.8

Analyseren situaties om stereotypen en vooroordelen te herkennen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Situaties:
• eigen ervaringen
• (sociale) media

Analyseren:
• herkennen van stereotypen en vooroordelen
• nadenken over hoe stereotypen en vooroordelen vermijden

BU.129 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.11

Herkennen vormen van discriminatie.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Discriminatie op basis van:
• taal
• gender: m/v/x
• leeftijd
• beperking of ziekte
• zogenaamd ras, huidskleur, nationaliteit en/of etniciteit = racisme

Te hanteren begrippen

het racisme, de discriminatie, de diversiteit

BU.130 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.8

Herkennen vormen van racisme en discriminatie.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Discriminatie op basis van:
• socio-economische status: arm/rijk
• geaardheid/seksuele oriëntatie
• fysieke verschijning
• geloof
• overtuiging of ideologie
• culturele minderheden

Herkennen:
• in de (sociale) media

Voorbeelden

Fysieke verschijning:
littekens, zwaarlijvigheid, tatoeages
Culturele minderheden:
Roma, Koerden, Jezidi

BU.131 Begrijpen L5 L6 L4 9.1.11

Duiden het effect van discriminatie.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

BU.132 Gebruiken L5 L6 L6 9.1.8

Analyseren situaties om racisme en discriminatie te herkennen.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Situaties:
• in de (sociale) media

Analyseren:
• herkennen van (racisme en) discriminatie
• nadenken over hoe (racisme en) discriminatie voorkomen

BU.133 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 9.1.16

Reageren op incidenten van racisme en discriminatie.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Reageren:
het incident aangeven aan een verantwoordelijke volwassene

BU.134 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.7

Illustreren gelijkwaardigheid.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de gelijkwaardigheid

Voorbeelden

• Vrouwen verdienen voor hetzelfde werk evenveel als mannen.
• Elk mens is gelijkwaardig, ongeacht de afkomst, overtuiging, geloof, taal, beperking
    en geaardheid.

BU.135 Gebruiken L5 L6 L6 9.1.13

Analyseren hoe inclusiviteit bevorderd kan worden in de klas en daarbuiten.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Inclusiviteit:
voorbeelden van inclusieve praktijken in de klas, school en buurt

Te hanteren begrippen

samenleven, inclusief

Voorbeelden

Inclusiviteit:
• Als klasgroep zorgen we er samen voor dat ons klasgenootje in een rolstoel vlot kan
    deelnemen aan de activiteiten in de klas en op uitstap.
• We nemen een geduldige houding aan wanneer we in contact komen met de
    rusthuisbewoners. We laten hen in hun waardigheid en bieden enkel hulp indien
    nodig.

BU.136 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen hun kennis over een inclusieve mindset in verschillende contexten.

Burgerschap › Identiteit en diversiteit › Duurzaam samenleven › Structuren van uitsluiting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Noah vindt dat de groepssamenstelling voor de zeeklas moet worden bepaald op
    basis van duidelijke en objectieve criteria.
• Fatima komt tijdens de speeltijd op voor Johan die uitgesloten wordt.