Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

WT.272 Begrijpen K1 KO 3.4.1

Herkennen materie.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Materie:
hout, zand, steen, klei, glas, plastic, papier

WT.273 Gebruiken K1 KO 3.4.1

Classificeren materie op basis van 1 waarneembare eigenschap.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

WT.274 Begrijpen K2 KO 3.4.1

Herkennen materie.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het hout, het zand, de steen, de klei, het glas, het plastic, het papier

WT.275 Begrijpen K2 K3 KO 3.4.1

Herkennen waarneembare eigenschappen van materie.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Waarneembare eigenschappen:
kleur, drijven en zinken, breekbaarheid, stevigheid (zacht versus hard), warmtegevoel
(warm versus koud), droog versus nat, vormvastheid (vast versus vloeibaar), textuur (glad
of niet glad), lichtdoorlaatbaarheid, wateropslorpend, massa

Te hanteren begrippen

de kleur, drijven/zinken, zacht/hard, warm/koud, droog/nat, glad/ruw, doorzichtig

WT.276 Gebruiken K2 K3 KO 3.4.1

Classificeren materie op basis van 1 of 2 waarneembare eigenschappen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

WT.277 Begrijpen L1 L2 L4 3.4.1

Herkennen materie.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Materie:
hout, zand, steen, klei, rubber, glas, kunststof (plastic), papier, karton, textiel, metaal

Te hanteren begrippen

het rubber, de kunststof, het karton, de stof (kledij), het metaal

WT.278 Begrijpen L1 L2 L4 3.4.2

Beschrijven eigenschappen van materie.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eigenschappen:
kleur, drijven en zinken, breekbaarheid, hardheid (zacht versus hard), warmtegevoel
(warm versus koud), droog versus nat, brandbaarheid, waterdichtheid,
herbruikbaarheid, vormvastheid (vast versus vloeibaar), textuur (glad of niet glad),
lichtdoorlaatbaarheid, wateropslorpend, temperatuur, massa

Te hanteren begrippen

hard, zacht, breekbaar, waterdicht, herbruikbaar, brandbaar, het gewicht, de massa,
vast, vloeibaar, glad, laat licht door, slorpt water op

WT.279 Begrijpen L3 L4 3.4.1

Beschrijven het verschil tussen grondstoffen en materialen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschil:
Grondstoffen komen rechtstreeks uit de natuur en zijn nog niet bewerkt. Vaak gaan we
deze verwerken zodat we ze kunnen gebruiken. Materialen zijn dingen die we van
grondstoffen maken, zodat we ze kunnen gebruiken om iets te maken of te bouwen.

Te hanteren begrippen

de grondstof, het materiaal, de materie

WT.280 Begrijpen L3 L4 L4 3.4.1

Herkennen grondstoffen en materialen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Grondstoffen:
hout, zand, (natuur)steen, klei, planten, aardolie
Materialen:
glas, kunststof (plastic), papier, karton, textiel van planten, textiel van dieren (leer),
metaal, kunststeen, nylon

Te hanteren begrippen

de natuursteen, de kunststeen, het katoen, het linnen, de wol, de zijde, synthetisch,
natuurlijk, het textiel

WT.281 Begrijpen L3 L4 L4 3.4.2

Beschrijven eigenschappen van grondstoffen en materialen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eigenschappen:
kleur, drijven en zinken, breekbaarheid, hardheid (zacht versus hard), warmtegevoel
(warm versus koud), droog versus nat, brandbaarheid, waterdichtheid, herbruikbaarheid,
vormvastheid (vast versus vloeibaar), textuur (glad of niet glad), lichtdoorlaatbaarheid,
wateropslorpend, oplosbaarheid/mengbaarheid, temperatuur, massa, slijtvastheid,
veerkracht, houdbaarheid, elektrische geleiding, thermische geleidbaarheid, omkeerbaar
versus niet - omkeerbaar

Te hanteren begrippen

stevig, breekbaar, waterdicht, warmte geleidend, oplosbaar, herbruikbaar, brandbaar,
de massa, de temperatuur, de veerkracht, houdbaar, elektrisch geleidend, slijten,
oplosbaar, mengbaar, omkeerbaar, de omkeerbare reactie, niet omkeerbaar, de niet-
omkeerbare reactie

Voorbeelden

Omkeerbare/niet-omkeerbare reactie:
• Zout lost op in water, zout kan terug van het water gescheiden worden door het
    water te laten verdampen.
• Verbranding is niet-omkeerbaar.

WT.282 Begrijpen L5 L6 GO!-doel

Duiden dat grondstoffen eindig zijn.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

WT.283 Begrijpen L5 L6 L6 3.4.4

Herkennen grondstoffen en materialen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Grondstoffen:
hout, naaldhout, loofhout, zand, (natuur)steen, klei
Materialen:
glas, vlak glas, hol glas, bol glas, herbruikbaar en niet herbruikbaar kunststof (plastic),
papier, karton, textiel van planten, textiel van dieren, synthetisch textiel, metaal, ijzer,
aluminium, koper, kunststeen, houtproduct

Te hanteren begrippen

het vlak glas, het bol glas, het hol glas, het synthetisch textiel, het ijzer, het aluminium,
het koper, het metaal

WT.284 Begrijpen L5 L6 L6 3.4.4

Beschrijven eigenschappen van grondstoffen en materialen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eigenschappen:
kleur, drijven en zinken, breekbaarheid, hardheid (zacht versus hard), warmtegevoel
(warm versus koud), droog versus nat, brandbaarheid, waterdichtheid, herbruikbaarheid,
vormvastheid (vast versus vloeibaar), textuur (glad of niet glad), lichtdoorlaatbaarheid,
wateropslorpend, oplosbaarheid/mengbaarheid, temperatuur, slijtvastheid, veerkracht,
houdbaarheid, elektrische geleiding, kostprijs, schadelijk voor milieu, smelten,
smelttemperatuur

Te hanteren begrippen

de smelttemperatuur, ontvlambaar, de kostprijs, schadelijk voor het milieu

WT.285 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 3.4.2; L6 3.4.4

Classificeren materie op basis van verschillende eigenschappen.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

WT.286 Begrijpen L6 L6 3.4.1; L6 3.4.2

Illustreren dat alle materie uit deeltjes bestaat.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het deeltje, de verbinding, de structuur, de zuivere stof

Voorbeelden

Materie bestaat uit deeltjes:
• Bruiswater bestaat uit waterdeeltjes en gasdeeltjes (kunnen bewegen en ontsnappen
    als belletjes)
• Krijt bestaat uit krijtdeeltjes (komen los bij het schrijven op bord of bij het uitkloppen
    van een bordenwisser)
• Lucht bestaat uit luchtdeeltjes (onzichtbaar maar wind is wel in staat om bladeren te
    laten bewegen via botsingen met deze luchtdeeltjes)
• Geur bestaat uit geurdeeltjes (sinaasappel pellen, geurdeeltjes komen vrij, bewegen
    tussen de luchtdeeltjes door tot bij onze neus)
Materie bestaat uit verbindingen van deeltjes:
In een steen zitten de deeltjes vast aan elkaar, ze vormen een sterke verbinding waardoor
de steen hard is.
Materie bestaat uit deeltjes die georganiseerd zijn volgens een bepaalde structuur:
De structuur van water verandert als het vloeibaar, vast of gasvormig is.
De zuivere stof:
Materie die maar uit één soort deeltjes bestaat noemen we een ‘zuivere stof’:
(zuiver/gedestilleerd) water, (puur) goud, (zuiver) zout

WT.287 Begrijpen L6 L6 3.4.1; L6 3.4.3

Duiden de relatie tussen massa en volume.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
Massadichtheid is de verhouding van massa op volume. Het is een getal dat aangeeft
hoeveel materie er in een bepaald volume van een stof zit. Elke stof heeft zijn eigen
massadichtheid. Als je eenzelfde voorwerp maakt uit 2 verschillende stoffen, dan zal het
volume (m3) van de voorwerpen hetzelfde zijn, maar de massa (kg) verschillen omdat
elke stof een andere massadichtheid heeft.
De massadichtheid wordt uitgedrukt in kg/m³ of g/cm³.
De massadichtheid van stoffen hangt af van twee dingen:
1) Hoe dicht de deeltjes bij elkaar zitten in de verbindingen (dichter op elkaar -> grotere
massadichtheid)
2) Hoe zwaar de deeltjes zelf zijn (zwaardere deeltjes -> grotere massadichtheid)

Te hanteren begrippen

de massadichtheid, de massa, het volume, kg/m³ of g/cm³

Voorbeelden

Massadichtheid:
Je hebt twee blokken van dezelfde grootte (volume): één van hout en één van ijzer.
Omdat de massadichtheid van ijzer groter is dan die van water zal het zinken in water.
De massadichtheid van hout is kleiner dan die van water en zal daarom drijven in water.
Drijven en zinken gaat vooral over de massadichtheid van het voorwerp en van de
vloeistof ten opzichte van elkaar.

WT.288 Begrijpen L6 L6 3.4.3

Illustreren toepassingen van massadichtheid.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toepassingen:
• drijven en zinken
• massa

Voorbeelden

Drijven en zinken:
Stoffen met een hogere massadichtheid dan water (of de vloeistof waar je ze in legt)
zinken. Stoffen met een kleinere massadichtheid (bv. olie t.a.v. water) drijven. Toch kan
een zware boot blijven drijven doordat er ook nog een andere factor van belang is: de
opwaartse kracht van het water.
Massa:
Materie met een hoge massadichtheid is zwaarder dan materie van dezelfde grootte
met een kleinere massadichtheid: een blok metaal is zwaarder dan een blok hout dat
hetzelfde volume heeft.

WT.289 Gebruiken L6 L6 3.4.3

Vergelijken massadichtheid bij verschillende materies.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

WT.290 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken materie volgens technische veiligheidsinstructies.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Technische veiligheidsinstructies:
• Op een kartonnen doos staat een label dat verwijst naar de breekbaarheid.
• Op een fles staat een pictogram met een doodshoofd, als verwijzing naar de
    schadelijkheid voor mens en dier.

WT.291 Gebruiken L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken materialen op een duurzame wijze.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Duurzame wijze:
• Bij voorkeur herbruikbare materialen gebruiken: stoffen boodschappentas,
    brooddoos, drinkglas, stenen koffietas, kartonnen doos als opbergdoos, spullen uit
    de kringwinkel
• Zorg dragen voor de materialen en ze zo lang mogelijk gebruiken.
• Kapotte spullen laten herstellen, indien mogelijk.
• Recycleerbare materialen op de juiste manier sorteren.

WT.292 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 3.4.1; L4 3.4.1; L4 3.4.2; L6 3.4.1; L6 3.4.2

Tonen hun kennis over kenmerken van materie en duurzaamheid in verschillende contexten.

Wetenschap en techniek › Eigenschappen van materie › Eigenschappen van materie

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Bij het verhaaltje van de drie biggetjes duidt Eileen waarom het huis van steen
    overeind blijft.
• Bij het ontwerpen van de uitnodigingen voor het schoolfeest kiest Anne-Laure voor
    herbruikbare materialen.