Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

WT.001 Begrijpen K1 KO 3.1.2

Herkennen het organisme dier.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

WT.002 Begrijpen K2 KO 3.1.2

Herkennen het organisme dier.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het dier

WT.003 Begrijpen K2 KO 3.1.2

Herkennen dieren op basis van uiterlijke kenmerken.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
• zoogdieren
• vissen
• vogels
• insecten

Uiterlijke kenmerken (bouw):
vorm en grootte
kleur
kop, poten, staart
huidbedekking

Te hanteren begrippen

het klein dier, het groot dier, de kop/ het hoofd, de snuit, de bek, de mond, het oog, de
poot, de vleugel, de staart, de vacht, de veer, het haar, de vis, de vogel, het insect

WT.004 Begrijpen K3 KO 3.1.1; KO 3.1.2

Herkennen dieren op basis van uiterlijke kenmerken.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
• zoogdieren
• vissen
• vogels
• insecten

Uiterlijke kenmerken (bouw):
vorm en grootte
kleur
kop, poten, staart
huidbedekking

Te hanteren begrippen

de poot, het lichaam, het zoogdier

WT.005 Begrijpen L1 L2 L4 3.1.2; L4 3.1.3

Herkennen dieren op basis van bouw.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
gewervelde dieren:
• zoogdieren
• vogels
• vissen
ongewervelde dieren:
• insecten

Bouw:
vorm en grootte
kleur
kop, poten, staart
huidbedekking

Te hanteren begrippen

de antenne, het zoogdier, de vogel, de vis, het insect

WT.006 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3; L4 3.2.9

Herkennen dieren op basis van bouw.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
gewervelde dieren:
• zoogdieren
• vogels
• amfibieën
• vissen
ongewervelde dieren:
• insecten
• spinachtigen

Bouw:
vorm en grootte
kleur
kop, poten, staart
huidbedekking
thermoregulatie: warmbloedig (zelf de temperatuur regelen door zweten, hijgen, rillen,
vetlaag, en/of vacht), koudbloedig (temperatuur afhankelijk van de omgeving)
ademhaling: transport van zuurstof

Herkennen:
Uit exemplarische lijst: organismen uit 7 afgebakende biotopen

Te hanteren begrippen

warmbloedig, koudbloedig, de naakte huid, de spin, de ruggengraat, het gewerveld dier,
het ongewervelde dier, de amfibie, de spinachtige

WT.007 Begrijpen L5 L6 L4 3.2.9; L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Herkennen dieren op basis van bouw.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
gewervelde dieren:
• zoogdieren
• vogels
• amfibieën
• reptielen
• vissen
ongewervelde dieren:
• geleedpotigen:
      o insecten
      o spinachtigen
• andere ongewervelden

Bouw:
vorm en grootte
kleur
kop, poten, staart
huidbedekking
exoskelet (uitwendig skelet)
thermoregulatie: warmbloedig, koudbloedig
ademhaling (transport van zuurstof: bij gewervelde dieren via het bloed)

Te hanteren begrippen

het reptiel, de geleedpotige, de andere ongewervelde

Voorbeelden

Andere ongewervelden:
regenworm, naaktslak, zeepier, oorkwal, zeester, meshelft, kokkel, zeeappel, huisjesslak,
zoetwaterspons, zwanemossel

WT.008 Begrijpen K1 GO!-doel

Herkennen de belangrijkste voedingswijze van dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
• zoogdieren
• vogels
• vissen
• insecten

Voorbeelden

Voedingswijze:
Schapen eten gras, kikkers eten insecten.

WT.009 Begrijpen K2 GO!-doel

Begrijpen verschillende voedingswijzen van dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Soorten eters:
• planteneters: eten planten (gras, bladeren)
• vleeseters: eten andere dieren
• alleseters: eten planten en vlees

Te hanteren begrippen

de plant, het vlees, eten

WT.010 Begrijpen K3 GO!-doel

Beschrijven de voedingswijze van dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voedingswijze:
zoogdieren: eten of planten of vlees of beiden
vogels: eten vaak planten en vlees
vissen: eten vaak planten en vlees
insecten: eten vaak planten

Voorbeelden

Voedingswijze:
Een koe eet planten (gras), een leeuw eet vlees, een beer eet planten en vlees.

WT.011 Begrijpen L1 L2 L6 3.1.3

Illustreren de belangrijkste voedingswijze van dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Belangrijkste voedingswijze:
• zoogdieren: De meeste zijn planteneters (herbivoren), sommigen vleeseters
    (carnivoren) en anderen alleseters (omnivoren).
• vissen: Afhankelijk van de soort zijn ze vleeseters (carnivoor), planteneters
    (herbivoor) of alleseters (omnivoor).
• vogels: Veel vogels zijn alleseters (omnivoren), maar er zijn ook planteneters
    (herbivoren) en vleeseters (carnivoren).
• insecten: De meeste insecten leven van plantaardig materiaal of plantensappen,
    sommige insecten leven van dieren.

Te hanteren begrippen

de alleseter, de planteneter, de vleeseter

WT.012 Begrijpen L3 L4 L4 3.2.9; L6 3.1.3

Beschrijven de belangrijkste voedingswijze van gewervelde dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gewervelde dieren:
• zoogdieren
• vogels
• amfibieën
• vissen

Voedingswijze:
Het voedsel wordt in het lichaam van het dier getransporteerd: van bek naar de maag
waar het verteerd wordt. In de darmen gaan de voedingsstoffen via het bloed naar de
organen en het ‘afval’ wordt uitgescheiden (uitwerpselen).
• amfibieën: Als larve meestal herbivoor (plantaardig voedsel), als volwassen dier
    meestal carnivoor (vleeseter).

Te hanteren begrippen

de omnivoor, de herbivoor, de carnivoor

WT.013 Begrijpen L3 L4 L4 3.2.9; L6 3.1.3

Beschrijven de belangrijkste voedingswijze van ongewervelde dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ongewervelde dieren:
spinachtigen: Spinachtigen zijn carnivoren (vleeseters). Ze eten voornamelijk insecten.
Ze gebruiken hun ‘kaken’ om de prooi te vangen.

Voedingswijze:
Bij de meeste ongewervelden wordt het voedsel getransporteerd van “bek” naar
spijsverteringsstelsel waar het verteerd wordt. De voedingsstoffen gaan naar de
organen en het ‘afval’ wordt uitgescheiden.

Te hanteren begrippen

de kaak

Voorbeelden

Voedingswijze:
De schorpioen is een carnivoor want hij eet andere dieren.

WT.014 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Beschrijven de belangrijkste voedingswijze van gewervelde dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gewervelde dieren:
reptielen: Afhankelijk van de soort carnivoor, herbivoor of omnivoor.

WT.015 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Beschrijven de belangrijkste voedingswijze van ongewervelde dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ongewervelde dieren:
andere ongewervelden

Te hanteren begrippen

de detrivoor

Voorbeelden

Belangrijkste voedingswijze:
Wormen zijn detrivoor (afvalopruimers: eten dood organisch materiaal), zeesterren
carnivoor en mosselen filteren hun voeding uit water (omnivoor).

WT.016 Begrijpen L6 L6 3.1.3

Illustreren bijzondere voedingswijzen van dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Bijzondere voedingswijzen:
• nectareters: bij, kolibrie
• insecteneters: miereneters, egels, spechten

WT.017 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Beschrijven hoe eicellen en zaadcellen bijdragen aan de voortplanting bij de mens.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de eicel, de zaadcel

WT.018 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3; L6 3.1.4

Beschrijven de voortplanting van de mens.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
proces van bevruchting
ontwikkeling van de foetus
geboorte van de baby

Te hanteren begrippen

de bevruchting, het embryo, de foetus, de zwangerschap, de bevalling, het ouderschap

WT.019 Begrijpen L5 L6 3.1.3

Illustreren verschillende manieren waarop mensen kinderen kunnen krijgen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Manieren waarop mensen kinderen krijgen:
natuurlijke bevruchting
kunstmatige bevruchting
adoptie
draagmoederschap
pleegzorg

Te hanteren begrippen

de natuurlijke bevruchting, de kunstmatige bevruchting, de adoptie, het
draagmoederschap, de pleegzorg

WT.020 Begrijpen L6 GO!-doel

Beschrijven anticonceptiemiddelen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Anticonceptiemiddelen:
condoom
anticonceptiepil
spiraal

Te hanteren begrippen

de anticonceptie, het condoom, de (anticonceptie)pil, het spiraaltje

WT.021 Begrijpen K1 KO 3.1.4

Herkennen de voortplanting bij dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
• Zoogdieren hebben een draagtijd.
• De jongen van vogels ontwikkelen zich in een ei.

WT.022 Begrijpen K2 KO 3.1.2; KO 3.1.4

Beschrijven hoe vogels hun jong ter wereld brengen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Jong ter wereld brengen:
proces van vorming van het ei, ei leggen, broeden, het uitkomen van het ei

Te hanteren begrippen

het ei, het nest, broeden

WT.023 Begrijpen K3 KO 3.1.2; KO 3.1.4

Beschrijven hoe zoogdieren hun jong ter wereld brengen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Jong ter wereld brengen:
proces van draagtijd, geboorte (levendbarend) en zogen

Te hanteren begrippen

de draagtijd, zogen, de melk, het jong

WT.024 Begrijpen K3 KO 3.1.2; KO 3.1.4

Beschrijven de voortplanting bij dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
• levendbarend: zoogdieren
• eierleggend:
      o vogels
      o insecten
      o vissen

WT.025 Begrijpen L1 L2 L4 3.1.7

Beschrijven de meest voorkomende voortplanting bij dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
• zoogdieren: levendbarend
• vogels: eierleggend
• amfibieën: eierleggend
• vissen: eierleggend

Te hanteren begrippen

eieren leggen, de voortplanting

Voorbeelden

Voortplanting:
Bijna alle zoogdieren krijgen jongen maar er zijn uitzonderingen zoals het vogelbekdier
dat een ei legt.

WT.026 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.7

Beschrijven de meest voorkomende voortplanting bij dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
• zoogdieren: inwendige bevruchting, levendbarend
• vogels: inwendige bevruchting, eierleggend
• amfibieën: uitwendige bevruchting, eierleggend
• vissen: uitwendige bevruchting, eierleggend
• insecten: inwendige bevruchting, eierleggend
• spinachtigen: inwendige bevruchting, eierleggend

Te hanteren begrippen

de paring, de bevruchting, levendbarend, eierleggend

WT.027 Begrijpen L5 L6 L4 3.1.7; L6 3.1.3; L6 3.1.4

Beschrijven de meest voorkomende voortplanting bij dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
• zoogdieren: inwendige bevruchting, levendbarend
• vogels: inwendige bevruchting, eierleggend
• reptielen: inwendige bevruchting, eierleggend of levendbarend
• amfibieën: uitwendige bevruchting, eierleggend
• vissen: uitwendige bevruchting, eierleggend
• insecten: inwendige bevruchting, eierleggend
• spinachtigen: inwendige bevruchting, eierleggend

Te hanteren begrippen

de inwendige bevruchting, de uitwendige bevruchting, de voortplanting

WT.028 Gebruiken K1 KO 3.1.2

Onderscheiden dieren en planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

WT.029 Gebruiken K2 KO 3.1.1; KO 3.1.2

Classificeren organismen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Organismen:
• fauna: zoogdieren, vissen, vogels, insecten
• flora: planten

Te hanteren begrippen

de vogel, de vis, het insect, het dier, de plant

WT.030 Gebruiken K3 KO 3.1.1; KO 3.1.2

Classificeren organismen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Organismen:
• fauna: zoogdieren, vissen, vogels, insecten
• flora: planten

Te hanteren begrippen

de fauna, de flora, het zoogdier

WT.031 Gebruiken K2 K3 KO 3.1.2

Classificeren dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Classificeren:
• bouw
• voeding
• voortplanting

WT.032 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3

Classificeren gewervelde dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Classificeren:
• bouw: uiterlijke kenmerken, skelet
• voeding
• voortplanting

WT.033 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3

Classificeren ongewervelde dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Classificeren:
• bouw: uiterlijke kenmerken
• voeding
• voortplanting

WT.034 Gebruiken L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Classificeren dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Classificeren:
• bouw: uiterlijke kenmerken, skelet, thermoregulatie
• voeding
• voortplanting

WT.035 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 3.1.1; KO 3.1.2; L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3; L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Determineren dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

WT.036 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2

Ordenen dieren volgens de taxonomie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Taxonomie fauna:
de gewervelden:
• zoogdieren
• vogels
• reptielen
• amfibieën
• vissen
de ongewervelden:
• de geleedpotigen:
      o de insecten
      o de spinachtigen
• andere ongewervelden

Te hanteren begrippen

de taxonomie, het classificeren

WT.037 Gebruiken L5 L6 L6 3.1.2

Classificeren dieren volgens de taxonomie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

WT.038 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 3.1.1; KO 3.1.2; L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3; L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Tonen hun kennis over het organisme dier in verschillende contexten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Fauna › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Manon springt tijdens de les lichamelijke opvoeding als een kikker en merkt op hoe
    ver zij kan komen met elke sprong.
• Esther schrijft een verhaal over een avontuurlijke vos en beschrijft levendig en
    gedetailleerd zijn vacht, de sluwheid en de leefomgeving.

WT.039 Begrijpen K1 KO 3.1.2

Herkennen het organisme plant.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Planten:
zijn levende wezens

WT.040 Begrijpen K2 KO 3.1.2

Herkennen het organisme plant.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de plant

WT.041 Begrijpen K2 KO 3.1.2

Herkennen de basisdelen van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basisdelen:
wortel
stengel
blad
bloem

Te hanteren begrippen

de wortel, de stengel, het blad, de bloem

WT.042 Begrijpen K2 KO 3.1.2

Herkennen de vruchten van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vruchten:
van fruitbomen

Herkennen:
op basis van uiterlijke kenmerken

Te hanteren begrippen

de appel, de pruim, de peer, de vijg, de abrikoos, de kers

WT.043 Begrijpen K3 KO 3.1.2

Herkennen de basisdelen van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basisdelen:
wortel
stengel/stam + takken
blad
bloem
vrucht

Te hanteren begrippen

de stam, de vrucht, de tak

WT.044 Begrijpen K3 KO 3.1.2

Herkennen planten en schimmels.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Planten en schimmels:
bomen
struiken
paddenstoelen
gras

Te hanteren begrippen

de boom, de struik, de paddenstoel, het gras

WT.045 Begrijpen K3 KO 3.1.2

Herkennen de vruchten van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Planten:
• struiken
• de eik, de beuk, de hazelaar, de kastanje, de esdoorn, de paardenkastanje, de
    notelaar

Herkennen:
op basis van uiterlijke kenmerken

Te hanteren begrippen

de kastanje, de eikel, de beukennoot, de hazelnoot, de bes

Voorbeelden

Vruchten:
• De eikel is de vrucht van een eik.
• De framboos is de vrucht van een frambozenstruik.

WT.046 Begrijpen L1 L4 3.1.3

Begrijpen dat er verschillende planten bestaan.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschillende planten:
• naaldbomen: bomen waarvan de bladeren de vorm van naalden hebben
• loofbomen: bomen met bladeren die geen naaldvorm hebben
• grassoorten: gras, tarwe, riet

Te hanteren begrippen

de naaldboom, de loofboom, de grassoort

WT.047 Begrijpen L2 L4 3.1.3

Herkennen planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Planten:
• naaldbomen, loofbomen, grassoorten
• mossen
Herkennen:
• Planten verschillen in uiterlijk en de plek waar ze groeien.

Te hanteren begrippen

het mos

WT.048 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.2; L4 3.1.3; L4 3.2.7; L4 3.2.8; L4 3.2.9

Beschrijven de functie van de basisdelen van een plant.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Een plant:
In de taxonomie omschreven als ‘de flora’, verschillend van ‘de schimmels’ en ‘de fauna’

Functie basisdelen:
• de wortel: houdt de plant stevig vast in de grond en zuigt water en voedingsstoffen
    op uit de grond
• de stengel/ de stam: houdt de plant rechtop en brengt water van de wortels naar
    het blad en voedingstoffen van de bladeren naar de wortels (transport)
• de bladeren: vangen zonlicht op en gebruiken dit licht als energiebron om met
    water en stoffen uit de lucht suikers te maken waardoor de plant groeit. Terwijl de
    bladeren dit doen, zorgen ze ook voor zuurstof
• de bloem: trekt insecten aan die de bloem bestuiven waardoor vruchten ontstaan
• de vrucht: bevat en beschermt de zaden
• het zaad: uit het zaad kan een nieuwe plant groeien

Te hanteren begrippen

het transport, de wortel, de stam, de stengel, het blad, de bloem, de vrucht, het zaad,
de flora

WT.049 Gebruiken L3 L4 L4 3.1.3; L4 3.2.7; L4 3.2.8

Tekenen de delen van een plant.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Delen:
wortel
stengel of stam
bladeren
bloem
vrucht
Tekenen:
inclusief notatie van de functie

WT.050 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.3; L4 3.2.8

Herkennen de niet naaldvormige bladeren van bomen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bladeren:
(paarde)kastanjeblad
eikenblad
beukenblad
esdoornblad

Herkennen:
bladvorm
bladnerf
bladrand

Te hanteren begrippen

de bladvorm, de bladnerf, de bladrand, het eikenblad, het beukenblad, het
(paarde)kastanjeblad, het esdoornblad

WT.051 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.3

Herkennen de naaldvormige bladeren van bomen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bomen:
• spar
• den

Te hanteren begrippen

de sparrennaald, de dennennaald

WT.052 Begrijpen L5 L6 L6 3.2.11

Illustreren de relatieve leeftijd van loof- en naaldbomen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatieve leeftijd:
de jaarringen van een boom
de omtrek van de stam

Te hanteren begrippen

de jaarring

Voorbeelden

Naomi bekijkt de jaarringen van een boom en legt uit dat je hieraan kunt aflezen hoe
oud die ongeveer is.

WT.053 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Herkennen soorten planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Soorten planten (indeling van de ‘flora’ volgens de taxonomie):
sporenplanten
zaadplanten

Te hanteren begrippen

de sporenplant, de zaadplant

Voorbeelden

Zaadplanten:
appelboom, zonnebloem, paardenbloem, eik, den
Sporenplanten:
varen, mos, paardenstaart

WT.054 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3

Herkennen schimmels.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Schimmels:
De schimmels zijn een aparte categorie in de taxonomie naast de flora en de fauna.

Te hanteren begrippen

de champignon, de vliegenzwam, het gist, de schimmel

Voorbeelden

Schimmels:
weidechampignon, vliegenzwam, gist, schimmel op brood of kaas

WT.055 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Herkennen de basisdelen van schimmels.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basisdelen:
schimmel
zwamvlok (schimmeldraden)
vruchtlichaam

Te hanteren begrippen

de zwamvlok, het vruchtlichaam

WT.056 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Herkennen de paddenstoel als vruchtlichaam van een schimmel.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

De paddenstoel - basisdelen:
hoed
steel
paddenstoel
ring
sporen
buisjes
plaatjes

Te hanteren begrippen

de hoed, de steel, de paddenstoel, de ring, de sporen, het buisje, het plaatje

WT.057 Begrijpen K1 GO!-doel

Herkennen wat planten nodig hebben om te groeien.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Groeien:
Planten hebben water en licht nodig om te groeien.

WT.058 Begrijpen K2 K3 GO!-doel

Illustreren wat planten nodig hebben om te groeien.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Groeien:
Planten groeien beter of slechter afhankelijk van:
    hoeveelheid water
    (vruchtbare) grond
    plaats in het licht of in de schaduw

Te hanteren begrippen

het water, de aarde, het licht, het voedsel, de schaduw

WT.059 Begrijpen L1 L2 L4 3.2.8

Illustreren wat planten nodig hebben om optimaal te groeien.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Groeien:
Groei van planten hangt af van:
    hoeveelheid water
    vruchtbare bodem
    lichtintensiteit en -duur
    temperatuur (warmte of koude)
    aanwezigheid van lucht

Te hanteren begrippen

de vruchtbare bodem, de temperatuur, de lucht, de warmte, de schaduw

WT.060 Begrijpen L3 L4 L4 3.2.8; L4 3.2.9; L6 3.1.3

Herkennen dat bijna alle planten op dezelfde manier voedingsstoffen verkrijgen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voedingstoffen verkrijgen:
De meeste planten maken via de bladeren hun eigen voedsel met zonlicht, stoffen uit de
lucht en water (fotosynthese).
De meeste planten nemen via hun wortels uit de grond water op en mineralen
(‘vitaminen’ voor de plant). Sommige planten groeien ook in water met voldoende (al
dan niet toegevoegde) mineralen. Soms is het nodig om extra mineralen aan de grond
toe te voegen: bemesten.
Water helpt bij het transport van stoffen in de plant, zorgt voor stevigheid en is nodig
voor de ‘fotosynthese’.

Te hanteren begrippen

het zonlicht

WT.061 Begrijpen L4 L4 3.2.8; L4 3.2.9; L6 3.1.3

Beschrijven hoe planten en korstmossen voedingsstoffen verkrijgen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Planten:
autotroof: Planten die hun eigen voedsel maken met zonlicht, water en stoffen uit de
lucht.

Korstmossen:
symbiose: Een korstmos bestaat uit een wier (alg) en een zwam (schimmel) die
samenwerken. Het wier maakt voedsel voor zichzelf en voor de de zwam en de zwam
zorgt voor water en mineralen voor het wier. Ze zorgen dus beiden voor een voordeel
voor elkaar zodat het geheel (het korstmos) kan overleven.

Te hanteren begrippen

de symbiose

WT.062 Begrijpen L4 L6 3.1.3

Illustreren dat schimmels zich voeden met organisch materiaal.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

WT.063 Begrijpen L4 L4 3.2.3

Illustreren de cruciale rol van schimmels in het ecosysteem als ontbinder.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Cruciale rol:
Schimmels als ontbinders/opruimers breken dode organismen af en geven
voedingsstoffen terug aan het ecosysteem, waardoor de kringloop van stoffen in stand
blijft. Zonder ontbinders zou de natuur vervuilen met dode resten en zou de bodem
uitgeput zou raken.

Te hanteren begrippen

het ecosysteem, de opruimer, de ontbinding

WT.064 Begrijpen K3 L1 L2 L4 3.1.3; L4 3.2.7

Herkennen de voortplantingsdelen van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de bloem, de vrucht

WT.065 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.3; L4 3.2.7; L4 3.2.8

Herkennen de voortplantingsdelen van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het zaad, bloeien

WT.066 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.4; L6 3.2.9; L6 3.2.10

Beschrijven de functie van de delen van een bloem.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Functie van delen:
• de kelkbladeren: beschermen de bloem wanneer die nog in de knop zit
• de kroonbladeren: zijn dikwijls kleurrijk en opvallend en trekken insecten aan
• de stamper: is het vrouwelijk deel van de bloem. Bovenaan zit de stempel waar het
    stuifmeel op terecht komt. Het stuifmeel daalt via de stijl naar het vruchtbeginsel.
• de meeldraden: zijn het mannelijk deel van de bloem en maken stuifmeel (pollen)
    aan met de helmknop en de helmdraad
• het vruchtbeginsel: zit onderaan de stamper, hier zitten de zaadbeginsels van de
    plant (vergelijkbaar met eicellen van een mens). Als het stuifmeel die bereikt,
    gebeurt er bevruchting en ontstaat er zaad. Het vruchtbeginsel groeit daarna uit tot
    vrucht.

Te hanteren begrippen

het kelkblad, het kroonblad, de meeldraad, de stamper, de stempel, het stuifmeel, de
stijl, het vruchtbeginsel, de helmdraad, de helmknop, de bevruchting

WT.067 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3; L6 3.1.4

Herkennen verschillende manieren waarop planten zich voortplanten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
Zaadplanten gebruiken zaden (via bloemen die vruchten worden of via kegels).
Sporenplanten gebruiken sporen.
Sommige zaad- en sporenplanten kunnen zich ook vegetatief (ongeslachtelijk)
voortplanten.

Te hanteren begrippen

de bol, de knol, de spore

Voorbeelden

Vegetatief:
• Bij aardbeien groeien nieuwe planten aan de ‘uitlopers’ boven de grond.
• Bij knollen (zoals aardappelen) groeien ‘ogen’ op de knol uit tot een nieuwe
    planten.

WT.068 Begrijpen L5 L6 3.1.4; L6 3.1.7

Illustreren de bestuiving door insecten bij zaadplanten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bestuiving:
• Bestuiving is het overbrengen van stuifmeel van de meeldraad naar de stamper.
• Insecten spelen een belangrijke rol bij bestuiving wanneer ze van bloem naar bloem
    vliegen.
• De bestuiving is een noodzakelijke stap voor de vorming van zaden en vruchten.

Te hanteren begrippen

de bestuiving

WT.069 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.7; L6 3.1.5

Duiden het belang van bestuiving en verspreiding van zaden.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bestuiving:
• bestuiving: Het overbrengen van stuifmeel van meeldraad naar stamper.
• Er zijn veel soorten bestuivers. Vooral insecten spelen een belangrijke rol. Minder
    insecten = minder zaden, vruchten en oogst.

Verspreiding:
• Zaadverspreiding: Het verspreiden van gevormde zaden naar nieuwe groeiplaatsen.
• Zaden worden vooral door dieren (en de mens) verspreid, maar het kan ook via
    wind en het water.

Belang bestuiving en verspreiding:
• De bestuiving en verspreiding is belangrijk voor de overleving van planten. Eén van
    de belangrijkste redenen waarom organismen zich voorplanten: in stand houden
    van de soort.
• Bestuiving zorgt voor variatie in plantensoorten. Dat is belangrijk voor gezonde
    ecosystemen waarin planten en dieren van elkaar afhankelijk zijn (biodiversiteit)

Te hanteren begrippen

de verspreiding van zaad, de bestuiver

Voorbeelden

Bestuiving:
• Bijen verspreiden stuifmeel van bloemen via hun poten.
• De wind verspreidt het stuifmeel van de mannelijke dennenappels naar de
    vrouwelijke dennenappels.
Zaadverspreiding:
• Vogels eten vruchten (of pikken bijvoorbeeld de zaden uit een dennenappel) en de
    pit (die het zaad bevat) valt op de grond.
• De wind verspreidt de pluisjes van de paardenbloem.
• De eekhoorn steekt eikels onder de grond als voorraad.

WT.070 Begrijpen L5 L6 3.1.4; L6 3.1.6; L6 3.1.8

Beschrijven het proces van geslachtelijke voortplanting bij zaadplanten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Geslachtelijke voortplanting:
• Een bloem bevat meeldraden (met stuifmeel) en een stamper.
• Bij bestuiving komt stuifmeel van een bloem op de stamper van een (andere) bloem
    van dezelfde soort terecht.
• Na bevruchting (het samensmelten van stuifmeelkorrel met zaadbeginsel in het
    vruchtbeginsel van de bloem) groeit er een vrucht met zaad.
• Uit het zaad groeit bij kieming een nieuwe plant.
• Bij zaadplanten zonder bloemen maken de mannelijke kegels stuifmeel dat door de
    wind wordt overgebracht op de vrouwelijke kegels die zaadbeginsels bevatten.

Te hanteren begrippen

de zaadvorming, de kieming, de geslachtelijke voortplanting

WT.071 Begrijpen L6 L6 3.1.4; L6 3.1.6; L6 3.1.8

Beschrijven het proces van ongeslachtelijke voortplanting bij zaadplanten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ongeslachtelijke voortplanting:
Een nieuwe plant ontstaat uit een deel van één ouderplant, zonder bloemen, zaden of
bevruchting. Dit kan doordat een stuk van de plant dat is afgescheurd (een stek) zich tot
een nieuwe plant ontwikkelt of doordat de plant uit zichzelf nieuwe planten vormt door
uitlopers, knollen of bollen.

Te hanteren begrippen

de knol, de bol, de uitloper, de stek, de ongeslachtelijke voortplanting

Voorbeelden

Knollen:
aardappel
Bollen:
ui, hyacint
Uitlopers:
aardbei

WT.072 Gebruiken L6 L6 3.1.6; L6 3.1.8; L6 3.2.14

Onderscheiden geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting bij zaadplanten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschil:
• Geslachtelijke voortplanting: Versmelting van een zaadcel (uit stuifmeel) en eicel (in
    stamper) leidt tot nieuw zaad. De plant die uit dit zaad kiemt draagt eigenschappen
    van de twee ouderplanten in zich mee. Dit zorgt dus voor genetische variatie.
• Ongeslachtelijke voortplanting: De nieuwe plant is een deel van de ouderplant en
    vormt zo een identieke kopie (kloon). Er is geen versmelting van geslachtscellen en
    dus geen erfelijke variatie.

WT.073 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen hun kennis van ontwikkeling en voortplanting van planten in verschillende contexten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Bij het voorlezen van een verhaaltje over een prachtige bloementuin vertelt Amira
    over de bijdrage van de bij aan de ontwikkeling van deze tuin.
• In een les over de woestijn vertelt Romain hoe de voortplanting van cactussen
    aangepast is aan de omstandigheden van de woestijn.

WT.074 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Beschrijven de voortplanting van schimmels.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Kenmerken: voortplantingswijze en bloei

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voortplanting:
Schimmels planten zich voort door sporen te verspreiden.
Sporen worden in het sporenkapsel gevormd, opgeslagen en beschermd.
Champignons: De sporen worden op de plaatjes gevormd en worden door de wind
verspreid.
Boleten: Buisjes produceren sporen en laten ze vrij waarna ze worden verspreid door
wind, water en dieren.

Te hanteren begrippen

de sporen, de buisjes, de plaatjes, het sporenkapsel

WT.075 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3; L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Classificeren planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Classificeren
• bouw
• voortplanting

WT.076 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3; L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Determineren planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Ordening

WT.077 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 3.1.1; L4 3.1.2; L4 3.1.3; L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Determineren planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Determineren:
• bladvorm/naaldsoort
• bloem

WT.078 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Ordenen planten en schimmels volgens de taxonomie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Taxonomie:
• de flora
    o zaadplanten
    o sporenplanten
• de schimmels

WT.079 Gebruiken L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Classificeren planten en schimmels volgens de taxonomie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Ordening

WT.080 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen hun kennis van de organismen planten en schimmels in verschillende contexten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Flora & schimmels › Ordening

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Levi zorgt voor de planten in de klas en denkt eraan dat ze voldoende water en
    zonlicht nodig hebben om te groeien.
• Klaas onderzoekt in een project over duurzaamheid en technologie hoe planten en
    schimmels kunnen bijdragen aan milieuvriendelijke oplossingen, zoals
    waterzuivering met bepaalde planten of het gebruik van schimmels voor de
    biologische afbraak van afval.

WT.081 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Beschrijven bacteriën.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Bacteriën › Kenmerken: bouw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bacteriën:
zijn eencellige micro-organismen
zijn niet waar te nemen met het blote oog, maar wel onder de microscoop
komen overal voor: op voorwerpen, in ons lichaam, in de natuur
Er zijn voor de mens zowel nuttige (meewerkende) bacteriën als ziekmakende
(tegenwerkende) bacteriën.
Bacteriën vormen in de taxonomie een aparte categorie, verschillend van de fauna, de
flora en de schimmels

Te hanteren begrippen

de cel, de bacterie, de microscoop, nuttig, schadelijk

WT.082 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Beschrijven de verschillende manieren waarop bacteriën zich voeden.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Bacteriën › Kenmerken: voedingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Voeden zich op verschillende manieren:
breken dood materiaal af
werken samen met andere organismen (symbiose)
Sommige bacteriën maken hun eigen voedsel met licht of chemische stoffen.

Bacteriën:
dragen bij aan de kringloop van voedingsstoffen in een ecosysteem

Te hanteren begrippen

de bacterie

WT.083 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.3

Beschrijven hoe bacteriën zich voortplanten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Bacteriën › Kenmerken: voortplantingswijze

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bacteriën:
eencellige organismen die zich snel kunnen voortplanten

Voortplanting:
via celdeling: Eén cel wordt twee identieke cellen
Door die snelle deling kunnen bacteriekolonies snel groeien.

Te hanteren begrippen

de cel, de celdeling

WT.084 Begrijpen L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Ordenen organismen volgens de taxonomie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Ordening alle organismen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Taxonomie organismen:
de fauna:
• de gewervelden:
      o zoogdieren
      o vogels
      o reptielen
      o amfibieën
      o vissen
• de ongewervelden:
      o de geleedpotigen:
              ▪ insecten
              ▪ spinachtigen
      o andere ongewervelden

de flora:
• zaadplanten
• sporenplanten
de schimmels
de bacteriën

WT.085 Gebruiken L5 L6 L6 3.1.1; L6 3.1.2; L6 3.1.3

Classificeren de organismen volgens de taxonomie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Kenmerken van organismen › Ordening alle organismen

WT.086 Begrijpen K1 K2 KO 3.1.3; KO 3.1.4

Herkennen dat mensen leven geven aan nieuwe mensen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Leven geven:
De baby groeit eerst in de buik van de mama.
Bij de geboorte komt de baby ter wereld en leeft verder buiten de buik van de mama.

Te hanteren begrippen

de baby

WT.087 Begrijpen K3 KO 3.1.3; KO 3.1.4

Herkennen de levenscyclus van de mens.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Fasen levenscyclus:
zwangerschap
geboorte
baby
peuter
kleuter
kind
tiener
volwassene
oudere
de dood

Te hanteren begrippen

de geboorte, geboren worden, de peuter, de kleuter, het kind, de tiener, de volwassene,
de oudere, de dood, sterven

WT.088 Begrijpen K3 KO 3.1.3; KO 3.1.4

Illustreren lichamelijke veranderingen die gepaard gaan met hun ontwikkelingsfase.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Lichamelijke veranderingen:
• lengtegroei
• gewichtstoename
• tandontwikkeling

Te hanteren begrippen

groeien, licht, zwaar, klein, groot, tanden

WT.089 Begrijpen L1 L2 L4 3.1.6

Illustreren lichamelijke veranderingen die gepaard gaan met veroudering.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Lichamelijke veranderingen:
• vergrijzing haar en haarverlies
• rimpels en huidveroudering
• verandering in zintuiglijke waarneming

Te hanteren begrippen

de rimpel, het grijze haar, kaal, de bril, slecht horen, de veroudering, de vergrijzing

WT.090 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.6

Illustreren lichamelijke veranderingen die horen bij de puberteit.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Lichamelijke veranderingen:
• groei
• toename spier- en vetmassa
• lichaamshaar
• huidverandering

Te hanteren begrippen

de puberteit, de groeispurt, de acné

WT.091 Begrijpen L5 L6 L6 3.3.1; L6 3.3.2

Illustreren lichamelijke veranderingen die horen bij de puberteit.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de teelbal, de spermacel, de eierstok, de menstruatie, de schaamstreek, de diepe stem,
het lichaamshaar, de brede schouders, de brede heupen, de borsten

WT.092 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 3.1.3; KO 3.1.4; L4 3.1.6; L6 3.3.1; L6 3.3.2

Situeren zichzelf en anderen in een ontwikkelingsfase op basis van lichamelijke veranderingen.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

WT.093 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 3.1.3; KO 3.1.4; L4 3.1.6; L6 3.3.1; L6 3.3.2

Tonen hun kennis van ontwikkeling en levenscyclus van de mens in verschillende contexten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: voortplanting en levenscyclus bij de mens

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• In de bouwhoek bouwt Marie-Lou met blokken een nest. Zij legt een klein wit
    bolletje in het nest en zet een vogelpop er bovenop. Vervolgens wisselt zij het
    bolletje in voor een kuikentje van plastic. Zij speelt het volledige proces van ei tot
    jong na.
• In de poppenhoek speelt Luca samen met twee klasgenoten een rollenspel. Hij stopt
    een doek in een poppenjurk en zegt dat er een baby in de buik zit. Even later rijdt hij
    naar het ziekenhuis met een speelgoedauto. Daarna halen ze de baby uit de buik
    van de pop en wikkelen hem in een dekentje. Luca ververst de luier en geeft de
    baby een bad.

WT.094 Begrijpen K1 K2 KO 3.1.4

Herkennen het jong van zoogdieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Stephan herkent dat het jong van een kat een kitten wordt genoemd.
• Jamila weet dat het jong van een schaap een lam heet.

WT.095 Begrijpen K3 KO 3.1.3; KO 3.1.4

Beschrijven de levenscyclus van zoogdieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
de draagtijd
de geboorte
het jong
het volwassen dier
de dood

Te hanteren begrippen

het jong (in de buik), de draagtijd, de geboorte, het volwassen dier, de dood, de groei

WT.096 Begrijpen K2 KO 3.1.4

Herkennen de levenscyclus van een vogel.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
het ei
het uitkomen
het kuiken
de volwassen vogel
de dood

Te hanteren begrippen

het ei, het nest, het kuiken, de vogel

WT.097 Begrijpen K3 KO 3.1.4

Herkennen de levenscyclus van een vis.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
het ei
de larve of jonge vis
de jonge vis
de volwassen vis
de dood

Te hanteren begrippen

de jonge vis, de volwassen vis, het ei, de larve

WT.098 Begrijpen L1 L2 L4 3.1.5

Beschrijven de levenscyclus van een insect.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
het ei
de larve (of de rups bij vlinders)
de pop (of de cocon)
het volwassen insect
de dood

Te hanteren begrippen

het ei, de larve, de pop, het volwassen insect

Voorbeelden

Levenscyclus:
de vlinder: ei → rups → pop → vlinder

WT.099 Begrijpen L3 L4 L4 3.1.4; L4 3.1.5

Beschrijven de levenscyclus van een amfibie.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
het ei
de larve zonder poten
de larve met poten
de volwassen amfibie

Te hanteren begrippen

de larve, de volwassen amfibie, de levenscyclus, de metamorfose

Voorbeelden

Levenscyclus:
een kikker: kikkerdril → kikkervisje → kikkervisje met poten en longen → volwassen
kikker

WT.100 Gebruiken K3 L1 L2 L3 L4 KO 3.1.3; KO 3.1.2; L4 3.1.4; L4 3.1.5

Vergelijken de levenscyclus bij dieren.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Fauna: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Dieren:
• zoogdieren
• vogels
• amfibieën
• insecten

WT.101 Begrijpen K1 KO 3.1.4

Herkennen de levenscyclus van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Flora: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
Een plant begint als zaad dat ontkiemt, groeit en een hele plant wordt. Uiteindelijk
kunnen er nieuwe zaden uit de plant komen.

WT.102 Begrijpen K2 K3 KO 3.1.3; KO 3.1.4

Beschrijven de levenscyclus van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Flora: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het zaad, kiemen, groeien, de plant

WT.103 Begrijpen K2 K3 L1 L2 GO!-doel

Illustreren het zaaien en het oogsten van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Flora: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

zaaien, oogsten

WT.104 Begrijpen L3 L4 GO!-doel

Beschrijven de kenmerken van de groeistadia van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Flora: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Groeistadia:
• zaadstadium: bevat voedingsstoffen voor de ontkieming
• kiemstadium: Het zaad neemt water op, de wortel groeit naar beneden en de
    eerste blaadjes verschijnen boven de grond.
• jonge plant: De plant ontwikkelt een stengel en echte bladeren.
• volwassen plant: De plant heeft een volledig ontwikkelde stengel, bladeren en
    mogelijk bloemen of vruchten en kan zich voortplanten.

Te hanteren begrippen

(ont)kiemen, bloeien

WT.105 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 KO 3.1.3; KO 3.1.4

Onderscheiden de groeistadia van planten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Flora: de levenscyclus

WT.106 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 GO!-doel

Tonen hun kennis over de levenscyclus in verschillende contexten.

Wetenschap en techniek › Organismen › Ontwikkeling en voortplanting van organismen › Flora: de levenscyclus

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenscyclus:
• fauna
• flora

Voorbeelden

Shema helpt haar buurvrouw met het voederen van hun drachtige kat. Terwijl ze
zachtjes over de buik van de kat wrijft, vertelt ze dat de kleintjes daarbinnen groeien tot
ze geboren worden als kittens.