Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

IT.001 Begrijpen K2 K3 GO!-doel

Herkennen de globale werking van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
relatie invoer en uitvoer

Voorbeelden

Digitale systemen:
• Kleuters begrijpen dat wanneer ze op een tablet een puzzel aanraken of
    verschuiven (invoer), de afbeelding op het scherm mee verandert (uitvoer).
• Kleuters begrijpen dat als ze een tekening maken op de computer (invoer), deze via
    de printer op papier verschijnt (uitvoer).

IT.002 Begrijpen L1 L4 8.1.1

Herkennen de globale werking van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale systemen:
• internetgebruik
• digitaal: iets dat werkt met een computer, tablet of ander elektronisch systeem dat
    informatie verwerkt

Te hanteren begrippen

het internet, digitaal

Voorbeelden

Digitale systemen:
Leerlingen begrijpen dat wanneer ze videobellen met een andere klas en praten of
zwaaien (invoer), de andere klas hen kan zien en horen op een scherm (uitvoer). Ze
begrijpen dat dit contact tot stand komt via het internet.

IT.003 Begrijpen L1 L2 L4 8.1.1

Herkennen de bouwstenen van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bouwstenen:
• invoer (input): Alles wat jij aan het systeem geeft.
• verwerking (processing): Wat het systeem doet met de informatie die jij geeft.
• uitvoer (output): Wat het systeem aan jou teruggeeft.

Te hanteren begrippen

de invoer (input), de uitvoer (output), de verwerking (processing), verwerken

Voorbeelden

• Milsa gebruikt een tablet om een foto te maken. Ze begrijpt dat het indrukken van
    de cameraknop de invoer is, dat de tablet de afbeelding verwerkt en dat de uitvoer
    de foto is die op het scherm verschijnt.
• Bavo typt een som in op een rekenmachine: 8 + 4. Hij benoemt het getypte als de
    invoer (input), het rekenen binnenin het toestel als de verwerking, en het antwoord
    12 op het scherm als de uitvoer (output).

IT.004 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 8.2.2

Bepalen om al dan niet digitale systemen te gebruiken.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

IT.005 Begrijpen L3 L4 8.1.1

Herkennen de bouwstenen van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bouwstenen:
• opslag: Waar informatie wordt bewaard, zodat je die later nog kan terugvinden.
• hardware : Alle onderdelen van een computer of tablet die je kan aanraken.
• software : De programma’s of apps die je gebruikt op een digitaal toestel.
• Hardware betreft de fysieke componenten, terwijl software de programma’s en
    instructies zijn die de hardware aansturen.

Te hanteren begrippen

de opslag, de hardware, de software, opslaan

Voorbeelden

• Klara weet dat opslag betekent dat gegevens worden bewaard, bijvoorbeeld op een
    USB-stick (hardware) of op de harde schijf van een laptop.
• Saskia opent het bestand in een tekstverwerkingsprogramma (software).

IT.006 Gebruiken L3 L4 L4 8.1.1

Classificeren hardware en software.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Hardware en software:
Onderscheid en belang hiervan:
• probleemoplossend denken: Wanneer een apparaat niet goed werkt, helpt het
    onderscheid tussen hardware en software bij het vinden van de oorzaak.
• digitale geletterdheid: In een wereld waarin technologie overal aanwezig is, helpen
    de begrippen om bewuster en vaardiger om te gaan met digitale apparaten.

Voorbeelden

Probleemoplossend denken:
Is het een defecte harde schijf (hardware) of een fout in het besturingssysteem
(software)?
Digitale geletterdheid:
Een computer kan sneller werken door betere hardware, software-updates zijn
belangrijk voor beveiliging en prestaties.

IT.007 Begrijpen L4 L4 8.1.1

Herkennen de bouwstenen van digitale systemen.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Bouwstenen:
• verzenden (send): Informatie of berichten naar iemand of iets anders sturen via een
    digitaal toestel.
• ontvangen (receive): Informatie of berichten krijgen via een digitaal toestel.
• offline: Je toestel is niet verbonden met het internet.
• online: Je toestel is verbonden met het internet.

Te hanteren begrippen

het internet, digitaal, online, offline, verzenden (send), ontvangen (receive)

Voorbeelden

Bouwstenen:
• verzenden: een e-mail versturen, een foto doorsturen via chat
• ontvangen: een berichtje ontvangen op je tablet, een bestand dat binnenkomt
• offline: Je speelt een spel op je tablet zonder wifi of mobiele data.
• online: Je doet een zoekopdracht in je browser.

IT.008 Gebruiken L4 L4 8.1.1; L4 8.2.2

Bepalen om al dan niet digitale systemen te gebruiken.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Keuze voor offline of online gebruik

Voorbeelden

• Gebruiksgemak: Noor verkiest het antwoord via een zoekmachine te zoeken omdat
    dit sneller gaat dan via een encyclopedie.
• Plezier en voldoening: Sanne beleeft meer plezier en voldoening aan het tekenen
    op papier dan het digitaal tekenen
• Beschikbaarheid: Jesse maakt zijn huiswerk offline omdat de laptop niet
    beschikbaar is.

IT.009 Begrijpen L5 L6 8.1.1; L6 8.1.2

Beschrijven het proces van digitale informatieverwerking.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Digitale informatieverwerking:
op één apparaat

Te hanteren begrippen

de digitale informatieverwerking

Voorbeelden

Digitale informatieverwerking:
Een tablet verwerkt een bericht: je typt iets (invoer), het toestel verwerkt dit, en toont
het bericht op het scherm (uitvoer).

IT.010 Begrijpen L5 L6 8.1.1; L6 8.1.2

Beschrijven hoe digitale systemen met elkaar verbonden kunnen worden om te communiceren.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Communiceren:
• samenhang tussen invoer, verwerking, uitvoer en opslag
• gegevensuitwisseling tussen digitale systemen
• verbinding tussen systemen

Te hanteren begrippen

de gegevensuitwisseling, de verbinding, het digitale systeem, het netwerk, de invoer, de
uitvoer, de opslag

Voorbeelden

Gegevensuitwisseling tussen digitale systemen:
Bij online gamen staan meerdere spelers tegelijk in verbinding via het internet, zodat ze
samen kunnen spelen en communiceren (realtime gegevensuitwisseling).
Verbinding tussen systemen:
via kabel, wifi of mobiel internet

IT.011 Begrijpen L6 L6 8.1.1

Beschrijven het proces van digitale informatieverwerking en opslag.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Informatieverwerking en opslag:
op een andere locatie dan het eigen digitale apparaat

Te hanteren begrippen

de cloud, de cloudopslag

Voorbeelden

Informatieverwerking en opslag:
• Bij het invullen van een digitaal formulier op een website, worden de gegevens via
    het internet verzonden, verwerkt op een andere computer en een bevestiging
    wordt teruggestuurd (invoer → verwerking → uitvoer → communicatie).
• Bij het bewaren van foto's of documenten in de Cloud, worden bestanden op een
    externe server opgeslagen om later op een ander toestel te kunnen worden
    geopend (opslag en communicatie tussen systemen).

IT.012 Begrijpen L6 L6 8.1.1

Beschrijven de mogelijkheden van opslag in de Cloud.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Opslag in de Cloud:
• toegang vanaf meerdere apparaten: Met cloudopslag kun je bestanden en
    applicaties openen vanaf elk apparaat met internet. Dit betekent dat je niet
    afhankelijk bent van één specifieke computer of harde schijf. Ook handig als je
    laptop kapotgaat, je kan dan op een andere nog aan je bestanden.
• automatische synchronisatie en back-ups: Cloudservices zorgen ervoor dat je
    bestanden automatisch worden bijgewerkt en gesynchroniseerd tussen apparaten.
    Dit voorkomt dat je per ongeluk een verouderde versie gebruikt en beschermt je
    gegevens tegen verlies bij een crash of diefstal van een apparaat.
• samenwerking en delen: De Cloud maakt het eenvoudig om samen te werken met
    anderen, zelfs op afstand. Je kunt documenten delen, in real-time bewerken en
    opmerkingen toevoegen zonder dat je bestanden heen en weer hoeft te sturen via
    e-mail. Dit is vooral handig voor het efficiënt samenwerken.

IT.013 Gebruiken L5 L6 L6 8.1.1

Bepalen de opslag van digitale informatieverwerking.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Opslag:
Kiezen voor:
• één apparaat
• verbonden
• opslag in de Cloud (cloudopslag)

IT.014 Engageren K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 8.1.1; L6 8.1.1; L6 8.1.2

Tonen hun kennis over digitale systemen en digitale informatieverwerking in verschillende contexten.

ICT › Computationeel denken › Inzicht in digitale systemen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Margriet maakt een foto met haar smartphone en stuurt die via een bericht naar
    haar oma. Ze legt uit dat de camera invoer is, de telefoon de foto verwerkt, dat de
    afbeelding wordt opgeslagen in de galerij en dat het scherm de uitvoer toont.
• Jowannes werkt aan een presentatie op de computer. Hij begrijpt dat hij typt met
    het toetsenbord (hardware), de presentatie maakt in een app (software) en het
    document opgeslagen wordt op de harde schijf zodat hij later kan verder werken.

IT.015 Begrijpen K3 L1 L2 GO!-doel

Herkennen hoe een eenvoudig lineair algoritme opgebouwd is volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie: Het focussen op wat echt belangrijk is en het weglaten van details die er
    niet toe doen.
• decompositie: Het verdelen van een van een eenvoudige en concrete taak of
    probleem in kleinere, haalbare stukjes.
• patroonherkenning: Het zien van herhalingen of gelijkenissen.
• algoritmisch denken: stap voor stap een oplossing opbouwen

Voorbeelden

Digitaal:
• Fieke herkent de deelstappen die nodig zijn om de Bee-bot een bepaalde route te
    laten afleggen (decompositie)
• Mona merkt op dat om een robot zijn route te laten afleggen we voor de richting
    pijlen gebruiken en voor het aantal stappen getallen (abstractie). Ze merkt ook op
    dat er enkele stappen terugkeren: driemaal “vooruit, naar links”
    (patroonherkenning)
• Mila merkt op dat om een huis juist te kunnen tekenen eenduidige instructies
    stapsgewijs moeten worden uitgevoerd in het digitale tekenprogramma
    (algoritmisch denken).

IT.016 Begrijpen L3 L4 L4 8.1.3

Herkennen hoe een lineair algoritme opgebouwd is volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie: Het focussen op wat echt belangrijk is en het weglaten van details die er
    niet toe doen.
• decompositie: Het verdelen van een grote taak of probleem in kleinere, haalbare
    stukjes.
• patroonherkenning: Het zien van herhalingen of gelijkenissen.
       lus/ loop
• algoritmisch denken:
       Sequentie

Te hanteren begrippen

het algoritme

Voorbeelden

Digitaal:
De leerlingen willen de Bee-Bot naar een schat laten rijden.
Ze verdelen de opdracht in kleinere stappen (decompositie): eerst vooruitrijden, daarna
draaien, vervolgens opnieuw vooruitrijden, ... tot slot: stoppen bij de schat.
De leerlingen kijken daarbij alleen naar belangrijke informatie (abstractie): hoeveel
vakjes vooruit, waar de Bee-Bot moet draaien, waar het eindpunt ligt.
De kleur van de mat of tekeningen naast het parcours zijn niet belangrijk.
De Bee-Bot moet drie keer hetzelfde uitvoeren: vooruit, vooruit, draai rechts.
De leerlingen merken dat dit patroon telkens terugkomt en herkennen hierin een lus
(loop).
De Bee-Bot bereikt het doel alleen wanneer de opdrachten in de juiste sequentie staan
(algoritmisch denken): 1.vooruit 2.vooruit 3.draai links 4.vooruit. Wanneer de volgorde
verandert, rijdt de Bee-Bot fout.

IT.017 Begrijpen L5 L6 L6 8.1.3

Herkennen hoe een algoritme opgebouwd is volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Herkennen:
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie: Het focussen op wat echt belangrijk is en het weglaten van details die er
    niet toe doen.
• decompositie: Het verdelen van een grote taak of probleem in kleinere, haalbare
    stukjes.
• patroonherkenning: Het zien van herhalingen of gelijkenissen.
       lus/ loop
• algoritmisch denken:
       sequentie
       keuze/voorwaarde: “als/dan”: beslissing binnen een (niet lineair) algoritme
          waarbij het resultaat afhangt van een voorwaarde
       herhaling
       combinatie van sequentie, herhaling, keuze

Voorbeelden

Digitaal:
• Milan denkt na over welke deelstappen er nodig zijn om een eenvoudige game in
    Scratch te programmeren (decompositie)
• Lena herkent in Scratch dat enkel de positie van het personage, de score en de
    botsingen belangrijk zijn voor het spel. De kleur van de achtergrond is minder
    belangrijk. Ze onderscheidt ook enkele ‘abstracte’ instructies die nodig zijn bij het
    programmeren (abstractie)
• Noor weet dat om een virtueel personage voortdurend dezelfde beweging te laten
    uitvoeren een lus/loop nodig is (patroonherkenning; algoritmisch denken)
• Adam herkent in een eenvoudig Scratchprogramma een algoritme met een
    combinatie van sequentie, herhaling en keuze: ‘START het spel, HERHAAL
    voortdurend de beweging, ALS de speler een vijand raakt, DAN stopt het spel.’
    (algoritmisch denken)

IT.018 Begrijpen L3 L4 L4 8.1.3

Beschrijven mogelijkheden om algoritmen te optimaliseren.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Algoritmen:
• Digitaal (plugged)

Mogelijkheden:
• Testen en debuggen: fouten opsporen en corrigeren.
• Iteratief denken

Te hanteren begrippen

testen, debuggen

Voorbeelden

Testen en debuggen:
• Yoni en Shana weten dat ze een Scratch(jr)- programma moeten testen om te
    controleren of het figuurtje doet wat het moet doen. Als er iets fout loopt, zoals
    een beweging in de verkeerde richting of een geluid op het verkeerde moment,
    passen ze het programma aan om de fout te verbeteren.
• Julie en Mateo programmeren de Bee-Bot om een schat te bereiken. Tijdens het
    testen rijdt de robot één vakje te ver. Ze ontdekken dat er een extra ‘vooruit’-
    opdracht in hun programma staat en verwijderen die fout.”
Iteratief denken:
Iets steeds opnieuw proberen en verbeteren, in kleine stappen naar een oplossing
toewerken, een proces meerdere keren doorlopen om het te verbeteren, een
gestructureerde aanpak volgen waarbij je steeds aanpassingen maakt

IT.019 Gebruiken K3 L1 L2 GO!-doel

Ontwerpen een eenvoudig lineair algoritme volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ontwerpen:
• onder begeleiding
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• decompositie: eenvoudig en concreet

Voorbeelden

Bart en Heike krijgen de opdracht om de verschillende deelstappen te bedenken die
nodig zijn om de Bee-bot te laten bewegen van de start naar de aankomst. Ze noteren
alle verschillende opeenvolgende stappen die moeten gezet worden (decompositie):
“Vooruit, stop, links, vooruit, stop, rechts.”

IT.020 Gebruiken L3 L4 L4 8.1.3

Ontwerpen een lineair algoritme volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ontwerpen:
• onder begeleiding
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• decompositie: groter en meer complex
• patroonherkenning
• abstractie
• algoritmisch denken: met aandacht voor sequentie

Voorbeelden

Jeroom ontwerpt een stappenplan om een virtueel personage te laten bewegen.

IT.021 Gebruiken L5 L6 L6 8.1.3

Ontwerpen een algoritme volgens de principes van computationeel denken.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ontwerpen:
• onder begeleiding
• digitaal (plugged)

Principes van computationeel denken:
• abstractie
• decompositie: groter en meer complex
• patroonherkenning
• algoritmisch denken: met aandacht voor de combinatie van sequentie, herhaling en
    keuze

Voorbeelden

• Hugo en Ayden programmeren een virtueel personage om die door een doolhof te
    sturen. Ze hebben aandacht voor het plannen van de route in stappen (sequentie),
    het herhalen van eenzelfde commando (herhaling) en beslissingen bij splitsingen
    (keuze). Als ze het virtueel personage naar rechts sturen moet hij over een balk
    springen, als ze het naar links sturen moet het een rondje dansen.
• Camille en Luna bouwen een virtuele escaperoom. Ze zorgen ervoor dat de puzzels
    in de juiste volgorde kunnen opgelost worden (sequentie). Ze zorgen voor
    herhaalde opgaven en acties (herhaling). Ze zorgen ook voor zijpaden bij foute
    keuzes.

IT.022 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 8.1.3; L6 8.1.3

Sturen een algoritme bij.

ICT › Computationeel denken › Principes van computationeel denken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Yoni en Shana weten dat ze een Scratch(jr)- programma moeten testen om te
    controleren of het figuurtje doet wat het moet doen. Als er iets fout loopt, zoals
    een beweging in de verkeerde richting of een geluid op het verkeerde moment,
    passen ze het programma aan om de fout te verbeteren.
• Noémie en Jade testen of de robot/het personage doet wat ze willen en verbeteren
    de volgorde indien nodig.