15 doelen
vak: LL ✕ Executieve functies ✕
-
Herkennen manieren om de impulsen te controleren.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Impulsen controleren (impulscontrole): • op je beurt wachten • even stoppen en nadenken voor je iets doet of zegt • rustig proberen blijven als iets niet lukt of als je boos bent • woorden gebruiken om te tonen wat je voelt • denken/verzinnen van een rustig beeld om kalm te worden • eerst globaal waarnemen alvorens je start
Voorbeelden
• Joke stopt en haalt diep adem. • Els stopt met spelen en denkt na voordat ze verder bouwt.
-
Herkennen manieren om de impulsen te controleren.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Impulsen controleren (impulscontrole): • Ik stop even, ik denk na, ik blijf rustig en ik zeg wat ik voel. • Ik concentreer mij op wat ik doe. • Ik laat me niet afleiden. • Ik neem eerst globaal waar en start dan pas.
Voorbeelden
• Sita hoort een stoel schuiven en klasgenootjes fluisteren. Ze kijkt even op, maar keert haar blik snel terug naar haar werkblad. Ze zegt tegen zichzelf: “Niet letten op de geluiden, ik wil mijn rekensommen afmaken.” • De leerkracht stelt een vraag. Elias steekt zijn vinger op, maar mag nog niet antwoorden. Hoewel hij de oplossing weet, wacht hij tot zijn naam genoemd wordt en zegt dan wat hij wil delen. -
Herkennen manieren om het werkgeheugen te gebruiken.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Werkgeheugen: • stap voor stap • zich iets herinneren • herhalen • luisteren
Voorbeelden
• Ruud plakt met prenten uit de folder een boodschappenlijstje zodat hij niets vergeet. • De leerkracht van Noor maakt een tekening van de ochtendroutine in de klas met pictogrammen. Zo vergeten de kleuters niets. -
Herkennen manieren om het werkgeheugen te gebruiken.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Werkgeheugen: • stap voor stap • zich iets herinneren • herhalen • oefenen/trainen • luisteren • ordenen
Voorbeelden
• Rayan moet een werkje afwerken in de klas. Hij pakt snel een kladblaadje en noteert stap voor stap wat hij moet doen, zodat hij niets vergeet wanneer hij eraan begint. • Yara ruimt haar boekentas op het einde van de dag op in volgorde: eerst haar agenda, dan haar schriftjes, dan haar mapjes. Door te ordenen weet ze wat ze al gedaan heeft en wat nog moet gebeuren. -
Herkennen manieren om cognitief flexibel te zijn.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Cognitief flexibel (cognitieve flexibiliteit): • een andere manier proberen • van aanpak veranderen • een andere rol spelen • iets anders bedenken
Voorbeelden
Letitia probeert een puzzel op te lossen, maar de randstukken passen niet. Ze besluit eerst de hoeken te zoeken en haar aanpak te veranderen.
-
Herkennen manieren om cognitief flexibel te zijn.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Cognitief flexibel (cognitieve flexibiliteit): • een andere strategie proberen • van plan of aanpak veranderen • aanpassen aan een nieuwe situatie • ander standpunt innemen • nieuwe oplossing bedenken
Voorbeelden
Olga wil een boek lezen, maar Birgit koos het al. Olga kiest een ander boek.
-
Herkennen manieren om emoties te reguleren.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Emoties reguleren (emotieregulatie): • benoemen wat je voelt • een pauze nemen • ademhalen om rustig te worden
Voorbeelden
• Ella is boos omdat het niet lukt met puzzelen. Ze stapt even weg, haalt diep adem en probeert daarna opnieuw. • Karim zegt: “Ik ben blij!” als hij zijn werk toont aan de leerkracht. -
Herkennen manieren om emoties te reguleren.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Emoties reguleren (emotieregulatie): • herkennen wat je voelt • benoemen van gevoelens • een pauze nemen • rustig blijven bij frustratie of spanning • een manier zoeken om tot rust te komen • een helpende gedachte gebruiken
Te hanteren begrippen
de frustratie, de onzekerheid
Voorbeelden
• Lien voelt zich verdrietig omdat haar knutselwerk stuk is. Ze zegt: “Ik ben verdrietig” en vraagt om hulp bij de leerkracht om het te herstellen. • Sem is boos omdat hij zijn beurt moet afgeven bij een gezelschapsspel. Hij doet zijn ogen even dicht, ademt diep in en zegt: “ik kan straks weer meedoen.” -
Herkennen manieren om door te zetten.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Doorzetting (doorzettingsvermogen): • positieve zelfspraak: “ik geef niet op” • oefenen/trainen met pauzeren en opnieuw proberen • hulp leren vragen • successen vieren • werken in kleine stapjes • aangemoedigd worden
Voorbeelden
• Jolande oefent op het hinkelen op de speelplaats. Ze valt een paar keer, maar elke keer neemt ze een korte pauze en probeert het dan opnieuw. Als het haar lukt, roept ze trots: “Ik kan het!” • Alba durft eerst niet mee op het hoge klimrek, maar haar klasgenoot roept: “Je kan dat!” Met die aanmoediging probeert ze het toch – en geraakt helemaal tot boven. -
Herkennen manieren om door te zetten.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Doorzetting (doorzettingsvermogen): • positieve zelfspraak en mindset • werken in stappen • tijdig hulp vragen • omgaan met pauzes en herbeginnen • reflecteren op wat al lukt • belonen van inspanning
Voorbeelden
• Bernadette is bezig met een moeilijke rekensom. Na drie keer proberen snapt ze het nog niet, dus stapt ze naar de juf en vraagt om uitleg. Daarna lukt het haar wel. • Yassine wil een lang boek lezen, maar merkt dat hij snel afgeleid raakt. Hij besluit elke dag één hoofdstukje te lezen. Zo werkt hij in kleine stapjes en raakt toch tot het einde. -
Herkennen manieren om door te zetten.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Doorzetting (doorzettingsvermogen): • positieve zelfspraak en mindset • (tussen)doelen stellen en actieplan maken • hulp zoeken en vragen wanneer nodig • volhouden, ook al is het moeilijk of minder leuk • doorgaan tot de taak af is • niet opgeven bij fout of mislukking • andere strategie proberen • zelfmotivatie met een helpende gedachte • reflecteren op wat al lukt • belonen van inspanning
Voorbeelden
• Elena heeft moeite met een lange schrijfopdracht. Ze maakt eerst een stappenplan: brainstormen, zinnen maken, nalezen. Ze vinkt elke stap af en blijft doorwerken, ook al vindt ze het lastig. • Marthe is bang om een spreekbeurt te geven. Ze oefent thuis voor de spiegel, zegt tegen zichzelf: “Ik durf dit!” en laat haar mama haar aanmoedigen. Na afloop beloont ze zichzelf met een extra lang tekenmoment. -
Gebruiken strategieën om de executieve functies te versterken.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Executieve functies: • impulscontrole • werkgeheugen • cognitieve flexibiliteit • emotieregulatie • doorzettingsvermogen Gebruiken: iteratief denken taal geven aan gevoelens
Voorbeelden
Impulscontrole: stop, denk, doe; ademhalingsoefeningen Werkgeheugen: Ella deelt informatie op in deeltjes (stap voor stap); Otto gebruikt geheugenspelletjes om dingen te onthouden. Hij gebruikt een rijmpje. Cognitieve flexibiliteit: Lieve richt het boekenrek anders in om haar lievelingsverhalen makkelijker te vinden; Jet verschuift de Zweedse bank zodat niemand er nog tegen loopt. Emotieregulatie: Senne ademt diep in en denkt: “Ik speel straks met hem.”; Mira tekent haar boosheid en praat er met de juf over. Iteratief denken: Ariëlle heeft moeite met haar cognitieve flexibiliteit. Ze blijft hieraan werken en mogelijkheden onderzoeken om hiermee aan de slag te gaan en hier sterker in te worden.
-
Gebruiken hun zintuigen om dingen bewust waar te nemen.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
-
Gebruiken hun waarneming om gericht informatie te verzamelen en te analyseren.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
-
Tonen hun kennis over executieve functies in verschillende contexten.
Leren leren › Leren leren › Executieve functies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Balder lost een conflict met een klasgenoot op door rustig te blijven, eerst na te denken over mogelijke oplossingen en daarna samen een eerlijke afspraak te maken. • Liesbeth noteert alle taken en toetsen zorgvuldig in haar agenda zodat ze niets vergeet en tijdig klaar raakt met alles.