Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

NL.460 Begrijpen K1 KO 1.4.1

Begrijpen basiswoordenschat.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basiswoordenschat:
• woordenschat met betrekking tot de leefomgeving en de school
• Inhoudswoorden
• functiewoorden

Voorbeelden

Inhoudswoorden:
stoel, bouwen, eten
Functiewoorden:
want, naast, nu, maar

NL.461 Gebruiken K1 KO 1.4.1

Gebruiken basiswoordenschat.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basiswoordenschat:
• woordenschat met betrekking tot de leefomgeving en de school
• Inhoudswoorden
• Functiewoorden

NL.462 Begrijpen K2 K3 KO 1.4.1

Begrijpen basiswoordenschat*.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basiswoordenschat:
• inhoudswoorden
• functiewoorden
• woorden met meerdere betekenissen

Voorbeelden

Inhoudswoorden:
stoel, bouwen, eten
Functiewoorden:
want, naast, nu, maar
Woorden met meerdere betekenissen:
arm, bloem, pad, blik, blad

*woordenschat met betrekking tot de leefomgeving en de school

NL.463 Gebruiken K2 K3 KO 1.4.1

Gebruiken basiswoordenschat.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Basiswoordenschat:
• woordenschat met betrekking tot de leefomgeving en de school
• inhoudswoorden
• functiewoorden
• woorden met meerdere betekenissen

NL.464 Begrijpen K1 KO 1.4.2

Herkennen eenvoudige school- en instructietaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eenvoudige school-en instructietaal:
• binnen de context van de activiteiten, vakspecifieke kennis, voorkennis en ervaring
• inhoudswoorden
• functiewoorden

Voorbeelden

Inhoudswoorden:
bank, kijken
Functiewoorden:
want, naast, nu, maar

NL.465 Gebruiken K1 KO 1.4.2

Gebruiken eenvoudige school- en instructietaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eenvoudige school-en instructietaal:
• binnen de context van de activiteiten, vakspecifieke kennis, voorkennis en ervaring
• inhoudswoorden
• functiewoorden

NL.466 Begrijpen K2 K3 KO 1.4.2

Begrijpen eenvoudige school- en instructietaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eenvoudige school- en instructietaal:
• binnen de context van de activiteiten, vakspecifieke kennis, voorkennis en ervaring
• inhoudswoorden
• uitdrukkingen
• functiewoorden
• woorden met meerdere betekenissen

Voorbeelden

School- en instructietaal:
• Neem het penseel.
• Hang je jas aan de kapstok en ga in de rij staan.

NL.467 Gebruiken K2 K3 KO 1.4.2

Gebruiken eenvoudige school- en instructietaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eenvoudige school- en instructietaal:
• binnen de context van de activiteiten, vakspecifieke kennis, voorkennis en ervaring
• inhoudswoorden
• functiewoorden
• woorden met meerdere betekenissen

NL.468 Gebruiken K2 K3 KO 1.4.3

Gebruiken een steeds uitgebreidere woordenschat.*

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Uitgebreide woordenschat:
nieuw geleerde woorden, zowel school- als instructietaal

*onder begeleiding

NL.469 Begrijpen L1 L2 L3 L4 L4 1.4.5

Begrijpen school- en instructietaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

School- en instructietaal:
• inhoudswoorden
• uitdrukkingen
• functiewoorden
• woorden met meerdere betekenissen

Voorbeelden

School- en instructietaal:
functie, gevolg van, tenzij, ondanks, verklaren, omcirkelen, toch, dus, behandelen, vorm
(tekst of voorwerp), vergelijken

NL.470 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L4 1.4.5

Gebruiken school- en instructietaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

School- en instructietaal:
in verschillende vakken

NL.471 Begrijpen K2 K3 KO 1.4.2

Begrijpen vaktaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vaktaal:
• binnen de context van de activiteiten, vakspecifieke kennis, voorkennis en ervaring
• relevante themawoordenschat
• vakspecifieke taal

NL.472 Gebruiken K2 K3 KO 1.4.2

Gebruiken vaktaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vaktaal:
• binnen de context van de activiteiten, vakspecifieke kennis, voorkennis en ervaring
• relevante themawoordenschat
• vakspecifieke taal

NL.473 Begrijpen L1 L2 L4 1.4.5

Begrijpen vaktaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

NL.474 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.5; L4 1.4.14

Begrijpen vaktaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de vaktaal

NL.475 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L4 1.4.5

Gebruiken vaktaal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

NL.476 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 1.4.2; L4 1.4.5

Tonen hun kennis van school-, instructie- en vaktaal in verschillende contexten.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordenschatkennis

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Fons zit nog maar pas in de Ravenklas (K2-K3). Hij mag van de juf een vriendje
    aanduiden waarmee hij samen een taak gaat doen. Fons begrijpt het woord
    ‘aanduiden’ en wijst naar zijn vriend Rune, die een jaartje ouder is. (instructietaal)
• In het vijfde leerjaar lezen de leerlingen boeken die binnen het brede thema ‘kracht
    en beweging’ passen. Kyona leest een boek waarin het hoofdpersonage een
    waterraket gaat bouwen. In het boek komen woorden voor zoals ‘kracht, beweging,
    massa, energie, snelheid en weerstand’. Kyona begrijpt deze woorden in de context
    van het boek omdat ze in de lessen over natuurverschijnselen hierover leerde.
    (vaktaal)

NL.477 Begrijpen K1 K2 K3 KO 1.4.3

Herkennen woordleerstrategieën in luistersituaties.*

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Woordleerstrategieën:
• linken leggen met bekende woorden
• de woordopbouw analyseren
• de eigen bredere talenkennis inzetten om betekenissen af te leiden
• de betekenis van woorden afleiden uit de context

Voorbeelden

De eigen bredere talenkennis inzetten:
• Irene spreekt thuis Spaans. Wanneer ze met haar klasgenootjes in de keukenhoek
    speelt, maakt ze graag een woordgrapje: wanneer de andere kinderen haar vragen
    om de pan aan te geven, geeft ze een brood. In het Spaans betekent ‘pan’ immers
    brood!
• Taner is een Turkse jongen die nog maar twee maanden op school is, maar hij kent
    het Nederlandse woord ‘suiker’ al! Dat is niet moeilijk want het Turkse woord
    ‘şeker’ (klinkt als ‘sjeek-èr’) lijkt heel erg op het Nederlandse woord ‘suiker’.
    Misschien zijn er nog meer Nederlandse en Turkse woorden die op elkaar lijken?

*onder begeleiding

NL.478 Begrijpen L1 L2 L4 1.4.6

Illustreren woordleerstrategieën in luister- en leessituaties.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Woordleerstrategieën:
• om verduidelijking vragen
• vergelijken met een bekend woord
• de context inzetten
• de eigen bredere talenkennis inzetten om betekenissen af te leiden
• de woordopbouw analyseren

NL.479 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.6

Illustreren woordleerstrategieën in luister- en leessituaties.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Woordleerstrategieën:
• om verduidelijking vragen
• vergelijken met een bekend woord
• de context inzetten
• de eigen bredere talenkennis inzetten om betekenissen af te leiden
• de woordopbouw analyseren
• belang van het woord in de tekst na gaan
• hulpbron inzetten

NL.480 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.4

Illustreren woordleerstrategieën in luister- en leessituaties.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Woordleerstrategieën:
• om verduidelijking vragen
• vergelijken met een bekend woord
• de context inzetten
• de eigen bredere talenkennis inzetten om betekenissen af te leiden
• de woordopbouw analyseren
• belang van het woord in de tekst na gaan
• hulpbron inzetten
• vreemdetalenkennis inzetten

NL.481 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 1.4.6; L6 1.4.4

Gebruiken verklarende woordenlijsten en woordenboeken om de betekenis van woorden te achterhalen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

NL.482 Engageren L5 L6 L4 1.4.6; L6 1.4.4

Zetten woordleerstrategieën actief in op zoek naar nieuwe woordbetekenissen en relaties.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

NL.483 Gebruiken K1 K2 K3 KO 1.4.3

Passen woordleerstrategieën toe*.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

NL.484 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 1.4.6; L6 1.4.4

Passen woordleerstrategieën toe.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordleerstrategieën

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toepassen:
• Om nieuwe woordbetekenissen en relaties te achterhalen uit gesproken context.
• Om nieuwe woordbetekenissen en relaties te achterhalen uit geschreven context.

NL.485 Begrijpen K2 K3 KO 1.4.1

Herkennen betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
• categorie en exemplaar (hyperoniem- hyponiem)
• eenvoudige synoniemen
• eenvoudige tegenstellingen (antoniemen)
• veel gebruikte trappen van vergelijking

Voorbeelden

Betekenisrelaties: categorie en exemplaar:
• Een appel (exemplaar) is een stuk fruit (categorie).
• Het kleurpotlood (exemplaar) is tekengerief (categorie).
Betekenisrelaties: eenvoudige synoniemen
Mijn mama rijdt met de wagen; mijn mama rijdt met de auto.
Betekenisrelaties: eenvoudige tegenstellingen
Ik ben groot, mijn zus is klein.
Betekenisrelaties: veel gebruikte trappen van vergelijking
Die meloen is zwaarder dan de perzik. De pompoen is het zwaarst.

NL.486 Begrijpen K3 L1 KO 1.4.1

Herkennen betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
context: beroep-handeling, gebeurtenis-plaats, tijd-gebeurtenis

Voorbeelden

Betekenisrelaties – context:
• De kok doet zijn schort aan en neemt een braadpan. (beroep-handeling)
• Zwemmen – het zwembad (gebeurtenis-plaats)
• De ochtend – opstaan (tijd-gebeurtenis)

NL.487 Begrijpen K3 L1 L2 L3 L4 1.4.2

Begrijpen betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
verwijswoorden: zij, hij, het, die, deze, dit, dat

Voorbeelden

Verwijswoorden:
• Toen was zij nog een baby. > ‘zij’ verwijst naar een eerder vernoemd personage.
• Oma wil graag de mooiste taart van de bakker, die met slagroom.

NL.488 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.2

Illustreren betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
vormrelatie - homoniemen (woorden die hetzelfde klinken maar iets anders betekenen)

Te hanteren begrippen

het homoniem

Voorbeelden

Vormrelatie – homoniemen:
• Hij zit op de bank voor de bank.
• Zij neemt de bal niet mee naar het bal.

NL.489 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.2

Illustreren betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
antoniemen

Te hanteren begrippen

het antoniem

Voorbeelden

Antoniemen:
boven – onder, groot – klein, blij – verdrietig

NL.490 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.2

Illustreren betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
synoniemen

Te hanteren begrippen

het synoniem

Voorbeelden

Synoniemen:
boos – kwaad, blij – vrolijk, snel – vlug, beginnen – starten

NL.491 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.2

Illustreren betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Betekenisrelaties:
trappen van vergelijking

Te hanteren begrippen

de trappen van vergelijking

Voorbeelden

Trappen van vergelijking:
• Deze pizza is lekker, maar die pizza is lekkerder.
• Het resultaat is goed, dit resultaat is beter, dat resultaat is het best.

NL.492 Begrijpen L4 L4 1.4.2

Begrijpen gradaties in woordbetekenissen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gradaties in woordbetekenissen:
woorden die de intensiteit van een eigenschap of actie weergeven

Voorbeelden

Woorden die de intensiteit van een eigenschap of actie weergeven:
• Caro vindt de blauwe jurk prachtig!
• Die danseres danst uitstekend!

NL.493 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.1

Illustreren betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

betekenisrelaties tussen woorden:
• hyponiemen
• hyperoniem

Te hanteren begrippen

het hyponiem

Voorbeelden

Hyponiemen en hyperoniem:
• ‘Dier’ is het hyperoniem. ‘Hond, kat, olifant’ zijn hyponiemen van ‘dier’.
• ‘Vogel’, ‘zoogdier’, ‘reptiel’(hyponiemen) zijn ‘gewervelden’(hyperoniem).
• ‘Tang’, ‘hamer’, ‘schroevendraaier’ (hyponiemen) zijn ‘gereedschappen’
    (hyperoniem).

NL.494 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 1.4.2

Gebruiken betekenisrelaties tussen woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

NL.495 Gebruiken L4 L5 L6 L4 1.4.2; L6 1.4.1

Gebruiken gradaties van woordbetekenissen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

NL.496 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 1.4.1; KO 1.4.3; L4 1.4.2; L6 1.4.1

Reflecteren in luister- en leessituaties op verbanden tussen woorden en hun betekenis.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Betekenisrelaties

NL.497 Gebruiken L5 L6 L6 1.4.3

Analyseren concrete en abstracte woorden in een gelezen tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Abstractiegraad van woorden

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Concrete en abstracte woorden:
hoe meer abstracte woorden gebruikt worden in een tekst, hoe complexer de tekst is

Voorbeelden

Concrete woorden:
voetballer, appel, lopen, wakker, rood, lauw
Abstracte woorden:
verandering, democratie, analyseren, evalueren

NL.498 Begrijpen K3 L1 L2 L4 1.4.3

Herkennen in lees- en luistersituaties de figuurlijke betekenis van woorden en woordgroepen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Figuurlijk taalgebruik

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Figuurlijke betekenis:
uitdrukkingen

Voorbeelden

figuurlijke betekenis van woorden en woordgroepen:
• Het hoofdpersonage in het luisterverhaal wordt ‘een brave Hendrik’ genoemd. De
    meester legt uit dat dit een uitdrukking is voor een gehoorzaam iemand die zich
    netjes aan de regels houdt.
• De juf leest een verhaal voor waarin wordt verteld dat een personage ‘met hart en
    ziel’ haar werk deed. Ze legt uit dat dit een gezegde is en dat het betekent dat het
    personage haar werk heel graag doet.
• De juf leest een verhaal voor over ‘een buitenbeentje’. Ze legt uit dat het een
    uitdrukking is voor iemand die een beetje anders dan anderen is.
• In de tekst lezen de kinderen dat prinses Elisabeth ‘blauw bloed’ heeft. De
    leerkracht legt uit dat prinses Elisabeth haar bloed niet blauw van kleur is, maar dat
    het een gezegde is dat betekent dat zij van adel is en dus geboren is in een
    voorname familie.

NL.499 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.4.3; L6 1.4.3

Begrijpen in lees- en luistersituaties de letterlijke en figuurlijke betekenis van woorden en woordgroepen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Figuurlijk taalgebruik

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Figuurlijke betekenis:
uitdrukkingen

Te hanteren begrippen

letterlijk, figuurlijk, de uitdrukking, het figuurlijk taalgebruik

Voorbeelden

Figuurlijke betekenis:
• In het beluisterde nieuwsbericht horen de kinderen een geïnterviewd persoon
    zeggen: ‘Genoeg is genoeg!’. Ze denken samen na over de betekenis van deze
    uitdrukking en komen tot de conclusie dat het betekent dat die persoon het beu is.
• De kinderen beluisteren een interview met een bekend persoon. Als antwoord op
    een vraag van de interviewer antwoordt de persoon: ‘Dat is de hamvraag.’ De
    leerkracht verduidelijkt dat de ‘hamvraag’ de vraag is waar het allemaal om draait.
• In een aflevering van het jeugdjournaal zegt de sportjournalist dat de atleet ‘de
    handdoek in de ring gooit’. De meester legt uit dat dit spreekwoord betekent dat de
    atleet het opgeeft en niet verder deelneemt aan de wedstrijd.
• In de tekst lezen de kinderen dat het hoofdpersonage ‘groen’ is. De leerkracht legt
    uit dat ‘groen’ meerdere betekenissen kan hebben. Groen is letterlijk een kleur.
    Maar het kan figuurlijk als betekenis jong of milieubewust hebben.
• Aan het einde van het verhaal leest Timon: ‘na regen komt zonneschijn’. Hij zoekt
    het spreekwoord op in het online spreekwoordenboek en komt te weten dat het
    betekent dat na alle tegenslag alles weer goed komt.

NL.500 Engageren K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 1.4.3; L6 1.4.3

Reflecteren over de figuurlijke betekenis van woorden en woordgroepen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Betekenissen van woorden › Figuurlijk taalgebruik

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Reflecteren:
• met elkaar
• in verschillende lees- en luistercontexten

NL.501 Begrijpen K3 L1 L4 1.4.1

Herkennen samenstellingen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Samenstellingen:
De leerkracht toont verschillende soorten ballen en zegt daarbij het woord ‘bal’. ‘Hoe
weten jullie nu welke bal ik bedoel?’ De kinderen merken wellicht op dat er een voetbal,
een tennisbal en een basketbal liggen. De leerkracht modelleert dat je een basketbal
kan aanduiden door niet alleen ‘bal’ te zeggen, maar er het woorddeel ‘basket’ aan toe
te voegen: ‘Wanneer ik een ander deel aan het woord bal toevoeg weet ik welke bal het
precies is, de basket-bal!’ Samen met de kleuters ontdekt de leerkracht dat er nog
andere delen aan het woord ‘bal’ kunnen toegevoegd worden om precies te kunnen
zeggen over welke bal het gaat.

NL.502 Begrijpen L2 L3 L4 1.4.1; L4 1.4.9

Herkennen samenstellingen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de samenstelling

Voorbeelden

Samenstellingen:
• /korfbal/ bestaat uit /korf/+/bal/
• /zaalvoetbal/ bestaat uit /zaal/+/voet/+/bal/

NL.503 Begrijpen L4 L4 1.4.1; L4 1.4.9; L6 1.4.7

Benoemen het grondwoord in afleidingen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de afleiding, het grondwoord

Voorbeelden

Afleidingen:
• Bij /onschuldig/ is /schuldig/ het grondwoord
• Bij /dagelijks/ is /dag/ het grondwoord

NL.504 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.7

Benoemen de structuur bij afleidingen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

het voorvoegsel, het achtervoegsel

NL.505 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.9

Begrijpen in lees- en schrijfsituaties vormelijke kenmerken van verbuigingen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vormelijke kenmerken van verbuigingen:
• bij bijvoeglijke naamwoorden
• bij trappen van vergelijking

Te hanteren begrippen

de verbuiging, het bijvoeglijk naamwoord

Voorbeelden

Vormelijke kenmerken van verbuigingen:
• Een spannend boek, het spannende boek
• Spannend, spannender, spannendst

NL.506 Engageren L3 L4 L4 1.4.4

Zetten hun kennis van woorden genuanceerd en gepast in.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

NL.507 Engageren L5 L6 L6 1.4.3

Zetten woorden genuanceerd en gepast in.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Genuanceerd en gepast:
met steeds hogere abstractiegraad en figuurlijk taalgebruik

NL.508 Begrijpen L2 L3 L4 L4 1.4.9

Herkennen het getal van zelfstandige naamwoorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Getal:
• enkelvoud
• meervoud

Te hanteren begrippen

het enkelvoud, het meervoud

NL.509 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.9

Herkennen in lees- en schrijfsituaties de vervoeging van een werkwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Woordvorming

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vervoeging werkwoord:
• eerste persoon enkelvoud en meervoud (ik en wij)
• tweede persoon enkelvoud en meervoud (jij, u en jullie)
• derde persoon enkelvoud en meervoud (hij, zij, het en zij)

Te hanteren begrippen

de vervoeging

NL.510 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.17

Verwoorden basisverschillen tussen formele en informele taal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Formeel en informeel taalgebruik

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

formeel taalgebruik, informeel taalgebruik

Voorbeelden

Formele en informele taal:
• formeel: Een onbekende volwassene in een interview aanspreken met ‘U’.
• informeel: Jongerentaal gebruiken om een spannende anekdote aan vrienden te
    vertellen.

NL.511 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.2

Duiden formele en informele taal.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Formeel en informeel taalgebruik

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

formeel taalgebruik, informeel taalgebruik

NL.512 Engageren L3 L4 L5 L6 L4 1.4.17; L6 1.4.2

Zetten hun kennis over formele en informele taal in overeenstemming met de context in.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Woordenschat › Formeel en informeel taalgebruik