Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

NL.119 Begrijpen K1 K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 1.1.13

Herkennen een grote variatie aan teksttypes.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Teksttypes:
instructie, recept, handleiding, schema, flyer, boekbespreking, e-mail, liedjestekst,
gedicht, verhaal, formulier, verslag, artikel, opinietekst, historische bronnen

NL.120 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.1.13; L6 1.1.9

Verwoorden het doel van een teksttype bij het lezen.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Doel:
informeren, mening vertellen, gevoelens tot uitdrukking brengen, overtuigen,
aansporen, amuseren, raad geven, waarschuwen

Te hanteren begrippen

informeren, mening vertellen, gevoelens tot uitdrukking brengen, overtuigen,
aansporen, amuseren, adviseren, waarschuwen

NL.121 Begrijpen K1 K2 KO 1.1.10

Begrijpen de leesrichting.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Leesrichting:
van links naar rechts, van boven naar beneden, van voor naar achter

NL.122 Gebruiken K1 K2 K3 KO 1.1.10

Volgen tijdens het voorlezen de leesrichting en paginawisseling.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

NL.123 Begrijpen K3 L1 KO 1.1.10

Duiden het principe van leesrichting.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Leesrichting:
van links naar rechts, van boven naar beneden, van voor naar achter

NL.124 Begrijpen K1 K2 KO 1.1.10

Herkennen het verschil tussen tekst en beeld.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschil tussen:
• symbolen
• pictogrammen
• afbeeldingen
• letters en andere tekens

NL.125 Begrijpen K1 K2 K3 KO 1.1.10

Begrijpen de congruentie tussen tekst en beeld.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Congruentie:
• de tekening in het prentenboek laat precies zien wat de tekst zegt
• de bewegingen bij een liedje ondersteunen de tekst. Bij het woord ‘springen’
    springen de kleuters
• afbeeldingen bij woordplaten

NL.126 Gebruiken K2 K3 KO 1.1.10

Onderscheiden letters als verschillend van andere symbolen.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Letters:
in verschillende verschijningsvormen: leesletters, schrijfletters

NL.127 Begrijpen K1 K2 K3 KO 1.1.11

Herkennen dat geschreven taal een communicatief en esthetisch doel heeft.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Communicatief doel:
• Taal kan bewaard blijven.
• Taal kan tijd en afstand overbruggen.
• Taal kan gelezen worden.
• Taal kan gebruikt worden om iets te onthouden.
• Taal kan gebruikt worden om een boodschap over te brengen.
• Taal kan gebruikt worden om iets te benoemen.
• Taal kan gebruikt worden om een verhaal weer te geven.

Esthetisch doel:
• Taal kan gebruikt worden om van te genieten.

NL.128 Begrijpen K2 K3 L4 1.1.12

Illustreren dat verhalen een opbouw hebben.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

NL.129 Begrijpen L1 L2 L4 1.1.12

Begrijpen de functie van hoofdletters en interpunctie bij het lezen van een tekst.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Functies van hoofdletters en interpunctie bij het lezen:
• De hoofdletter duidt het begin van een nieuwe zin aan.
• De hoofdletter geeft een naam aan.
• Het punt, uitroepteken en vraagteken duiden het einde van een zin aan.
• Een uitroepteken geeft weer dat de tekst luid wordt gelezen.
• Een vraagteken geeft weer dat een zin vragend wordt gelezen.

NL.130 Begrijpen L2 L4 1.1.12

Herkennen vormelijke elementen van tekststructuur/verhaalstructuur.*

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vormelijke elementen van tekststructuur/verhaalstructuur:
• de alinea
• de titel
• de tussentitel

Te hanteren begrippen

de alinea, de tussentitel, de titel

* Tekststructuur: informatieve teksten. Verhaalstructuur: verhalende teksten.

NL.131 Begrijpen L3 L4 1.1.12

Herkennen elementen van tekststructuur/verhaalstruc tuur.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Elementen van tekststructuur/verhaalstructuur:
• de regel
• het begin
• het midden
• het slot

Te hanteren begrippen

de regel, het begin, het midden, het slot

NL.132 Begrijpen L4 L5 L6 L6 1.1.8

Herkennen vormelijke elementen van tekststructuur/verhaalstructuur.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vormelijke elementen van tekststructuur/verhaalstructuur:
• de tekstopmaak
• cursief
• vet
• hoofdstuk

Te hanteren begrippen

de tekstopmaak, cursief, vet, het hoofdstuk

NL.133 Begrijpen L5 L6 L6 1.1.8

Begrijpen vormelijke elementen van tekststructuur.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Begrijpen:
• doel en gebruik

Vormelijke elementen van tekststructuur:
• de index
• de inhoudsopgave
• de legende
• de tabellen
• de figuren

NL.134 Begrijpen L2 L3 L4 L4 1.1.13

Illustreren het verband tussen tekststructuur/verhaalstructuur en teksttype.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de tekst, het teksttype

Voorbeelden

Verband tekststructuur en teksttype:
• Binnenkort gaat de klas naar een interactief museum. De leraar bracht een folder
    mee. De kinderen ontdekken zelf wat er allemaal te beleven valt door de folder te
    lezen. Het valt op dat elke activiteit wordt voorgesteld in een apart stukje tekst in
    de folder. Ze ontdekken de inkomprijs, het adres en de openingsuren achteraan op
    de folder.
• Bij het lezen van een verslag van een activiteit merkt Tijl op dat er eerst een
    inleiding is over de activiteit en dat daarna de gebeurtenissen beschreven worden.

NL.135 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.1.13; L6 1.1.9

Begrijpen de hoofdgedachte van een tekst aan de hand van inhoudelijke elementen van tekststructuur/verhaalstructuur.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Inhoudelijke elementen van tekststructuur:
• oorzaak-gevolgstructuur
• chronologische opbouw
• probleem-oplossingsstructuur
• vergelijkende opbouw
• beschrijvende opbouw

Inhoudelijke elementen van verhaalstructuur:
• begin (kennismaking: personages, situatie, plaats), midden (probleem en obstakels),
    slot (oplossing en afloop)
• chronologische opbouw

Voorbeelden

Oorzaak-gevolg:
In een tekst over de opwarming van de aarde lezen de leerlingen dat door de
opwarming de ijskappen smelten en daardoor de zeespiegel stijgt. De hoofdgedachte in
de tekst (oorzaak-gevolg) is: “de opwarming van de aarde zorgt voor een stijgende
zeespiegel”
Chronologisch opbouw:
In een tekst over de levenscyclus van een vlinder leiden leerlingen aan de hand van de
opeenvolgende chronologische stappen volgende hoofdgedachte af: “Het leven van een
vlinder bestaat uit vier fases die elkaar opvolgen.”
Probleem-oplossing:
In een tekst over het verkeer lezen de leerlingen over de toenemende
verkeersonveiligheid en mogelijke oplossingen. De hoofdgedachte is: “Toenemend
verkeer veroorzaakt gevaar voor voetgangers en fietsers, dus worden er maatregelen
genomen.”
Vergelijkende opbouw:
In een tekst over de verschillen en gelijkenissen tussen haaien en dolfijnen leiden
leerlingen aan de hand van vergelijkende elementen volgende hoofdgedachte af:
“Dolfijnen en haaien leven in zee maar verschillen sterk in bouw en ademhaling.”
Beschrijvende opbouw:
In een tekst over het leven in een middeleeuwse stad leiden de leerlingen aan de hand
van de verschillende beschrijvende elementen af dat de tekst beschrijft hoe een
middeleeuwse stad eruitzag en hoe het leven daar georganiseerd was.

NL.136 Gebruiken L5 L6 L6 1.1.9

Analyseren de doelen van teksten aan de hand van tekststructuur/verhaalstructuur.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Tekststructuur/verhaalstructuur:
• vormelijke elementen
• inhoudelijke elementen

NL.137 Begrijpen L2 L4 1.1.12

Herkennen samenhang in teksten.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Samenhang:
woorden die de volgorde aanduiden

Voorbeelden

Woorden die de volgorde aanduiden:
eerst, toen, daarna

NL.138 Begrijpen L3 L4 1.1.12

Herkennen samenhang in teksten aan de hand van structuuraanduiders.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Structuuraanduiders:
• verwijswoorden: verwijzen naar andere woorden of woordgroepen in de tekst
• signaal- en verbindingswoorden: verbinden zinnen of tekstdelen en geven aan wat
    voor verband er tussen die zinnen of tekstdelen bestaat.

Voorbeelden

Verwijswoorden
“Lisa zocht haar potlood maar ze kon het nergens vinden”
Signaal- en verbindingswoorden:
• Oorzaak-gevolg: “Door de zware regenval trad de rivier buiten haar oevers zodat
    verschillende dorpen tijdelijk onbereikbaar waren.”
• Chronologisch: “Toen de eerste telescopen werden uitgevonden, konden mensen
    voor het eerst planeten bestuderen.”
• Probleem-oplossing: “De waterfilter werd aangepast om de kwaliteit te
    verbeteren.”
• Vergelijking:” De lynx beweegt geruisloos net als andere katachtigen die in bossen
    leven.”
• Beschrijving: “De stad heeft historische gebouwen, onder andere kerken en
    marktpleinen.”

NL.139 Begrijpen L4 L4 1.1.12; L6 1.1.9

Begrijpen de betekenis van structuuraanduiders.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Structuuraanduiders:
• verwijswoorden
• signaal- en verbindingswoorden

Te hanteren begrippen

de structuuraanduider

Voorbeelden

Signaal- en verbindingswoorden:
• Oorzaak-gevolg: “Veel mensen rijden met de wagen dus stijgt de luchtvervuiling
    aanzienlijk.”
• Chronologisch: “Hij oefende elke dag dus werd hij beter in piano spelen..”
• Probleem-oplossing: “Sommige leerlingen hebben moeite met concentratie en
    daarom bieden scholen stilteplekken aan.”
• Vergelijking:” De tijger jaagt in het donker terwijl de leeuw meestal overdag jaagt.”
• Beschrijving: “Sommige vlinders hebben bijzondere patronen bijvoorbeeld stippen
    of strepen”

NL.140 Begrijpen L5 L6 L4 1.1.12

Herkennen de invloed van zinsconstructies en tekststructuur/verhaalstructuur op het tekstbegrip bij het lezen.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

De invloed van zinsconstructies en tekststructuur/verhaalstructuur:
• Korte concrete zinnen geven duidelijk de boodschap weer.
• Zinnen met structuuraanduiders geven een oorzaak-gevolg, chronologie, probleem-
    oplossing, vergelijking of beschrijving weer.
• In een informatieve tekst geven tussentitels bij alinea’s kort weer welke informatie
    in die alinea over het onderwerp zal gegeven worden.

Te hanteren begrippen

de redenering

NL.141 Engageren L4 L5 L6 L6 1.1.8

Tonen hun kennis van tekstconventies in verschillende contexten.

Nederlands › Lezen › Tekstconventies en tekst-/verhaalstructuur

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Thijs kan goed voorlezen. Dat komt omdat hij tijdens het lezen goed kijkt naar de
    leestekens. Zo weet hij wanneer hij moet ademhalen, de zinnen moet splitsen, even
    moet wachten enzovoort.
• Amina en Leyla lezen samen in een boek. Ze lezen om de beurt een zin. Daarbij
    kijken ze goed naar de hoofdletters en de leestekens. Zo weten zij waar de zin
    begint en waar die stopt.