Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

GE.147 Begrijpen K1 GO!-doel

Herkennen de regelmaat en structuur van een halve dag.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Halve dag:
• verloop
• opeenvolging van activiteiten

Te hanteren begrippen

eerst, dan, nu

Voorbeelden

• Alana herkent de structuur van de ochtend en zegt: "Eerst zitten we in de kring,
    dan mogen we spelen in de hoeken."
• Pim benoemt de volgorde van activiteiten en zegt: "Eerst eten we fruit en dan
    gaan we buitenspelen."

GE.148 Begrijpen K2 K3 L1 KO 2.3.16; KO.2.; KO 3.17; KO 2.3.19; L4 2.3.36

Herkennen de regelmaat en de structuur van een dag.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Een dag:
• verloop
• opeenvolging van activiteiten; ordenen van gebeurtenissen
• associëren van delen van een dag met typische klasactiviteiten

Te hanteren begrippen

de morgen/de ochtend, de voormiddag, de middag, de namiddag, de avond, de nacht,
’s morgens, ’s middags, ’s avonds, ’s nachts, daarna, daarvoor, straks, later, vroeger, de
daglijn, de dag

Voorbeelden

• Ibrahim herkent de vaste ochtendroutine en zegt: "Elke ochtend beginnen we in
    de kring."
• Ellis weet dat het bijna middag is en zegt: "De juf leest altijd een verhaaltje voor
    we gaan eten.”

GE.149 Gebruiken K1 K2 K3 L1 GO!-doel

Gebruiken een daglijn.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Daglijn:
• ordenen van gebeurtenissen
• vooruit- en terugblikken

GE.150 Begrijpen L1 L4 2.3.36

Begrijpen de relatie tussen klokuren en dagdelen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
• Een dag telt twee keer 12 uur.
• nacht: van 00 uur tot 6 uur
• ochtend: van 6 uur tot 9 uur
• voormiddag: van 9 uur tot 12 uur
• middag: 12 uur
• namiddag: van 12 uur tot 6 uur
• avond: van 6 uur tot 12 uur

Te hanteren begrippen

het uur, meteen, dadelijk

GE.151 Begrijpen L2 L4 2.3.36

Begrijpen de relatie tussen klokuren en dagdelen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
• Een dag telt 24 uur.
• nacht: van 00 uur tot 6 uur
• ochtend: van 6 uur tot 9 uur
• voormiddag: van 9 uur tot 12 uur
• middag: 12 uur
• namiddag: van 12 uur tot 18 uur
• avond: van 18 uur tot 00 uur

Te hanteren begrippen

middernacht, de klokuren analoog en digitaal (24-uursubdeling), de minuut

GE.152 Begrijpen L1 L2 GO!-doel

Ordenen verschillende beschreven activiteiten van de dag chronologisch volgens de klokuren.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Anoushka ordent haar ochtendactiviteiten en zegt: "Om 7 uur ontbijt ik, om 8 uur
    vertrek ik naar school."
• Otto zet zijn middagactiviteiten op volgorde en zegt: "Om 11 uur lees ik een boek,
    om 12 uur eet ik mijn lunch."

GE.153 Begrijpen L3 L4 L4 2.3.36

Begrijpen de relatie tussen klokuren, dagdelen en activiteiten.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
• activiteiten koppelen aan dagdelen
• klokuren worden verdeeld in ochtend (06 uur-12 uur), middag (12 uur-18 uur),
    avond (18 uur-00 uur)
• begrip van het verschil tussen ochtend- en middaguren

Te hanteren begrippen

de seconde, het kwartier, het halfuur

GE.154 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken een doelgerichte dagplanning.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

plannen, de activiteit, de taak

GE.155 Begrijpen L5 L6 GO!-doel

Begrijpen de relatie tussen klokuren en dagdelen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
• a.m. (ante meridiem): voor de middag, van 12 uur ’s nachts tot 12 uur ’s middags
• p.m. (post meridiem): na de middag, van 12 uur ’s middags tot 12 uur ’s nachts

Te hanteren begrippen

a.m., p.m.

GE.156 Begrijpen K2 KO 2.3.16; KO.2.; KO 3.17; KO 3.18; KO 2.3.19; KO 2.3.20

Herkennen de regelmaat en de structuur van een week.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

De week:
• onderlinge volgorde van dagen in een week
• ordenen van gebeurtenissen
• associatie van dagen van een week met typische activiteiten.

Te hanteren begrippen

maandag, dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag, zaterdag, zondag, vandaag,
gisteren, morgen

Voorbeelden

Boris van de tweede kleuterklas duidt op de weeklijn (weekkalender) woensdag en
vrijdag aan en zegt: "Op woensdag gaan we altijd naar de zwemles en op vrijdag eten
we pannenkoeken."

GE.157 Begrijpen K3 KO 2.3.16; KO.2.; KO 3.17; KO 3.18; KO 2.3.19; KO 2.3.20

Herkennen de regelmaat en de structuur van een week.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

De week:
• onderlinge volgorde van dagen in een week
• ordenen van gebeurtenissen
• associatie van dagen van een week met typische activiteiten.
• aantal dagen tussen nu en speciale gebeurtenissen binnen de periode van een
    week.
• welke dag het vandaag is, gisteren was en morgen zal zijn.

Te hanteren begrippen

de week, 7 dagen, het weekend, na… komt…, voor… komt…, de kalender, nog … dagen,
nog … keer slapen

Voorbeelden

• Bavo van de derde kleuterklas benoemt de volgorde van de dagen en zegt: "Na
    zondag komt maandag, en vóór dinsdag komt maandag."
• Meryem van de derde kleuterklas zegt: “Nog 4 keer slapen en dan is het
    schoolfeest!”

GE.158 Begrijpen L1 L4 2.3.36

Herkennen de regelmaat en de structuur van een week.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

De week:
• onderlinge volgorde van dagen in een week
• ordenen van gebeurtenissen
• associatie van dagen van een week met typische activiteiten.

Te hanteren begrippen

eergisteren, overmorgen

GE.159 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken een weekplanning.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Weekplanning:
• het lineaire van tijd: beleving/ gebeurtenissen
• het circulaire van tijd: regelmaat en structuur
• vooruitblikken/ terugblikken

Te hanteren begrippen

de weeklijn

GE.160 Gebruiken L1 L2 GO!-doel

Situeren dag en week op de jaarkalender.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de jaarkalender

GE.161 Begrijpen K3 GO!-doel

Ordenen gebeurtenissen in een jaar.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Ordenen:
• van belevenissen of ervaringen
• vooruit en terugblik
• tijdsbeleving

Te hanteren begrippen

het jaar, de vakantie

Voorbeelden

• Emma haar verjaardag is in de zomer, maar eerst is het de verjaardag van haar
    broer.
• Op Simon's school vindt het jaarlijkse schoolfeest altijd plaats net voor de grote
    vakantie.

GE.162 Begrijpen L1 L2 L4 2.3.34

Herkennen de regelmaat en de structuur van een jaar.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Het jaar:
• chronologische volgorde van maanden
• Een jaar is twaalf maanden.
• chronologisch ordenen van seizoenen
• Een jaar is vier seizoenen.
• maandplaat

Te hanteren begrippen

januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november,
december, de maand, de lente, de zomer, de herfst, de winter, het seizoen, het jaar

Voorbeelden

• Lux herkent de structuur van het jaar en weet dat na juli augustus komt en dat
    december vóór januari komt.
• Remco begrijpt de volgorde van de maanden en ziet dat de zomermaanden juli en
    augustus volgen op elkaar, terwijl het nieuwe jaar altijd in januari begint.

GE.163 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken een jaarkalender.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Jaarkalender:
• lineaire van tijd (beleving/ gebeurtenissen): jaarband*
• circulaire van tijd (regelmaat en structuur): jaarkalender

* enkel in de eerste graad

GE.164 Begrijpen L2 L4 2.3.35

Illustreren de relat ie tussen weken en een maand.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
• Aantal dagen in een maand
• Een maand is 28, 29, 30 of 31 dagen.
• Een maand is ongeveer vier weken.

Voorbeelden

Relatie:
De maand januari 2025 heeft drie volle weken en een week van zes dagen en nog een
week van vier dagen. De maand april 2025 telt drie volle weken, een week van vijf
dagen en een week van vier dagen.

GE.165 Begrijpen L3 L4 GO!-doel

Illustreren de relatie tussen maanden en seizoenen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relatie:
maanden en dagen associëren met begrip seizoen

Te hanteren begrippen

het voorjaar, het najaar

Voorbeelden

Relatie:
Sinterklaas komt op 6 december, dat is in de herfst; Maart valt in de lente, dat is het
voorjaar.

GE.166 Gebruiken L1 L2 GO!-doel

Gebruiken een maandkalender.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Kalenders:
• lineaire van tijd (beleving/ gebeurtenissen)
• circulaire van tijd (regelmaat en structuur)

GE.167 Begrijpen L3 L4 2.3.36

Herkennen de regelmaat en de structuur van een maand en jaar.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Jaar:
• Een jaar is 52 weken.
• Een jaar is 365 of 366 dagen.
• schooljaar versus kalenderjaar
• een schrikkeljaar

Te hanteren begrippen

het kalenderjaar, het schrikkeljaar, het schooljaar, de maandkalender

GE.168 Gebruiken L3 L4 GO!-doel

Bepalen een schooljaar en kalenderjaar op een meerjarenlijn.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Meerjarenlijn:
tweejarenband met aanduiding schooljaar, maandkalender

GE.169 Begrijpen L4 GO!-doel

Beschrijven verschillende jaarindelingen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Jaarindelingen:
• semester: periode van zes maanden
• trimester: periode van drie maanden
• kwartaal: ¼ van een jaar of drie maanden

Te hanteren begrippen

het semester, het trimester, het kwartaal

GE.170 Begrijpen L5 L6 GO!-doel

Herkennen verschillende gegevens op een kalender.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gegevens kalender:
• feestaanduiding
• zonsopgang, zonsondergang
• weeknummer, dagnummer

Te hanteren begrippen

het weeknummer, het dagnummer, de zonsopgang, de zonsondergang

GE.171 Gebruiken L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Gebruiken de datum functioneel.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de datum

Voorbeelden

• Lune noteert haar verjaardag in haar agenda als 7 juli 2018 of 03/07/2018
• Siebe vult de datum correct in op een inschrijfformulier

GE.172 Begrijpen K2 KO 2.3.17

Herkennen de relatie tussen tijdbeleving en tijdbesteding.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

kort, lang

Voorbeelden

Relatie tijdbeleving en tijdbesteding:
Spelen voelt kort, wachten voelt lang.

GE.173 Begrijpen K3 L1 KO 2.3.17

Illustreren de relatie tussen tijdbeleving en tijdbesteding.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

even lang, langer, korter

Voorbeelden

• De tijd in de hoeken is 20 minuten. Femke merkt op dat deze tijd veel sneller
    voorbij lijkt te gaan in de bouwhoek dan in de huishoudhoek.
• Bahku ervaart dat de middagpauze in de winter langer lijkt te duren dan in de
    zomer.

GE.174 Begrijpen L2 GO!-doel

Illustreren verschillen in tijdbesteding.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Relatie:
• Ik ben op woensdagnamiddag thuis, maar mijn mama niet want zij moet werken.
• We hebben dit weekend het 40-jarig huwelijk van mijn oma en opa gevierd. Het
    weekend is weer voorbijgevlogen.

GE.175 Begrijpen L3 GO!-doel

Illustreren dat de tijdrekening (tijdsduur) bepaald wordt door verschillende contextfactoren.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Contextfactoren:
• sociaal-culturele: schoolritme en vakanties, kalender en feestdagen
• persoonlijke: keuzes en prioriteiten, stress, interesses, competenties

Voorbeelden

Tijdrekening (tijdsduur) en contextfactoren:
In Vlaanderen is de schoolvakantie 2 maanden, in Wallonië is dit korter; Mijn papa is al
35 jaar en dus al heel oud.

GE.176 Gebruiken L4 GO!-doel

Vergelijken tijdbestedingen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Vergelijken:
• in de omgeving en wereldwijd
• context van de school: dag- en weekindeling
• vrijetijdsbesteding: sport, werk, familieactiviteiten
• relatie tussen tijdbeleving en tijdsbesteding

Voorbeelden

Relatie tijdbeleving en tijdbesteding:
• Kinderen in België hebben een vrije woensdagmiddag, maar in Frankrijk niet;
    Scholen starten de dag en de middag op andere tijdstippen.
• Sara maakt een schema van haar week en vergelijkt hoeveel tijd ze besteedt aan
    school, hobby’s, rust en digitale media. Daarna bespreekt ze welke activiteiten
    lang en welke kort lijken te duren.

GE.177 Begrijpen K1 K2 GO!-doel

Verwoorden hun eigen leeftijd.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Emanuel zegt: “Ik ben 4 jaar.”

GE.178 Begrijpen K3 L1 GO!-doel

Verwoorden hun verjaardag.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

jarig zijn, de verjaardag

Voorbeelden

Alix zegt: “Ik ben jarig op 28 november.”

GE.179 Gebruiken K2 K3 L1 GO!-doel

Gebruiken een verjaardagskalender.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verjaardagskalender:
• wie er al jarig was en wie nog niet
• leeftijden

Te hanteren begrippen

de verjaardagskalender

GE.180 Begrijpen L2 GO!-doel

Verwoorden hun geboortedatum.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de geboortedatum

Voorbeelden

Alix zegt: “Ik ben geboren op 28 november 2020.”

GE.181 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Selecteren de juiste kalender in functie van het doel.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Annelies kijkt op de daglijn om te zien wat de volgende activiteit in de klas is.
• Lothar gebruikt een maandkalender om zijn toetsenperiode te plannen.

GE.182 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen hun kennis van dagelijkse tijd in verschillende contexten.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Dagelijkse tijd

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Leon kijkt op de verjaardagskalender en roept enthousiast dat Anna bijna jarig is.
• Lien merkt tijdens de les lichamelijke opvoeding op dat de vijf minuten warming-
    up veel sneller voorbij leken te gaan dan de vijf minuten wachten op haar beurt bij
    het spel.

GE.183 Begrijpen K3 L1 KO 5.2.4

Ordenen belangrijke gemeenschappelijke gebeurtenissen en ervaringen chronologisch op een levenslijn.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de gebeurtenis, de ervaring, de plaats, de persoon

Voorbeelden

• Sadiq herinnert zich dat hij vorig schooljaar in de eerste kleuterklas bij juf Sylvie zat
    en plaatst dit als een belangrijke gebeurtenis op zijn levenslijn.
• Levi noteert op zijn levenslijn dat Sinterklaas dit schooljaar op 6 december in de klas
    langskwam.

GE.184 Begrijpen K3 L1 KO 5.2.4

Ordenen belangrijke gebeurtenissen en ervaringen van zichzelf op een levenslijn.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de levenslijn

Voorbeelden

• Maryam zet op haar levenslijn dat ze twee jaar geleden voor het eerst naar de
    kleuterschool ging en dat vorig jaar haar zusje werd geboren.
• Cohen noteert op zijn levenslijn dat hij drie jaar geleden leerde fietsen zonder
    zijwieltjes en dat hij afgelopen zomer voor het eerst op vakantie naar het
    buitenland ging.

GE.185 Gebruiken K3 L1 GO!-doel

Vergelijken levenslijnen van leeftijdsgenoten met elkaar.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de geboorte, de baby, de peuter, de kleuter, het eerste leerjaar

GE.186 Begrijpen L2 GO!-doel

Ordenen belangrijke gebeurtenissen en ervaringen van ouders op een levenslijn.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenslijn:
• Levenslijn van het kind uitbreiden met die van ouders.
• ik en ouders

Voorbeelden

Belangrijke gebeurtenissen van ouders:
Mijn mama werd geboren in 1990. Dit zie ik op haar geboortekaartje; Mijn pluspapa
leerde mama kennen in 2021.

GE.187 Gebruiken L2 GO!-doel

Vergelijken de levenslijnen van verschillende ouders.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verschillende ouders:
ouders van de klasgenoten

Vergelijken:
de gelijkenissen
de verschillen
het jaartal

Te hanteren begrippen

toen, verleden, heden, de toekomst, de ouder

GE.188 Begrijpen L2 GO!-doel

Ordenen belangrijke gebeurtenissen en ervaringen van grootouders op een levenslijn.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Levenslijn:
• De levenslijn van het kind en ouders uitbreiden met die van grootouder(s).
• ik, ouders, grootouder(s)

GE.189 Gebruiken L2 GO!-doel

Vergelijken levenslijnen van grootouders.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Grootouders:
van de klasgenoten

Vergelijken:
de gelijkenissen
de verschillen
het jaartal

Te hanteren begrippen

de grootouder

GE.190 Gebruiken L2 GO!-doel

Situeren data op de levenslijn van grootouders.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Data:
• het geboortejaar van grootouder(s)
• het geboortejaar van ouder(s)
• het eigen geboortejaar
• het huidig jaar

Te hanteren begrippen

het geboortejaar

GE.191 Begrijpen L3 L4 GO!-doel

Duiden familierelaties van een gegeven stamboom tot op twee generaties.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de stamboom, de generatie, de voorouder, de (groot)ouder, het kind, de broer, de zus,
de tante, de nonkel, de neef, de nicht, afstammen van

GE.192 Gebruiken L3 L4 GO!-doel

Geven de eigen stamboom van één generatie weer.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

GE.193 Gebruiken L5 L6 GO!-doel

Interpreteren een stamboom van twee generaties.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De opbouw naar een eeuw

GE.194 Begrijpen K1 KO 5.2.4

Herkennen ervaringen als oud of nieuw.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

GE.195 Gebruiken K1 KO 5.2.4

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
oud, nieuw

GE.196 Begrijpen K2 KO 5.2.3; KO 5.2.4

Benoemen tijdsbegrippen om gebeurtenissen in een logische volgorde te plaatsen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

lang geleden, nu, oud, nieuw

GE.197 Gebruiken K2 KO 5.2.3; KO 5.2.4

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
• oud, nieuw
• lang geleden, nu

GE.198 Begrijpen K3 KO 5.2.3; KO 5.2.5

Benoemen tijdsbegrippen om gebeurtenissen in een logische volgorde te plaatsen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

heel lang geleden, lang geleden, nu, later, oud, nieuw

GE.199 Gebruiken K3 KO 5.2.3; KO 5.2.5

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
• oud, nieuw
• heel lang geleden, lang geleden, nu, later

GE.200 Begrijpen L1 L4 5.2.9

Benoemen tijdsbegrippen om gebeurtenissen in een logische volgorde te plaatsen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

Het verleden, het heden, de toekomst

GE.201 Gebruiken L1 L4 5.2.9; L4 5.2.11

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
verleden, heden, toekomst

GE.202 Begrijpen L2 L4 5.2.9

Benoemen tijdsbegrippen om gebeurtenissen in een logische volgorde te plaatsen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de duur

GE.203 Gebruiken L2 L4 5.2.11

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
• verleden, heden, toekomst
• de duur

GE.204 Begrijpen L3 L4 5.2.9

Benoemen tijdsbegrippen om gebeurtenissen in een logische volgorde te plaatsen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de periode, de geschiedenis

GE.205 Gebruiken L3 L4 5.2.11

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
• verleden, heden, toekomst
• de duur
• de periode, de geschiedenis

GE.206 Begrijpen L4 L4 5.2.10

Benoemen tijdsbegrippen om gebeurtenissen in een logische volgorde te plaatsen.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

v.o.t. (voor onze tijdrekening) en o.t. (onze tijdrekening)

GE.207 Gebruiken L4 L4 5.2.10; L4 5.2.11

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Chronologisch:
• verleden, heden, toekomst
• de duur
• de periode, de geschiedenis
• v.o.t. (voor onze tijdrekening) en o.t. (onze tijdrekening)

GE.208 Begrijpen L3 GO!-doel

Illustreren het begrip eeuw en decennium.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Decennium:
• periode van 10 jaar

Eeuw:
• Een eeuw is een aaneengesloten periode van 100 jaar.
• Een eeuw is tien decennia.
• Wij leven in de 21ste eeuw.
• Een eerste eeuw begint met het jaar 1 en eindigt met het jaar 100, een tweede
    eeuw begint met het jaar 101 en eindigt met het jaar 200.

Te hanteren begrippen

de eeuw, de 21ste eeuw, het decennium

Voorbeelden

Eeuw:
Het jaar 2000 valt in de 20e eeuw. Het jaar 2001 valt in de 21e eeuw.

GE.209 Gebruiken L3 GO!-doel

Verdelen de eeuwenband in decennia.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

GE.210 Begrijpen L4 GO!-doel

Illustreren het begrip millennium.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Millennium:
• is 1000 jaar
• is tien eeuwen
• is 100 decennia

Te hanteren begrippen

het millennium

GE.211 Gebruiken L4 L5 L6 GO!-doel

Verdelen de historische tijdsband in millennia.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

GE.212 Gebruiken L5 GO!-doel

Geven de indeling van onze tijdrekening weer.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Onze tijdrekening:
Het begin van onze tijdrekening is het jaar 1.

Te hanteren begrippen

1 o.t. (jaar 1 van onze tijdrekening)

GE.213 Begrijpen L6 GO!-doel

Illustreren dat er ook andere tijdrekeningen gehanteerd worden.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › Historische tijdsbegrippen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Andere tijdrekeningen:
Chinese jaartelling vanaf 2697 v.o.t., Islamitische jaartelling vanaf 622 o.t., Christelijke
jaartelling, voor Christus, na Christus

GE.214 Begrijpen L3 GO!-doel

Begrijpen hoe historische feiten, personen en ontwikkelingen worden gesitueerd op een eeuwenband.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Eeuwenband:
• met onderscheid tussen tijdsperiodes
• met volgende periodes: ‘eerder’ of ‘lang geleden’, ‘19de eeuw’, ‘20ste eeuw’, ‘21ste
    eeuw’, ‘later’

Te hanteren begrippen

de eeuwenband

GE.215 Gebruiken L3 L4 GO!-doel

Situeren historische feiten, personages, gebouwen, gebeurtenissen, bronnen, ontwikkelingen uit de omgeving op een eeuwenband.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

GE.216 Begrijpen L4 L6 5.2.7

Benoemen de zes historische periodes op een gevisualiseerd historisch referentiekader.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de periode, de prehistorie, de oudheid, de middeleeuwen, de vroegmoderne tijd, de
moderne tijd, de hedendaagse tijd

GE.217 Begrijpen L4 L5 L6 L6 5.2.7

Ordenen de zes historische periodes chronologisch.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Historische periodes:
• de prehistorie (tot ca. 3500 v.o.t.)
• de oudheid (ca. 3500 v.o.t. – ca. 500 o.t.)
• de middeleeuwen (ca. 500 o.t. – ca. 1500 o.t.)
• de vroegmoderne tijd (ca. 1500 o.t. – ca. 1800 o.t.)
• de moderne tijd (ca. 1800 o.t. – 1945 o.t.)
• de hedendaagse tijd (1945 o.t. – nu)

GE.218 Gebruiken L4 L5 L6 L6 5.2.7

Plaatsen gebeurtenissen, fenomenen en bronnen chronologisch op het historisch referentiekader.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

GE.219 Begrijpen L4 GO!-doel

Illustreren de relativiteit van historische periodisering.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Relativiteit:
• Het begin en een einde van een historische periode wordt gekenmerkt door grote
    historische gebeurtenissen.
• De periodisering hangt af van de plaats in de wereld, maar ook van het belang dat
    een historicus hecht aan bepaalde gebeurtenissen.

GE.220 Begrijpen L5 L6 5.2.7

Illustreren de scharniermomenten van de historische periodes op de tijdsband.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Scharniermomenten:
• prehistorie (ca. 3500 v.o.t.): ‘uitvinding’ van het schrift. Dit is een fundamentele
    breuklijn in de geschiedenis, omdat het schrift het mogelijk maakte om informatie
    systematisch vast te leggen en zo op grotere schaal een samenleving te organiseren
• oudheid (tot ca 500 o.t.): val van het West Romeinse rijk. Eind van de eeuwenlange
    overheersing van West-Europa door Rome.
• middeleeuwen (tot ca 1500 o.t.): de start van de ontdekkingsreizen en de
    boekdrukkunst
• vroegmoderne tijd (tot ca. 1800 o.t.): de Franse revolutie (1789) markeert de breuk
    met het ‘ancien régime’. Rond 1800 start ook de industriële revolutie
• moderne tijd (tot 1945 o.t.): Einde van de tweede wereldoorlog: einde van koloniale
    grootmachten, oprichting van de VN, start van technologische revoluties
• hedendaagse tijd (tot nu).

GE.221 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 5.2.3; L4 5.2.11; L6 5.2.7

Tonen hun kennis over historische tijdsbegrippen in verschillende contexten.

Geschiedenis › Historisch strategisch: perspectief en chronologie › Chronologisch bewustzijn › Historische tijd › De eeuwenband

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Jadran vergelijkt een hedendaagse klas met een klas uit de jaren 1950 en gebruikt
    begrippen als vroeger, nu en toen om verschillen en gelijkenissen aan te duiden.
• Yarah bekijkt oude familiefoto’s van haar grootouders en plaatst ze op een tijdlijn.
    Ze zegt dat haar opa als kind in de 20ste eeuw leefde en zij nu in de 21ste eeuw
    opgroeit.