176 doelen
-
Herkennen een dynamische pengreep.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Dynamische pengreep: • doseren van de spierspanning van de vingers • met soepele vingers en pols • schrijfgerief tussen duim en wijsvinger
Te hanteren begrippen
de duim, de vingers, de wijsvinger, de hand, de pols
-
Gebruiken een dynamische pengreep bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Schrijven rechte en gebogen lijnen tussen twee lijnen.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Schrijven patronen tussen twee lijnen.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Kleuren egaal.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Kleuren binnen de lijntjes.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Arceren met rechte lijnen.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Beschrijven de schrijfrichting.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijfrichting: • van links naar rechts • van boven naar beneden • pagina na pagina
Te hanteren begrippen
van links, naar rechts, van boven, naar beneden, van voor, naar achter
-
Schrijven volgens het principe van schrijfrichting.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Illustreren een correcte schrijfhouding.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Correcte schrijfhouding: • een goede zithouding • afstand tussen ogen en schrijfhand
Voorbeelden
• Lex zit mooi recht, met het onderste deel van de rug tegen de rugleuning van de stoel, het bovenlichaam licht voorovergebogen en de buik op een vuistbreedte afstand van de tafel. De voeten staan naast elkaar, plat op de grond. De onderarmen rusten op de tafel terwijl de ellebogen net op of net buiten de tafel liggen. Het hoofd is licht gebogen. • Lumi controleert met een meetlat of de afstand tussen de ogen en de schrijfhand van Fré ongeveer 30 cm meet. ‘Dat is de ideale afstand om te schrijven’, zegt de juf. -
Passen een correcte schrijfhouding toe.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Illustreren een gepaste positie van het schrijfoppervlak.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Gepaste positie van het schrijfoppervlak: • rechtshandigen leggen hun schrijfoppervlak iets schuin gedraaid naar de kant van de schrijfhand • linkshandigen die boven de regel schrijven leggen hun schrijfoppervlak iets schuin gedraaid naar de kant van de schrijfhand • linkshandigen die onderhands schrijven leggen hun schrijfoppervlak iets schuin gedraaid weg van de schrijfhand -
Passen een gepaste positie van het schrijfoppervlak toe.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Beschrijven de functie van de niet-schrijfhand.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Functie van de niet-schrijfhand: • om het schrijfoppervlak te fixeren zodat het niet verschuift • om het schrijfoppervlak na iedere regel een stukje omhoog te schuiven
-
Gebruiken de niet-schrijfhand als ondersteuning bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Herkennen verschillende schrijfmaterialen.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijfmaterialen: • schrijfgerief • schrijfoppervlakken
-
Beschrijven welke schrijfmaterialen geschikt zijn in functie van het resultaat.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijfmaterialen: • schrijfgerief • schrijfoppervlakken
-
Gebruiken verschillende schrijfmaterialen.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Zetten geschikte schrijfmaterialen in om een tekst te creëren.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Liam merkt dat schrijven met een wasco of dikke stift op een post-it niet goed werkt, omdat dit schrijfmateriaal te dik is voor het kleine papiertje. • Sofie gebruikt een whiteboardstift in plaats van een gewone stift om te schrijven op een whiteboard, omdat de inkt uitwisbaar moet zijn. -
Illustreren de correcte route bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Correcte route: • kleine letters, cijfers • leestekens: het punt, het vraagteken, het uitroepteken • rekentekens
Te hanteren begrippen
omhoog, omlaag, (naar) boven, (naar) onder, rond, gebogen, de lijn, de lus, schuin
-
Illustreren de correcte route bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Correcte route: • hoofdletters • leestekens: de komma
-
Illustreren de correcte route bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Correcte route: • leestekens: het dubbele punt
-
Illustreren het schrijven binnen een volledige liniatuur.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Volledige liniatuur: de grondlijn en de hulplijnen
Te hanteren begrippen
de grondlijn, de hulplijnen
-
Schrijven volgens de correcte route tussen een volledige liniatuur.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: • kleine letters, cijfers • leestekens: het punt, het vraagteken, het uitroepteken • letters, woorden en zinnen • rekentekens
-
Schrijven volgens de correcte route tussen een volledige liniatuur.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: • kleine letters, hoofdletters, cijfers • leestekens: het punt, het vraagteken, het uitroepteken • letters, woorden en zinnen • rekentekens
-
Schrijven volgens een correcte route binnen een volledige liniatuur.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: • kleine letters, hoofdletters en cijfers • leestekens: het dubbele punt, de komma • woorden, zinnen en rekentekens
-
Schrijven volgens een correcte route.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: zinnen met een variatie aan leestekens • zonder hulplijnen • op een enkele grondlijn • woordtekens: trema, koppelteken, apostrof, accent
-
Gebruiken een regelmatig handschrift.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Regelmatig handschrift: regelmaat in (romp)letterhoogte, op de grondlijn, regelmaat in woord- en letterafstand
-
Schrijven met juiste spatiëring.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Juiste spatiëring: • met afstand tussen letters binnen woorden • met witruimte tussen woorden.
Te hanteren begrippen
de spatie
-
Gebruiken de kantlijn op gelijnd papier.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Schrijven regelmatig, zonder hulplijnen, op een enkele grondlijn.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Stemmen het schrijftempo en de vormgevingskwaliteit op elkaar af.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Camille leert sneller schrijven, terwijl haar persoonlijk handschrift regelmatig en duidelijk blijft. • Sylvie schrijft heel snel, maar moet alert blijven om duidelijk en regelmatig te schrijven. -
Corrigeren het eigen handschrift in functie van leesbaarheid.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Reflecteren over de impact van de leesbaarheid van de eigen schrijfproducten.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Robbe en Lex maken een interview voor op de klasblog. Lex stelt de vragen en Robbe neemt notities. Robbe weet dat hij in een vlot tempo moet schrijven om het gesprek te kunnen volgen. Hij weet ook dat hij leesbaar moet schrijven, zodat ze nadien de notities kunnen overtypen op de computer.
-
Schrijven digitale teksten.
Nederlands › Schrijven › Handschrift en digitale vaardigheden
-
Schrijven voor hen belangrijke woorden als globale eenheden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met klankzuivere klinkers en medeklinkers
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
het woord, de letter
Voorbeelden
Voor hen belangrijke woorden: • de eigen naam, namen van voor hen belangrijke mensen, naamwoorden van voor hen belangrijke mensen zoals papa, oma, tante… kopiëren door letters te stempelen, met losse letters te leggen, met een toetsenbord te typen, na te tekenen in kapitalen • themawoorden kopiëren door letters te stempelen, met losse letters te leggen, met een toetsenbord te typen, na te tekenen met schrijfmaterialen -
Schrijven klankzuivere woorden met één lettergreep.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met klankzuivere klinkers en medeklinkers
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Klankzuivere woorden met één lettergreep: • MK-woorden • KM-woorden • MKM-woorden • inclusief woorden met ui, oe, eu
Te hanteren begrippen
de klank, de medeklinker, de klinker
-
Schrijven klankzuivere woorden met één lettergreep door middel van foneem- grafeemkoppeling.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met klankzuivere klinkers en medeklinkers
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: woorden die ze nog niet eerder hebben gezien
Voorbeelden
Woorden die ze nog niet eerder hebben gezien: Ik ken de letters s, m, aa, r, v en maak zelf nieuwe woorden zoals vaar, vaas, raam; Ik leerde het woord ‘om’ en kan nu ook kom, som en sok maken.
-
Schrijven klankzuivere woorden met meerdere lettergrepen.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met klankzuivere klinkers en medeklinkers
-
Illustreren de verlengingsregel bij woorden die eindigen op een t-/d- of p-/b- klank.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met niet-klankzuivere klinkers en medeklinkers
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
de medeklinker, de klinker
Voorbeelden
Verlengingsregel: • Schrijf ik paart of paard? Bij verlenging hoor ik paarden, dus schrijf ik paard. • Schrijf ik rib of rip? Bij verlenging hoor ik ribben, dus schrijf ik rib.
-
Passen de verlengingsregel toe bij woorden die eindigen op een t-/d- of p/b- klank.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met niet-klankzuivere klinkers en medeklinkers
-
Illustreren de verdubbelingsregel voor medeklinkers voorafgegaan door een gedekte klinker.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met niet-klankzuivere klinkers en medeklinkers
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
de korte klinker, de lange klinker, de open lettergreep, de gesloten lettergreep, de dubbele medeklinker
Voorbeelden
(woorden met) medeklinkers voorafgegaan door een gedekte klinker bommen, takken, padden, ladder, teller
-
Passen de verdubbelingsregel voor medeklinkers voorafgegaan door een gedekte klinker toe.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met niet-klankzuivere klinkers en medeklinkers
-
Illustreren de verenkelingsregel voor vrije klinkers.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met niet-klankzuivere klinkers en medeklinkers
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vrije klinker: • vrije klinker in een woord • vrije klinker op het einde van een woord
Voorbeelden
(woorden met) Vrije klinkers: Bomen, taken, paden, lader, teler, auto, na, nu
-
Passen de verenkelingsregel voor ongedekte klinkers toe.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met niet-klankzuivere klinkers en medeklinkers
-
Illustreren het vormen van regelmatige verkleinwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van verkleinwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Regelmatige verkleinwoorden: • op -je, • op -tje • op -pje • op -etje
Te hanteren begrippen
het verkleinwoord
-
Illustreren het vormen van onregelmatige verkleinwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van verkleinwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van onregelmatige verkleinwoorden: Bij het achtervoegsel -kje valt de g van het woordeinde -ng in het grondwoord weg.
Voorbeelden
Onregelmatige verkleinwoorden: koning – koninkje, ketting – kettinkje
-
Illustreren het vormen van onregelmatige verkleinwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van verkleinwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van onregelmatige verkleinwoorden: • Klankverandering in grondwoord • Verlenging van vrije klinker • Verdubbeling van medeklinker • Uitzonderlijk verkleinwoord • Verkleinwoorden van leenwoorden
Voorbeelden
Onregelmatige verkleinwoorden: • schip – scheepje, vat – vaatje • oma – omaatje, taxi – taxietje • bel – belletje, slab- slabbetje • jongen – jongetje • café – cafeetje, baby – baby’tje, sms- sms’je
-
Schrijven verkleinwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van verkleinwoorden
-
Illustreren het vormen van meervouden op -s, -en, -eren.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van meervouden
-
Illustreren het vormen van meervouden op ‘s.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van meervouden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
het zelfstandig naamwoord, het enkelvoud, het meervoud
-
Illustreren het vormen van meervouden van zelfstandige naamwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van meervouden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van meervouden: • meervouden met behoud van betekenis en verandering van betekenis • zelfstandige naamwoorden die geen meervoud hebben • zelfstandige naamwoorden die geen enkelvoud hebben
Te hanteren begrippen
het zelfstandig naamwoord, het enkelvoud, het meervoud
Voorbeelden
Meervouden van zelfstandige naamwoorden met verandering van betekenis: been > beenderen – benen Zelfstandige naamwoorden die geen meervoud hebben: ongedierte Zelfstandige naamwoorden die geen enkelvoud hebben: mazelen, hersenen
-
Illustreren het vormen van meervouden van woorden op -ie, -ee.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van meervouden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Meervouden van woorden op -ie, -ee: zee > zeeën; kopie > kopieën; bacterie > bacteriën
-
Illustreren het vormen van woorden met een afwijkende meervoudsvorm.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van meervouden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Woorden met een afwijkende meervoudsvorm: museum > musea; centrum > centra
-
Schrijven meervouden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van meervouden
-
Illustreren het vervoegen van werkwoorden in de onvoltooid tegenwoordige tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van werkwoorden in de onvoltooid tegenwoordige tijd: stam + uitgang
Te hanteren begrippen
het werkwoord, de persoonsvorm, de stam, de uitgang, de tegenwoordige tijd, de infinitief
Voorbeelden
Werkwoorden in de onvoltooid tegenwoordige tijd: ik werk, jij denkt, hij gaat, wij wandelen, jullie eten, zij dromen
-
Schrijven werkwoorden in de onvoltooid tegenwoordige tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
-
Illustreren het vervoegen van werkwoorden in de voltooid tegenwoordige tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van werkwoorden in de voltooid tegenwoordige tijd: vervoeging van ‘hebben’ of ‘zijn’ in de onvoltooid tegenwoordige tijd + voltooid deelwoord
Te hanteren begrippen
de voltooid tegenwoordige tijd, het voltooid deelwoord
Voorbeelden
Werkwoorden in de voltooid tegenwoordige tijd: ik heb gewerkt, ik ben gekomen
-
Schrijven werkwoorden in de voltooid tegenwoordige tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
-
Illustreren het vervoegen van zwakke werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van zwakke werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd: • stam + uitgang • zonder klankverandering
Te hanteren begrippen
de verleden tijd
Voorbeelden
Werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd: ik werkte, wij wandelden, zij droomden
-
Illustreren het vervoegen van sterke werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van sterke werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd: • stam + uitgang • met klankverandering
Voorbeelden
Sterke werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd jij dacht, hij ging, jullie aten
-
Schrijven werkwoorden in de onvoltooid verleden tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
-
Illustreren het vervoegen van werkwoorden in de voltooid verleden tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van werkwoorden in de voltooid verleden tijd: vervoeging van ‘hebben’ of ‘zijn’ in de onvoltooid verleden tijd + voltooid deelwoord
Te hanteren begrippen
de voltooid verleden tijd
Voorbeelden
Werkwoorden in de voltooid verleden tijd: ik had gewerkt, ik was gekomen.
-
Schrijven werkwoorden in de voltooid verleden tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
-
Illustreren het vervoegen van werkwoorden in de toekomende tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Vorming van werkwoorden in de onvoltooid tegenwoordig toekomende tijd: vervoeging van het werkwoord zullen + infinitief
Te hanteren begrippen
de infinitief, de toekomende tijd
-
Schrijven werkwoorden in de toekomende tijd.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
-
Tonen hun kennis van spellingsregels van frequente werkwoorden in de tegenwoordige, verleden, voltooide en toekomende tijd in verschillende contexten.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van werkwoordsvormen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• In de klas werken de leerlingen rond het brede thema ‘Toen, nu en binnenkort’. Amir, Jackson en Robin onderzoeken hoe onze kustlijn zich doorheen de tijd verlegde. Ze schrijven daarover een artikel voor op de klasblog. Bij het schrijven letten ze op de spelling van de werkwoorden in de verschillende tijden. • Nadia koos ervoor om een verhaal te schrijven over haar moeder, haar grootmoeder en zijzelf wanneer ze 8 jaar oud waren. Daarin vergelijkt ze het leven van haar grootmoeder, haar moeder en zichzelf. Na het schrijven kijkt Nadia na of ze telkens de juiste spelling van de werkwoorden in de verschillende tijden heeft gebruikt. -
Schrijven woorden met een medeklinkercluster vooraan of achteraan.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Woorden met een medeklinkercluster vooraan: de kraan, de trap, de strik Woorden met een medeklinkercluster achteraan: de poort, de berg, herfst
-
Schrijven -ng en -nk woorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
-
Schrijven woorden met sch-.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
-
Schrijven woorden met meerdere medeklinkers in het midden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Woorden met meerdere medeklinkers in het midden: het masker, het kasteel, onder
-
Schrijven woorden met au/ou en ei/ij.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
-
Schrijven woorden met meertekenklanken.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Meertekenklanken: • aai • ooi • oei • eeuw • ieuw • uw • eu • ui • oe
-
Schrijven -ch/-g en -cht/-gt woorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
-
Schrijven woorden die eindigen op -teit en -heid.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
-
Schrijven laagfrequente woorden met een dubbele medeklinker.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Laagfrequente woorden met een dubbele medeklinker: onmiddellijk, het parallellogram, de professor
-
Schrijven woorden die eindigen op -isch(e), -air(e), -iaal, -eaal, -ueel, -ieel.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met specifieke lettercombinaties
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
het grondwoord, het achtervoegsel
-
Schrijven de doffe klank in lidwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met een doffe klank
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Lidwoorden: de, het, een
-
Schrijven de doffe klank in hoogfrequente woorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met een doffe klank
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
doffe klank in hoogfrequente woorden: me, de moeder, deze
-
Schrijven de doffe klank in onbeklemtoonde lettergrepen, weergegeven door e, i, o of u.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met een doffe klank
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
doffe klank in onbeklemtoonde lettergrepen: de dokter, de havik, de avond, de datum
-
Schrijven in woorden met een voor- en/of achtervoegsel de doffe klank.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van woorden met een doffe klank
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
voor- en/of achtervoegsel: • ge-, ver-, be- • -elen, -eren, -enen • -ig, -lijk
-
Herkennen frequente leenwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Frequente leenwoorden: de agenda, de game
-
Herkennen tweeklanken in frequente leenwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Tweeklanken in frequente leenwoorden: cacao, patio, koala
-
Schrijven frequente leenwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
-
Herkennen frequente woorden met een afwijkende uitspraak van de letters ‘g’, ‘j’ en ‘ch’.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Frequente woorden met een afwijkende uitspraak: de bagage, de jury, de chauffeur
-
Herkennen in frequente woorden fonemen die als bepaalde grafemen geschreven worden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Fonemen die als bepaalde grafemen geschreven worden: • k als c • s als c • t als th • i als y • z als s • s als t • ks als cc • k als cc • k als q • kw als qu • ks als x • wr als vr • oo als eau • oo als au • oe als ou • ie als i
Voorbeelden
Woorden met fonemen die als bepaalde grafemen geschreven worden: cursus, citroen, thuis, systeem, museum, politie, accent, accordeon, quotiënt, aquarium, examen, wreed, bureau, restaurant, journalist, februari
-
Herkennen in frequente woorden medeklinkers die niet uitdrukkelijk uitgesproken worden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Frequente woorden met medeklinkers die niet uitdrukkelijk uitgesproken worden: zachtjes, het lichtje
-
Schrijven woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
-
Illustreren de oorsprong van woorden uit verschillende vakgebieden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Oorsprong van woorden uit verschillende vakgebieden: fauna en flora uit het Latijn; fotografie uit het Grieks
-
Schrijven woorden uit verschillende vakgebieden met een oorsprong in het Latijn of Grieks.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
-
Herkennen vaak voorkomende afkortingen, initiaalwoorden en letterwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
afkortingen: a.u.b., bv. initiaalwoorden: EHBO, pc letterwoorden: vip, ufo
-
Schrijven vaak voorkomende afkortingen, initiaalwoorden en letterwoorden.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Spelling van woorden › Spelling van leenwoorden en frequente woorden waarin specifieke letter(combinatie)s afwijkend worden uitgesproken
-
Illustreren de regels voor het gebruik van hoofdletters bij schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Regels voor het gebruik van hoofdletters: • aan het begin van een zin • bij het schrijven van eigennamen van personen • bij titels van boeken en films
Te hanteren begrippen
de hoofdletter, de kleine letter
Voorbeelden
Gebruik van hoofdletters: • Op een dag gebeurde er iets geks. • Erwin Vandenbroucke, Adelinde Loconsole • Sjakie en de chocoladefabriek (boek van Roald Dahl) • Wonka (film naar het boek van Roald Dahl)
-
Illustreren de regels voor het gebruik van hoofdletters bij schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Regels voor het gebruik met hoofdletters: • het eerste woord van een aanhaling • aan het begin van een zin • aardrijkskundige namen • namen van windstreken die verwijzen naar een geografisch gebied • feestdagen • namen van talen en taalvariëteiten Regels voor het gebruik zonder hoofdletter: • een zin die met een getal begint
Te hanteren begrippen
de hoofdletter, de kleine letter
Voorbeelden
Met hoofdletter: • Hij zei: “Ik lust geen kaas.” • België, Gent, Limburg • Noord, Zuid • Dag van de Leraar, Dag van de Arbeid, Nieuwjaar, Internationale Vrouwendag, Europese Dag van de Talen, Werelddierendag • Nederlands, West-Vlaams Zonder hoofdletter: 67 personen werden geëvacueerd. -
Illustreren de regels voor het gebruik van hoofdletters bij schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Regels voor het gebruik met hoofdletter: • na een afgekort woord aan het begin van een zin: ‘s en ‘t • vaste benaming van een bekende historische gebeurtenis • afleidingen van aardrijkskundige namen • namen van windstreken die deel uitmaken van aardrijkskundige namen • namen van gebouwen, bedrijven en merken Regels voor het gebruik zonder hoofdletter: • historische periodes • namen van windstreken in afleidingen
Voorbeelden
Met hoofdletter: • ’s Morgens eet ik yoghurt. • de Slag bij Waterloo, de Tweede Wereldoorlog • een Antwerpenaar, Franse kaas • Zuid-Afrika, Noord-Amerika • het Atomium Zonder hoofdletter: • middeleeuwen, ijstijd, juli • de westerse beschaving, oosterse wijsheid
-
Passen de regels voor het gebruik van hoofdletters toe bij schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
-
Gebruiken interpunctietekens bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Interpunctietekens: • het punt • het uitroepteken • het vraagteken
-
Gebruiken interpunctietekens bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Interpunctietekens: • het dubbele punt • de komma
-
Gebruiken interpunctietekens bij het schrijven.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Interpunctietekens: de dubbele aanhalingstekens, de haakjes
-
Schrijven frequent gebruikte woorden met woordtekens.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Woordtekens: het trema, het koppelteken, de apostrof, het accent
Te hanteren begrippen
het trema, het koppelteken, de apostrof, het accent
-
Tonen hun kennis van spelling in verschillende contexten.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Hoofdletters en interpunctie
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Jean-Baptist controleert zijn toets op spelling en merkt dat hij werkwoorden in de verleden tijd correct moet vervoegen om een foutloze tekst te schrijven. • Lena schrijft een boodschappenlijstje en let erop dat ze woorden zoals ‘yoghurt’ en ‘mayonaise’ correct spelt. -
Schrijven zinnen en teksten met aandacht voor het gebruik van hoofdletters en interpunctie.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gebruik van hoofdletters en interpunctie: • hoofdletter aan het begin van een zin • leesteken aan het einde van de zin: punt, uitroepteken, vraagteken
-
Schrijven zinnen en teksten met aandacht voor het gebruik van hoofdletters en interpunctie.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gebruik van hoofdletters en interpunctie: • hoofdletter aan het begin van een zin, inclusief uitzondering bij een zin die met een getal begint • leesteken in de zin: komma, dubbele punt -
Schrijven zinnen en teksten met aandacht voor het gebruik van hoofdletters en interpunctie.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gebruik van hoofdletters en interpunctie: • hoofdletter aan het begin van een zin, inclusief uitzonderingen zoals ’s Morgens… en 14 dagen later… • hoofletter aan het begin van een aanhaling • leesteken in de zin: dubbele aanhalingstekens -
Schrijven zinnen in teksten met aandacht voor zinsstructuren.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Zinnen: • enkelvoudige zinnen • mededelende zin Zinsstructuren: • juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort zin -
Schrijven zinnen in teksten met aandacht voor zinsstructuren.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Zinnen: • enkelvoudige zinnen • uitroepende zin, vragende zin, ontkennende zin, gebiedende wijs Zinsstructuren: • juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort zin -
Schrijven zinnen in teksten met aandacht voor zinsstructuren.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Zinnen: • enkelvoudige en samengestelde zinnen • mededelende zin Zinsstructuren: • juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort zin -
Schrijven zinnen in teksten met aandacht voor zinsstructuren.
Nederlands › Schrijven › Correct schrijven › Correct schrijven van zinnen en teksten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Zinnen: • enkelvoudige en samengestelde zinnen • mededelende zin, uitroepende zin, vragende zin, ontkennende zin, gebiedende wijs Zinsstructuren: • juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort zin -
Gebruiken tekeningen, krabbels, symbolen, letter- of cijfervormen om ideeën, gebeurtenissen en kennis vast te leggen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Lotje tekent een smiley naast haar opdracht om aan te geven dat ze het leuk vond om die te maken. • Achilles vult de eerste letter van een woord aan met een zelf uitgevonden letterteken. -
Geven de betekenis van hun schrijfproduct weer.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Gilles toont met trots zijn prijslijst en zegt: “Ik heb een lijst gemaakt voor de winkel”
-
Gebruiken specifieke stukken uit het schrijfproduct als antwoord op een specifieke vraag.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
De leraar vraagt aan Gilles wat hij schreef. Hij toont zijn prijslijst, zegt en wijst tegelijkertijd aan: “Ik schreef wortel, brood, banaan en de prijzen”
-
Gebruiken het schrijven geïntegreerd tijdens hun spel.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: • tekeningen • al dan niet uitgevonden grafemen
-
Schrijven teksten voor zelfgekozen doeleinden.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Teksten voor zelfgekozen doeleinden: • kopiërend letters, woorden en zinnen schrijven voor eigen plezier • een eigen ervaring, belevenis, gevoelens… in een dagboek schrijven
-
Noteren informatie in een aangeboden schematische voorstelling.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Informatie: uit verschillende vakdisciplines Schematische voorstelling: • schema • lijst
Voorbeelden
• Het is winter. De kinderen leren over weersverschijnselen die bij de winter horen. Ze leren ook dat daar aangepaste kledij bij hoort. Ze maken een lijstje van welke kledij geschikt is om in de winter te dragen. • In de les verkeer onderzoeken de kinderen welke soorten verkeersborden er zijn. Ze noteren in hun schema welke vormen en kleuren de aangeboden verkeersborden hebben, door de vorm te tekenen en in te kleuren. Samen met de leerkracht noteren ze er de naam bij en wat de betekenis van de combinatie van vorm en kleur is, zoals verbodsbord, gevaarsbord… Zo hebben ze een handig overzicht gemaakt van de soorten verkeersborden dat ze later nog kunnen raadplegen om de betekenis van een ongezien verkeersbord te achterhalen. -
Herkennen kernwoorden in teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
-
Maken beknopte notities met behulp van kernwoorden uit teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Teksten: • mondeling of schriftelijk aangeboden • van verschillende vakdisciplines
-
Gebruiken schematische voorstellingen bij het ordenen van inhouden uit teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gebruiken: • met gebruik van kernwoorden • met weergave van verbanden
Voorbeelden
• In een tekst over de verschillende diersoorten worden er verschillende voorbeelden gegeven. Suzanna en Doris maken samen een lijstje waarin ze per diersoort de voorbeelden opsommen. • Linde en Samia vergelijken twee landschappen met elkaar. Ze stellen dit voor in een venndiagram. -
Verwoorden de hoofdgedachte van een tekst in een korte zin.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Tekst: • een alinea of de volledige tekst Verwoorden: • met behulp van genoteerde kernwoorden
-
Schrijven de hoofdgedachte van een tekst in een korte zin.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Tekst: • een alinea of de volledige tekst Schrijven: • met behulp van kernwoorden
-
Maken gestructureerde aantekeningen met behulp van kernwoorden.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
-
Schrijven in eigen woorden het kernidee van een tekst op.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Tekst: een alinea of de volledige tekst
-
Verwoorden het belang van het samenvatten van teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Belang van samenvatten: • informatie verwerven en onthouden • Een gelezen verhaal kort samenvatten omdat je het wil aanraden aan een vriend.
-
Vatten een tekst samen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Samenvatten: • kernidee/hoofdgedachte • argumenten • relevante details
-
Vatten de inhoud van teksten samen, gebruikmakend van de tekststructuur/verhaalstructuur.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Tekststructuur/verhaalstructuur: • vormelijke elementen van tekststructuur/verhaalstructuur: titel, tussentitel, alinea, hoofdstuk, bladzijde, regel, cursief, vet, tekstopmaak • inhoudelijke elementen van tekststructuur: oorzaak-gevolgstructuur, chronologische opbouw, probleem-oplossingsstructuur, vergelijkende opbouw, beschrijvende opbouw • inhoudelijke elementen van verhaalstructuur: begin (kennismaking: personages, situatie, plaats), midden (probleem en obstakels), slot (oplossing en afloop); chronologische opbouwTe hanteren begrippen
het hoofdstuk, de bladzijde, de alinea, de regel, de titel, de tussentitel, de tekstopmaak, cursief, vet
-
Schrijven teksten op basis van informatie, verzameld uit verschillende bronnen (synthese).
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te leren › Noteren en samenvatten
-
Illustreren de functies van geschreven taal.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Invloed van de auteur op de lezer
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Functies van geschreven taal: • om te informeren • om te communiceren
-
Illustreren dat je als auteur invloed kan uitoefenen op de lezer.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Invloed van de auteur op de lezer
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Invloed auteur: • taalgebruik • woordkeuze
Voorbeelden
Invloed auteur: • In een spannend verhaal kies je geschikte woorden om als auteur te beschrijven wat een angstig personage voelt, ziet en hoort. De lezer kan deze spanning als het ware in zijn lichaam voelen. • Als auteur van een informatiebrochure kies je voor korte, krachtige zinnen en duidelijke afbeeldingen. Zo moet de lezer weinig moeite doen om te lezen en is die toch goed geïnformeerd. -
Reflecteren samen over de invloed die elkaars schrijfproducten uitoefenen op lezers.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Invloed van de auteur op de lezer
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Evi maakte een poster om iedereen duidelijk te maken dat bananenschillen in de groenafvalbak horen. Ze kleurde de afvalbak groen en tekende een pijl van de bananenschil naar de vuilbak. Evi en haar klasgenoten reflecteren samen over de duidelijkheid van deze boodschap. Ze leggen aan elkaar uit hoe zij de boodschap op de poster van Evi begrijpen. • Mehmet maakte een verslag met een tekening over de voetbalmatch. Mehmet schreef in grote letters wat de supporters riepen en hij gebruikte uitroeptekens. Mehmet en zijn klasgenoten reflecteren samen over de tekstopmaak. Zij leggen aan elkaar uit in hoeverre grote letters en uitroeptekens duidelijk maken dat de supporters roepen. • Daria schreef een spookverhaal. De leerlingen ervaren hoe spannend het is door de manier waarop Daria beschrijft hoe het hoofdpersonage kippenvel krijgt en rilt van angst wanneer ze een deur hard hoorde dichtklappen. Daria en haar klasgenoten reflecteren samen over de spanning in het verhaal. Ze geven aan welke woorden of woordgroepen het verhaal voor hen spannend maken. -
Geven weer wat hen als auteur motiveert om iets te schrijven wat invloed kan uitoefenen op de lezers.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Invloed van de auteur op de lezer
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Dario schreef als auteur van een fantastisch verhaal over de knotsgekke avonturen van een kind om de lezers plezier te doen beleven aan een fantasievol verhaal. • Misha wil als auteur dierenleed onder de aandacht brengen door een schokkende poster van een verwaarloosd huisdier te maken. -
NL.271 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.2.11; L4 1.2.12; L4 1.2.13; L4 1.2.14; L4 1.2.15; L4 1.2.16; L4 1.2.17; L4 1.2.18; L6 1.2.10; L6 1.2.11; L6 1.2.12; L6 1.2.13; L6 1.2.14; L6 1.2.15; L6 1.2.16; L6 1.2.17
Beschrijven stappen van een schrijfproces.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijfstrategieën
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijfproces: • schrijven voorbereiden • boodschap formuleren • reviseren • verzenden/ publiceren • reflecteren op het schrijfproces
-
Voeren de stappen van het schrijfproces nauwkeurig uit.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijfstrategieën
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Uitvoeren: • met aandacht • met doorzettingsvermogen
-
Beschrijven het schrijfdoel en -publiek.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Schrijfdoel en -publiek: • Binnenkort gaan de kleuters op bezoek in het rusthuis. Samen met de meester schrijven ze een brief om de inwoners van het rusthuis te vertellen dat ze ernaar uitkijken om samen spelletjes te spelen en dat ze een verrassing voor hen hebben. Samen met de meester verwoorden de kleuters dat ze een brief schrijven aan de rusthuisbewoners (publiek) om hen te informeren over wat ze komen doen (doel). • Richard (publiek) is ziek. Alle kinderen van de klas hebben een tekening voor hem gemaakt. Samen met de juf schrijven de kleuters een kaartje met beterschapswensen (doel). De kleuters brengen samen met de juf het hele pakket naar de post. -
Beschrijven het schrijfdoel en -publiek.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Beschrijven: gebruik makend van het communicatiemodel: zender, ontvanger, boodschap, kanaal
-
Beschrijven het schrijfdoel en -publiek.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Beschrijven: gebruik makend van het communicatiemodel: doel, medium, effect
-
Bepalen het schrijfdoel en -publiek.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Sara heeft een raadsel geschreven en hangt het op het prikbord achteraan in de klas. Aan haar klasgenoten én de meester (publiek) vertelt ze dat zij hun oplossing (doel) op een papiertje mogen noteren en in de pot stoppen. Aan het einde van de week kijkt ze na of er iemand het raadsel heeft opgelost. Het juiste antwoord hangt ze bij het raadsel op het prikbord. • Tiago, Zayn en Matteo kiezen ervoor om een mail te schrijven naar het jeugdverblijf (publiek) waar ze binnenkort met de klas naartoe gaan. Ze willen weten of er een lift in het gebouw is zodat Zayn met zijn rolstoel naar de tweede verdieping kan gaan (doel). -
Selecteren een teksttype dat het best bij het schrijfdoel en het -publiek past.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Teksttype: uit een variatie aan teksten
-
Reflecteren over de keuze van teksttype in functie van het schrijfdoel.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
-
Beschrijven manieren om een bepaald schrijfonderwerp voor te bereiden.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Manieren om een schrijfonderwerp voor te bereiden: • inhoud bedenken, gebruikmakend van vakspecifieke kennis en voorkennis • verzamelen van ideeën en informatie via een woordspin of schema • selecteren van ideeën en geschikte informatie • ordenen van ideeën en verzamelde informatie via een woordspin of schema • structureren van ideeën en verzamelde informatie: begin, midden, slot
Te hanteren begrippen
het begin, het midden, het slot
Voorbeelden
Manieren om een schrijfonderwerp voor te bereiden: • inhoud bedenken, verzamelen en ordenen gebruik makend van een woordspin, mindmap, tabel • inhoud selecteren en structureren gebruik makend van een stroomschema, tijdlijn, venndiagram, boomdiagram -
Beschrijven manieren om een bepaald schrijfonderwerp voor te bereiden.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Manieren om een schrijfonderwerp voor te bereiden: • inhoud bedenken, gebruikmakend van vakspecifieke kennis en voorkennis • inhoud bedenken met behulp van strategieën: brainstorm, vragen stellen, associëren • verzamelen van ideeën en informatie • selecteren van ideeën en geschikte informatie • ordenen van ideeën en verzamelde informatie • structureren van ideeën en verzamelde informatie: titel, tussentitels, alinea’s, structuuraanduidersTe hanteren begrippen
de titel, de tussentitel, de alinea, verwijswoorden, verbindingswoorden
Voorbeelden
Manieren om een schrijfonderwerp voor te bereiden: • inhoud bedenken en verzamelen gebruik makend van een woordspin, mindmap, tabel • inhoud selecteren en structureren gebruik makend van een stroomschema, tijdlijn, venndiagram, boomdiagram -
Ordenen verzamelde ideeën en informatie over het bepaalde schrijfonderwerp.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
-
Selecteren relevante ideeën en informatie die in de geschreven tekst zullen worden verwerkt.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
-
Selecteren geschikte informatie uit verschillende (relevante) bronnen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Schrijven voorbereiden
-
Dragen bij aan een tekst om eigen ervaringen, creatieve ideeën en aangeboden inhouden vast te leggen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Boodschap formuleren
-
Schrijven teksten over voor hen bekende onderwerpen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Boodschap formuleren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: • samen met de leraar • met letters, cijfers en al dan niet uitgevonden tekens
-
Begrijpen het principe van hardop schrijven.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Boodschap formuleren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Principe van hardop schrijven: • gedachten weergeven in de vorm van woorden, zinnen en teksten • zinnen en formuleringen uitproberen ‘in mijn hoofd’
-
Schrijven korte teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Boodschap formuleren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Korte teksten: • met meestal één inhoudselement • vaak met chronologische opbouw • korte zinnen, meestal enkelvoudig, grammaticaal eenvoudig
-
Schrijven langere teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Boodschap formuleren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Langere teksten: • met enkele inhoudselementen • met chronologische opbouw • langere zinnen, naast enkelvoudige ook samengestelde zinnen
-
Schrijven langere teksten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Boodschap formuleren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Langere teksten: • met meerdere, samenhangende inhoudselementen: de tekst bevat steeds meer details, karakters worden steeds meer uitgediept, ideeën worden steeds dieper uitgewerkt • variatie in zinsbouw • gepaste woordkeuze • figuurlijk taalgebruik • register afgestemd op het publiek -
Verbeteren hun schrijfproducten op basis van feedback.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reviseren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Shari kan heel goed vriendschapsbandjes maken. Ze maakt een stappenplan voor haar klasgenootjes, zodat die zelf vriendschapsbandjes kunnen maken. Ze beschrijft hoe de draden aan elkaar geknoopt moeten worden, maar vergeet te schrijven dat het een stappenplan is om vriendschapsbandjes te maken. Haar klasgenootjes geven haar hierover feedback. Shari verbetert haar werk door een passende titel bovenaan haar stappenplan te schrijven. • In zijn verhaal gebruikt Bert vaak erg lange zinnen zonder komma’s. Bij een klassikale leesbeurt door de meester valt het de leerlingen op dat er weinig leestekens gebruikt zijn. Bert gaat er meteen mee aan de slag. Het helpt hem om daarbij de zinnen zachtjes aan zichzelf voor te lezen. Zo merkt hij wanneer er een komma moet komen om adem te halen. -
Lezen zelfgeschreven schrijfproducten na.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reviseren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Nalezen: verbeteren foutjes die ze zelf opmerken alvorens hun werk in te leveren
-
Gaan in dialoog met elkaar bij het reviseren van hun schrijfproducten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reviseren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Reviseren: • tekststructuur • zinsbouw • woordgebruik • tekstconventies • spelling
Voorbeelden
• Levi las zijn zelfgeschreven verhaal voor in de klas. De klasgenoten konden meelezen op het Smartboard. Nona merkt op dat het hoofdpersonage zeer goed beschreven is: ze kan zich inbeelden hoe die eruitziet en hoe die zich voelt. (woordgebruik) • Jax en Phil schreven een krantenartikel over de klasuitstap voor de schoolkrant. Lien en Frauke lezen het artikel na. Ze ervaren de tekst als verwarrend omdat alle gebeurtenissen door elkaar zijn opgesomd. Ze helpen Jax en Phil om de tekst goed te structureren. -
Illustreren hulpmiddelen om schrijfproducten te reviseren.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reviseren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Hulpmiddelen: woordenboek
-
Illustreren hulpmiddelen om schrijfproducten te reviseren.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reviseren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Hulpmiddelen: woordenboek, spellingscorrector
-
Gebruiken hulpmiddelen bij het reviseren van schrijfproducten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reviseren
-
Tonen een selectie aan eigen schrijfproducten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
-
Selecteren uit eigen geschreven teksten welke ze willen delen met anderen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Eigen geschreven teksten: • persoonlijke teksten • teksten van de groep
-
Illustreren criteria waaraan een schrijfproduct dat ze willen delen met anderen moet voldoen.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Criteria: • afgestemd op het publiek • gepast taalregister • gepaste woordkeuze • figuurlijk taalgebruik • variatie aan zinsbouw • gepaste tekstopmaak • gepaste kanaal en medium: geschreven tekst
Voorbeelden
Gepaste kanaal en medium - geschreven tekst: een kartonboekje voor een verhaal voor jonge kleuters, een poster om een oproep te doen aan kinderen, een brief aan een ouder persoon
-
Illustreren presentatievormen voor schrijfproducten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Presentatievormen: een klaskrant, een poster, een dagboek, een presentatie, een leesboek, een informatiemuur
-
Bepalen een presentatievorm in functie van het schrijfdoel en publiek.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
-
Schrijven teksten met een verzorgde tekstopmaak.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijven: passend bij het schrijfdoel
-
Schrijven teksten met een verzorgde opmaak.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verzorgde opmaak: • handgeschreven • digitaal
-
Gebruiken digitale middelen om geschreven teksten vorm te geven.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Verzenden/ publiceren
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Geschreven teksten: • voor verschillende doeleinden en -groepen Vormgeven: • volgens gangbare schrijfconventies
Voorbeelden
Digitale middelen: • verschillende devices (of dragers) • tekstverwerkers • presentatiesoftware
-
Duiden de gemaakte keuzes bij het schrijven van een tekst in functie van het schrijfdoel.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reflectie op het schrijven
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Duiden gemaakte keuzes: • over het eigen schrijfproces en schrijfproduct • over het schrijfproces en schrijfproduct van anderen
Voorbeelden
Keuzes in functie van het schrijfdoel: • Een brief schrijven op een wisbordje is niet handig. • De structuur ‘inleiding – midden – slot’ gebruiken bij het schrijven van een verhaal. • Bij een presentatie schrijf je trefwoorden, géén zinnen. • Bij een verslag over ons groepswerk schrijven we hoe we te werk zijn gegaan, in de juiste volgorde. • In een versje dat we schrijven voor de kleuters van de eerste kleuterklas, gebruiken we geen moeilijke woorden. -
Vergelijken de eigen intentie als schrijver met de interpretatie van het publiek over hun eigen geschreven tekst.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reflectie op het schrijven
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
De eigen intentie en interpretatie van het publiek: • Ik schreef een instructie om een doosje van papier te vouwen. Ik zie dat mijn klasgenoten er niet in slagen om met behulp van mijn instructie succesvol een doosje te vouwen. Mijn instructie is dus niet duidelijk genoeg. • Ik schreef een recensie over een boek dat ik héél goed vind. Ik zie dat mijn klasgenoten dit boek nu ook willen lezen. Ik ben erin geslaagd om mijn enthousiasme over het boek over te brengen op de klasgenoten die mijn recensie lazen. -
Reflecteren over hun persoonlijke schrijfstijl.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfproces sturen › Reflectie op het schrijven
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Reflecteren: op kenmerken van hun teksten die specifiek zijn voor hun eigen schrijfstijl
-
Schrijven teksten met aandacht voor schrijfconventies.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Schrijfconventies
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Schrijfconventies: • leesbaar handschrift • tekstopmaak afgestemd op teksttype en schrijfdoel • met aandacht voor een passende bladschikking: schrijven naast de kantlijn, schrijven op de schrijflijn, spaties tussen woorden, zinnen en alinea’s, afspraken rond het gebruik van leestekensTe hanteren begrippen
tekstopmaak, cursief, vet
-
Gebruiken kennis over tekststructuur/verhaalstructuur om de eigen gedachten te structureren ter voorbereiding op het uiteindelijke schrijfproduct.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Tekststructuur/verhaalstructuur
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Tekststructuur: • vormelijke structuur • inhoudelijke structuur: oorzaak-gevolgstructuur, chronologische opbouw, probleem- oplossingstructuur, vergelijkende opbouw, beschrijvende opbouwTe hanteren begrippen
de tekst, het begin, het midden, het slot
-
Gebruiken kennis over tekststructuur/verhaalstructuur om de eigen gedachten te structureren ter voorbereiding op het uiteindelijke schrijfproduct.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Tekststructuur/verhaalstructuur
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Tekststructuur: • vormelijke structuur • inhoudelijke structuur: oorzaak-gevolgstructuur, chronologische opbouw, probleem- oplossingstructuur, vergelijkende opbouw, beschrijvende opbouwTe hanteren begrippen
de titel, de tussentitel, de alinea, de structuuraanduiders
-
Schrijven teksten met een eenvoudige en herkenbare structuur die bij het teksttype past.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Tekststructuur/verhaalstructuur
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Teksten met eenvoudige en herkenbare structuur: • een recept: ingrediënten, werkwijze • een brief: plaats en datum, aanhef, slot
-
Schrijven steeds complexer wordende teksten in een structuur die bij het teksttype past.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Tekststructuur/verhaalstructuur
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Steeds complexer worden teksten: • een brochure: omslag met titel en afbeelding of logo; introductie; informatief gedeelte met alinea’s en tussentitels, contactgegevens • een verhaal: inleiding-midden-slot -
Schrijven teksten met variatie in zinsbouw.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Tekststructuur/verhaalstructuur
-
Tonen hun kennis over tekststructuur/verhaalstructuur in verschillende contexten.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Tekststructuur/verhaalstructuur
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
• Levi leest een stappenplan om pannenkoeken te bakken. Hij zegt dat er eerst een lijst met benodigdheden staat, gevolgd door duidelijke instructies in volgorde. Hij herkent dat dit een instructietekst is. • Rebecca vertelt een zelfverzonnen verhaal aan haar klasgenoten. Ze begint met wie en waar, daarna vertelt ze wat er misloopt en eindigt met hoe het opgelost wordt. Ze gebruikt bewust de opbouw van een verhaalstructuur. -
Gebruiken structuuraanduiders om verbanden in teksten weer te geven.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Verbanden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Structuuraanduiders: signaalwoorden die de volgorde aanduiden
Voorbeelden
Structuuraanduiders: eerst, toen, daarna
-
Illustreren het gebruik van structuuraanduiders.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Verbanden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Structuuraanduiders: • verwijswoorden: verwijzen naar iemand of iets wat eerder in de tekst genoemd was • verbindingswoorden: leggen verbanden tussen zinnen en tussen alinea’s • signaalwoorden: geven het soort verband tussen zinnen en tussen alinea’s weer (tijd: eerst, toen, daarna; oorzaak: omdat, doordat; gevolg: zodat, waardoor; tegenstelling: maar; opsomming: en, bovendien; conclusie: dus, daarom)Voorbeelden
Structuuraanduiders: • Het konijn van Alice was verdwenen. Alle buren hielpen haar zoeken. (verwijswoord) • Juf Jo was ervan overtuigd dat onze school kampioen zou worden. We hadden dan ook goed getraind. (verbindingswoord) • Meester Steve gelooft dat het ons zal lukken om heerlijke pannenkoeken te bakken. Maar dan is het wel nodig om de ingrediënten precies af te meten. (signaalwoord) -
Gebruiken structuuraanduiders om verbanden in teksten weer te geven.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Verbanden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Structuuraanduiders: • verwijswoorden: verwijzen naar iemand of iets wat eerder in de tekst genoemd was • verbindingswoorden: leggen verbanden tussen zinnen en tussen alinea’s • signaalwoorden: geven het soort verband tussen zinnen en tussen alinea’s weer
-
Gebruiken structuuraanduiders om verbanden in teksten weer te geven.
Nederlands › Schrijven › Schrijven om te delen › Verbanden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Structuuraanduiders: argumentatieve verbindingswoorden
Voorbeelden
Structuuraanduiders: We willen dat de bibliotheek in onze school aantrekkelijk blijft. • Daarom zetten we de boeken netjes terug op hun plaats in de boekenkasten. (argument) • Toch zijn er nog altijd boeken die in de sofa blijven liggen. (tegenargument)