Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

BU.032 Gebruiken K1 K2 K3 KO 9.3.4; L4 5.3.1

Passen eenvoudige afspraken en regels toe.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toepassen:
• in de klas
• op de speelplaats

BU.033 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 5.3.1

Volgen afspraken en regels.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Afspraken en regels:
• klasafspraken en -regels
• schoolafspraken en -regels
• spelafspraken en -regels
• afspraken en regels in de samenleving

Voorbeelden

• Geraldine start met opruimen zodra de leerkracht het opruimsignaal geeft.
• Morad kijkt op het takenbord en ziet dat hij deze week verantwoordelijk is voor het
    vegen van de klas.

BU.034 Gebruiken K2 K3 L4 5.3.1

Maken afspraken.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Afspraken:
op groeps- en klasniveau
• afspraken bij het samenspelen
• afspraken bij groepswerk

Maken:
vanuit gedeelde waarden en normen
afspraken op initiatief van de leraar

BU.035 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 5.3.1

Maken afspraken.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Afspraken:
op groeps- en klasniveau
• afspraken bij het samenspelen
• afspraken bij groepswerk
• afspraken vastleggen
• afspraken evalueren

Maken:
vanuit gedeelde waarden en normen
voorstellen formuleren voor bijsturing
afspraken op initiatief van de leraar

BU.036 Gebruiken K1 K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 5.3.1

Gebruiken inspraakmogelijkheden.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: afspraken, regels en inspraak

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Inspraakmogelijkheden:
verschillende vormen van leerlingenparticipatie

Voorbeelden

Inspraakmogelijkheden:
een taakverdeling, een keuzebord, samen de inhoud van een thema bepalen, samen
beslissingen nemen in een groepswerk, een kringgesprek, online stemtools, een
ideeënbus, een werkgroep, een klankbordgroep, een klasraad, een leerlingenraad, een
buurtpetitie voor een veiligere schoolomgeving of behoud van een bosje

BU.037 Begrijpen K1 KO 9.1.1

Herkennen verkeersborden.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden

BU.038 Begrijpen K2 K3 KO 9.1.1

Herkennen verkeersborden.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersborden:
• pas op - borden (A-serie gevaarsborden)
• ik moet hier – borden (D-serie gebodsborden)
• ik mag hier niet – borden (C-serie verbodsborden)
• kijk hier eens – borden (F-serie aanwijsborden)

Te hanteren begrippen

het verkeersbord

BU.039 Begrijpen K2 K3 KO 9.1.1

Herkennen de betekenis van verkeersborden.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersborden:
• stoppen en voorrang verlenen (B5)
• verkeerslichten voor voetgangers en fietsers (A33)

Te hanteren begrippen

het zebrapad, de voetganger, het fietspad, verboden, moeten, mogen, oppassen

BU.040 Begrijpen L1 L2 L4 9.1.1

Herkennen de betekenis van verkeersborden.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersborden:
• gevaarsborden:
    o verkeerslichten (A33)
    o werken (A31)
    o verkeersdrempel (A14) verhoogde inrichting
    o schoolomgeving (A23) opgelet kinderen
• voorrangsborden:
    o stoppen en voorrang verlenen (B5)
• gebodsborden:
    o verplicht fietspad (D7)
    o verplichte richting (D1)
    o deel van de weg voorbehouden voor voetgangers en fietsers (D9 en D10)
    o verplichte weg voor voetgangers (D11)
• verbodsborden:
    o verboden toegang voor voetgangers (C19)
    o verboden toegang voor fietsers (C11)
    o verboden toegang voor iedere bestuurder in beide richtingen (C3)
• aanwijsborden:
    o oversteekplaats voor fietsers en bromfietsers (F50)
    o oversteekplaats voor voetgangers (F49)

Te hanteren begrippen

de voorrang, de oversteekplaats, de fietser, de bromfietser, de verkeersdrempel, het
verkeerslicht, de werken, de richting

BU.041 Begrijpen L3 L4 L6 9.1.1

Herkennen de betekenis van verkeersborden.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersborden

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersborden:
• gevaarsborden:
    o oversteekplaats voor voetgangers (A21)
    o opgelet kinderen (A23)
    o rijbaanversmalling (A7a)
    o overgang met slagbomen (A41)
    o overgang met twee of meer sporen (A47)
    o openbare weg kruist met een of meer in de rijbaan aangelegde sporen (A49)
• voorrangsborden:
    o voorrangsbord (B1)
    o voorrangsweg (B9)
    o einde voorrangsweg (B11)
    o voorrang op de kruisende zijwegen (B15a)
    o kruispunt waar voorrang van rechts geldt (B17)
    o smalle doorgang voorrang verlenen aan de bestuurders die uit de
      tegenovergestelde richting komen (B19)
    o smalle doorgang voorrang ten opzichte van de bestuurders die uit de
      tegenovergestelde richting komen (B21)
    o doorrijden of afslaan toegestaan tijdens rood licht of oranje knipperlicht (B22 en
      B23) mits verlenen voorrang andere weggebruikers
• verbodsborden:
    o verboden richting voor iedere bestuurder (C1)
    o verbod rechts af te slaan (C31b)
• gebodsborden:
    o verplicht rechtdoor (D1a)
    o verplicht rechts afslaan (D1b)
    o verplicht rondgaand verkeer (D5)
• aanwijsborden:
    o begin van een bebouwde kom (F1b)
    o einde van een bebouwde kom (F3b)
    o zone 30 km/u (F4a)
    o einde zone 30 km/u (F4b)
    o opstelvlak voor fietsers en bromfietsen (F14)
    o fietsstraat (F111)
    o einde fietsstraat (F113)
    o doodlopende weg (F45)
• onderborden betreffende fietsen en bromfietsen:
    o uitgezonderd fietsers (M2)
    o fietsers, bromfietsers klasse A, B en speedpedelecs mogen in 2 richtingen (M5bis)

Te hanteren begrippen

de versmalling, de slagboom, het spoor, het voorrangsbord, de voorrangsweg, de zijweg,
verplicht, de bebouwde kom, het verbod, de fietsstraat, de doodlopende weg, de
speedpedelec, de bestuurder, het kruispunt, de weggebruiker, het opstelvlak

BU.042 Begrijpen K1 KO 9.1.1

Herkennen verkeersregels en -signalen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

BU.043 Begrijpen K2 K3 KO 9.1.1

Herkennen verkeersregels en -signalen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersregels en -signalen:
• Verkeerslichten voor voetgangers en fietsers
• Stop bij een stopbord.
• Speel niet op of bij de straat.
• Blijf als voetganger op het voetpad of de berm.
• Stap als voetganger langs de huizenkant.
• Je mag op het voetpad en de verhoogde berm fietsen als je jonger dan 10 jaar bent*.
• Steek over op een veilige plaats. Regel: Steek altijd over op een zebrapad of bij een
    verkeerslicht, en wacht tot het licht groen is of tot het veilig is om over te steken.
    Maak altijd oogcontact met aankomende bestuurders voor je oversteekt.
• Kijk goed bij het oversteken. Regel: Voordat je de straat oversteekt, moet je eerst naar
    links, dan naar rechts, en opnieuw naar links kijken om te controleren of er geen
    voertuigen aankomen.
• In de auto moet je in het kinderzitje zitten en de veiligheidsgordel om hebben.

Te hanteren begrippen

het rood licht, het groen licht, het zebrapad, oversteken, stoppen

* vanaf 1 juni 2027: als je jonger dan 12 jaar bent

BU.044 Begrijpen L1 L2 L4 9.1.1

Illustreren verkeersregels en -signalen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersregels en -signalen:
• fietsen op het fietspad rechts in de rijrichting of het voetpad
• auditieve signalen: fietsbel, bel tram, claxon
• handgebaren van een gemachtigd opzichter
• bel- en lichtsignalen van hulpdiensten (brandweer, ambulance, politie)
• Op een fietspad heeft een fietser voorrang ten opzichte van een voetganger.
• Op de rijbaan links wandelen.
• Een straat of kruispunt oversteken als voetganger: Wachten op een veilige plek.
    Rechtstreeks oogcontact zoeken en bevestigen met andere weggebruikers alvorens
    over te steken. Eerst links kijken, dan rechts, en dan nog eens links voordat ze
    oversteken. Tijdens het oversteken nogmaals naar rechts kijken.

Te hanteren begrippen

de stoeprand, de rijbaan, de berm, het voetpad, het zebrapad, de weg oversteken, het
fietspad

BU.045 Gebruiken K1 K2 K3 L1 L2 L4 9.1.4

Gaan veilig naar de overkant van een straat of kruispunt.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gaan:
onder toezicht

Straat of kruispunt:
• met zebrapad of lichten of gemachtigd opzichter of agent
• met verkeerslichten

Veilig naar de overkant:
op een zebrapad

BU.046 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.1

Illustreren verkeersregels en -signalen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersregels en -signalen:
• hoe veilig oversteken als er geen voorzieningen zijn
• fluitsignaal en armgebaren van een politieagent
• voorrangsregels voor de hulpdiensten
• waarschuwingssignalen op een spoorwegovergang: knipperende rode lichten en een
    belgeluid
• voorrangsregels in een fietsstraat

Te hanteren begrippen

de fietsstraat

BU.047 Gebruiken L3 L4 L4 9.1.4

Gaan veilig naar de overkant van een straat of kruispunt.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gaan:
onder toezicht

Straat of kruispunt:
• met zebrapad of lichten of gemachtigd opzichter of agent
• zonder voorzieningen

Veilig naar de overkant:
kiezen voor een zebrapad als dit dichtbij is

BU.048 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.1

Illustreren verkeersregels en -signalen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verkeersregels en -signalen:
• Het is veiliger om over te steken met de fiets aan de hand.
• Voetgangers op het zebrapad hebben voorrang, maar moeten wel goed uitkijken en
    oogcontact maken met bestuurders alvorens over te steken.
• Passagiers van een bus of tram hebben bij het uit- of instappen voorrang.
• Een bus, die de bushalte verlaat, heeft voorrang.
• de algemene voorrangsregel: voorrang van rechts
• de wegmarkeringen: stopstreep, haaientanden, fietsoversteekplaats, fietsopstelvlak

BU.049 Gebruiken L5 L6 L4 9.1.4

Gaan veilig naar de overkant van een straat of kruispunt.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gaan:
onder toezicht

Straat of kruispunt:
• zonder voorzieningen
• T-kruispunt zonder voorzieningen

BU.050 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.1; L4 9.1.4; L6 9.1.1

Verplaatsen zich veilig op de openbare weg.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Zich verplaatsen:
als voetganger en fietser
onder begeleiding

Veilig:
dankzij kennis van de verkeersborden, -regels en -signalen

BU.051 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.1; L4 9.1.4; L6 9.1.1

Tonen hun kennis van verkeersborden, -regels en signalen bij het zich verplaatsen in het verkeer.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Verkeersregels en -signalen

BU.052 Begrijpen K1 KO 9.1.2

Herkennen een veilige verkeersuitrusting.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

BU.053 Begrijpen K2 K3 L1 KO 9.1.2

Beschrijven een veilige voetgangers- en fietsuitrusting.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Beschrijven:
het belang

Veilige voetgangers-en fietsuitrusting:
• reflecterende en fluorescerende kleding
• fietshelm
• kinderzitje en veiligheidsgordel

Te hanteren begrippen

veilig, fluo, de (fiets)helm, de gordel, het kinderzitje

BU.054 Begrijpen L2 L3 L4 L4 9.1.2

Beschrijven een veilige voetgangers-en fietsuitrusting.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Beschrijven:
het belang

Veilige voetgangers-en fietsuitrusting:
• geen koptelefoon dragen: horen van het verkeer
• reflecterende en fluorescerende kleding en rugzakhoes
• fietshelm die voldoet aan de veiligheidsnormen (CE markering)
• een fiets met minimale uitrusting

BU.055 Begrijpen K2 K3 L4 9.1.3

Herkennen de minimale uitrusting voor de fiets.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Minimale uitrusting voor de fiets:
• goed werkende verlichting en remmen
• reflectoren
• fietsbel

Te hanteren begrippen

het licht, de rem, de reflector, de (fiets)bel

BU.056 Begrijpen L1 L2 L4 9.1.3

Beschrijven de minimale uitrusting voor de fiets.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Minimale uitrusting voor de fiets:
• fietsbel
• twee goed werkende remmen
• goed werkende verlichting
• reflectoren

Te hanteren begrippen

de verlichting

BU.057 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.3

Beschrijven de verplichte minimale uitrusting voor de fiets.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verplichte minimale uitrusting voor de fiets:
• fietsbel: hoorbaar op 20 meter
• twee goed werkende remmen: één op het voorwiel en één op het achterwiel
• reflectoren: vooraan wit, achteraan rood, aan weerszijden van de pedalen wit of geel,
    op de spaken en/of banden minstens 2 gele of oranje dubbelzijdige reflectoren en/of
    een witte reflecterende strook aan weerszijden van elke band
• goed werkende verlichting en remmen: witte voorlicht, rode achterlicht, de lichten
    mogen knipperen, lichten moeten bevestigd worden op de fiets of op het lichaam

BU.058 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.2

Illustreren het belang van veiligheidsmaatregelen in het verkeer.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Veiligheidsmaatregelen in het verkeer:
veilige voetgangers- en fietsuitrusting

Belang:
• voorkomen van ongelukken, beschermen van jezelf en anderen
• zien en gezien worden, horen en gehoord worden

BU.059 Gebruiken K1 K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 9.1.2; L4 9.1.2; L4 9.1.3

Gebruiken een veilige uitrusting in het verkeer.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Veilige uitrusting

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gebruiken:
controle voor vertrek

BU.060 Begrijpen K2 K3 L1 L2 GO!-doel

Herkennen de basisregels voor busveiligheid.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Busveiligheid:
• Blijven zitten tijdens het rijden.
• Het gangpad vrijhouden van boekentassen en andere spullen.
• Gebruik geen harde stemmen of afleidende acties die de chauffeur kunnen storen.
• Als de bus is uitgerust met gordels, moeten deze altijd correct worden gedragen.

BU.061 Gebruiken K2 K3 L1 L2 GO!-doel

Interpreteren de basisregels voor busveiligheid.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

BU.062 Gebruiken K3 L1 L2 L3 L4 9.1.5

Evalueren risicovolle verkeerssituaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Risicovolle verkeerssituaties:
• de dode hoek
• de tram, bus en hulpdiensten die altijd voorrang hebben

BU.063 Gebruiken L2 L3 L4 9.1.1

Evalueren risicovolle verkeerssituaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Risicovolle verkeerssituaties:
• gevaarlijke kruispunten
• oversteken tussen geparkeerde voertuigen of nabij heuvel of bocht
• ontbreken van een fietspad: rechts rijden op de rijbaan

BU.064 Gebruiken L4 L5 L6 GO!-doel

Evalueren risicovolle verkeerssituaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Risicovolle verkeerssituaties:
• uit- en inrijdende voertuigen bij opritten of garages
• deur van een geparkeerde auto die opengaat
• afleiding door een gsm en muziek beluisteren
• slecht verlichte gebieden
• gladde wegen
• slechte zichtbaarheid door weersomstandigheden

BU.065 Gebruiken L3 L4 L5 L6 L4 9.1.5

Reageren gepast op risicovolle situaties in het verkeer.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gepast reageren:
anticiperen

BU.066 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.4

Tonen hun kennis over het zich veilig verplaatsen in het verkeer.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: deelnemen aan het verkeer › Risicovolle verkeerssituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Ook al is Freya gehaast, ze loopt niet op de rijbaan om iemand voorbij te steken.
• Viggo draagt altijd zijn fietshelm.

BU.067 Begrijpen K2 K3 L1 KO 9.1.3

Herkennen noodsituaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Noodsituatie:
acute, ernstige situatie met direct gevaar voor mens, dier of materiaal. Vaak is hulp
meteen nodig.

Voorbeelden

Noodsituaties:
brand, iemand die valt of gewond raakt, iemand die bewusteloos is

BU.068 Begrijpen L2 L3 L4 KO 9.1.3

Herkennen risicovolle situaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Risicovolle situatie:
• een mogelijk gevaarlijke situatie, er is nog geen direct gevaar. Het kan wel gevaarlijk
    worden als er niets gebeurt of iemand een fout maakt.
• Het nemen van voorzorgen vermindert de kans op ongevallen.

Te hanteren begrippen

het gevaar, het risico

Voorbeelden

Risicovolle situaties:
spelen bij water, afstand tot een treinspoor, losse kabels

BU.069 Gebruiken K2 K3 L1 KO 9.1.3

Reageren gepast op noodsituaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gepast:
• signaleren aan een volwassene wanneer er gevaar dreigt of iemand in gevaar is
• kalm blijven
• zichzelf en anderen uit gevaarlijke situaties houden

BU.070 Gebruiken L2 L3 L4 L5 L6 KO 9.1.3

Reageren gepast op noodsituaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gepast:
• inschatten van risico’s
• signaleren aan een volwassene wanneer er gevaar dreigt of iemand in gevaar is
• kalm blijven
• zichzelf en anderen uit gevaarlijke situaties houden

BU.071 Gebruiken L2 L3 L4 KO 9.1.3

Reageren gepast op risicovolle situaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gepast reageren:
anticiperen

BU.072 Begrijpen L3 L4 L4 9.1.6

Beschrijven het noodnummer 112.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Noodnummer:
• Je mag dit nummer bellen als er met spoed politie, brandweer of ambulance nodig is.
• Je belt dit nummer in geval van levensbedreigende situaties of ernstige ongelukken.

BU.073 Gebruiken L3 L4 L4 9.1.10

Voeren een noodoproep uit.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Uitvoeren:
in een gesimuleerde omgeving

Een noodoproep:
• hulp inroepen bij een noodgeval: volwassene verwittigen en/of 112 bellen
• beschrijven wat er gebeurd is: wie, wat, waar
• kalm blijven en duidelijk spreken

BU.074 Begrijpen K1 L6 9.1.5

Herkennen veiligheidsvoorschriften en gevarenpictogrammen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Gevarenpictogrammen:
van materialen en substanties

BU.075 Begrijpen K2 K3 L6 9.1.5

Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Veiligheidspictogrammen:
• gebodspictogrammen
      o handen wassen verplicht
      o afvalbak verplicht gebruiken
• verbodspictogrammen
      o geen doorgang voor voetgangers
      o verboden te klimmen
      o eten en drinken verboden
      o kinderen niet toegestaan

Te hanteren begrippen

het pictogram, ik moet, ik mag hier niet, opgelet

BU.076 Begrijpen L1 L2 L6 9.1.5

Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Veiligheidspictogrammen:
• reddingspictogrammen
      o nooduitgang
      o richtingspijl links
      o richtingspijl rechts
      o richtingspijl rechtdoor
      o uitgang
      o verzamelplaats
      o EHBO
      o drinkwater
• gebodspictogrammen
• verbodspictogrammen
      o geen drinkwater
      o niet betreden
• waarschuwingspictogrammen
      o waarschuwing struikelgevaar
      o waarschuwing valgevaar
      o waarschuwing elektrische spanning

BU.077 Begrijpen L3 L4 L6 9.1.5

Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Veiligheidspictogrammen:
• brandbestrijdingspictogrammen:
      o de brandblusser
      o de brandslang
      o de brandladder
• reddingspictogrammen
      o uitgang
      o de noodhamer
      o de dokter/ de arts
• gebodspictogrammen
• verbodspictogrammen
      o lift niet gebruiken voor personen
      o verboden te fotograferen
      o verboden te duiken
• waarschuwingspictogrammen
      o waarschuwing voor diep water
      o waarschuwing voor ondiep water
      o waarschuwing voor plotselinge diepte in het zwembad

BU.078 Begrijpen L5 L6 L6 9.1.5

Herkennen de betekenis van de veiligheidspictogrammen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Veiligheidspictogrammen:
• brandbestrijdingspictogrammen:
      o het branddeken
• reddingspictogrammen
      o de brancard
      o eerste hulpverlener
      o medische verbandtas
      o automatische defibrilator
• verbodspictogrammen
      o roken en open vuur verboden
      o verboden de mobiele telefoon te gebruiken
• waarschuwingspictogrammen
      o waarschuwing giftige stoffen
      o waarschuwing heet oppervlak
      o waarschuwing ontvlambare stoffen

BU.079 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L6 9.1.5

Passen hun handelen aan in functie van aanwezige veiligheidsvoorschriften en gevarenpictogrammen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

BU.080 Gebruiken L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Passen EHBO toe in gesimuleerde situaties.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Toepassen:
• bij brandwonden: eerst water, de rest komt later; 20,20,20-regel
• kleine wonden verzorgen: schoonmaken met water, pleister/verband aanbrengen
• neusbloeding stoppen
• alarm slaan en hulp inschakelen
• veilige omgeving creëren

BU.081 Engageren L3 L4 L5 L6 L6 9.1.5

Tonen hun kennis van risicovolle en noodsituaties in verschillende contexten.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Conventioneel burgerschap: handelen in risicovolle situaties of noodsituaties

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Loes ziet een vriend te ver het water in gaan zonder te kunnen zwemmen. Ze roept:
    "Kom terug, dat is te diep!" en waarschuwt een volwassene in plaats van zelf het
    water in te gaan.
• Tijdens een fietstocht valt Mustafa en blijft op de grond liggen. Anika zegt: "Blijf stil
    liggen en probeer niet te bewegen. Ik haal hulp."

BU.082 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.17; L4 9.1.19; L6 9.1.15

Komen op voor de rechten van anderen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap

BU.083 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 9.1.17; L4 9.1.19; L6 9.1.15

Tonen hun kennis over rechten en plichten in verschillende contexten.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

• Akram legt tijdens een sportles uit dat elke speler recht heeft op gelijke speelkansen
    en dat iedereen de plicht heeft om de spelregels te respecteren.
• Leyla bespreekt in een les natuur dat iedereen recht heeft op een schone en gezonde
    leefomgeving maar ook de verantwoordelijkheid draagt om goed voor de natuur te
    zorgen.

BU.084 Begrijpen K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Herkennen het belang van het verdelen van taken en verantwoordelijkheden in een groep.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verdelen van taken en verantwoordelijkheden:
• bij groepswerk: in wisselende rollen
• bij klastaken

Voorbeelden

• Dina merkt op dat samenwerken aangenamer en vlotter verloopt wanneer iedereen
    zijn taak en verantwoordelijkheid binnen de groep opneemt, inclusief de rol van
    leider, waardoor het resultaat beter en eerlijk verdeeld is.
• Michel ervaart tijdens een groepsopdracht dat het verdelen van rollen ervoor zorgt
    dat iedereen efficiënt kan werken en het werk sneller af is.

BU.085 Engageren K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Tonen een verantwoordelijke houding in een groep.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Verantwoordelijke houding:
• opnemen van taken en verantwoordelijkheden
• in functie van het leer- en leefklimaat
• op klas- en schoolniveau

Voorbeelden

Verantwoordelijke houding op niveau van de klas:
klastaken, een taak bij een groepswerk.
Verantwoordelijke houding op niveau van de school:
zorg voor dieren, onderhouden van de moestuin, het ‘milieuteam’, de redactie van de
schoolkrant, het klasdoorbrekend lezen, een buddysysteem voor nieuwe leerlingen, DJ’s
tijdens de middagspeeltijd, het opruimteam

BU.086 Gebruiken K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Geven voorstellen om het samenleven op school en in de buurt te bevorderen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap

BU.087 Engageren K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 GO!-doel

Dragen bij aan initiatieven die het samenleven op school en in de buurt willen bevorderen.

Burgerschap › Democratische samenleving › Maatschappelijke participatie: actief burgerschap › Sociaal bewogen burgerschap

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Initiatieven:
het schoolfeest, voorlezen in een kinderdagverblijf, zingen in het rust- en
verzorgingstehuis, een opruimactie in het park, een klas- of schoolactie voor een goed
doel