Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

AA.101 Begrijpen K1 KO 4.2.2

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf: de berg
• helling
• water: de zee, het strand
• vegetatie: de boom, het gras
• bodem: zand

AA.102 Begrijpen K2 KO 4.2.2

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf: de berg, de heuvel
• helling: omhoog, omlaag
• water: de zee, het strand, de plas, de vijver
• vegetatie: de boom, het gras, de weide, het gazon, het bos
• bodem: zand

Te hanteren begrippen

de berg, de zee, het strand, de boom, het gras, het zand, de heuvel, omhoog,
omlaag, de plas, de vijver, de weide, het gazon, het bos

AA.103 Begrijpen K3 KO 4.2.2

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf: de berg, de heuvel, de vallei
• helling: omhoog, omlaag, steil, zacht
• water: de zee, het strand, de plas, de vijver, de oceaan, de rivier, de beek
• vegetatie: de boom, het bos, het gras, het grasland, de weide, het riet, het
    gazon
• bodem: vruchtbaar, rotsachtig, zanderig

Te hanteren begrippen

de vallei, steil, zacht, de oceaan, de rivier, de beek, het riet, het grasland,
vruchtbaar, rotsachtig, zanderig

AA.104 Begrijpen L1 L4 4.2.4

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf: de berg, de heuvel, de vallei
• water: de zee, het strand, de plas, de vijver, de oceaan, de rivier, de beek
• vegetatie: de boom, het bos, het gras, het grasland, de weide, het riet, het
    gazon, het loofbos, het naaldbos
• bodem: vruchtbaar, rotsachtig, zanderig

Te hanteren begrippen

het loofbos, het naaldbos

AA.105 Begrijpen L2 L4 4.2.4

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf: de berg, de heuvel, de vallei, de bergketen
• water: de waterval
• vegetatie: loofbos, naaldbos
• bodem: het zand, de klei, de leem, steenachtig

Te hanteren begrippen

de waterval, de klei, de leem, steenachtig, de bergketen

AA.106 Begrijpen L3 L4 4.2.4

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf: het zeeniveau, de horizonlijn, de hoogte, het hoogteverschil
• water: de zee, het strand, de plas, de vijver, de oceaan, de rivier, de beek, de
    waterval
• vegetatie: loofbos, naaldbos
• bodem: vruchtbaar, rotsachtig, zanderig, het zand, de klei, de leem,
    steenachtig

Te hanteren begrippen

het zeeniveau, de horizonlijn, het hoogteverschil, het reliëf, de helling, de
vegetatie, de bodem

AA.107 Begrijpen L3 L4 4.2.4

Beschrijven de loop van de rivier.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Loop van de rivier:
typische kenmerken van beneden-, midden- en bovenloop van rivieren:
    de bovenloop: Dit is het eerste stuk van de rivier en wordt ‘bovenloop’
    genoemd omdat veel rivieren in de bergen ontspringen. Sommige ontstaan
    ook in meren, moerassen of uit bronnen in de grond.
    kenmerken:
              stroomt meestal snel en krachtig
              kan diepe kloven en valleien vormen in de bergen
    de middenloop: Het water stroomt hier minder snel en begint bochten
    (meanders) te maken.
    kenmerken:
              rivier wordt breder en langzamer
              vlakker landschap
              langs de rivier liggen vaak dorpen, steden en
              landbouwgebieden
    de benedenloop: Dit is het laatste deel, waar de rivier heel breed wordt.
    kenmerken:
              langzame stroom, soms met moerassen of plassen
              kan grote delta's vormen voordat het de zee bereikt
              soms zie je een getijdenrivier, waarbij eb en vloed invloed
              hebben op de stroming

Te hanteren begrippen

de bron, de bovenloop, de middenloop, de benedenloop, de monding, de delta

AA.108 Begrijpen L4 L4 4.2.4

Beschrijven het proces van riviervorming.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Riviervorming:
Een rivier begint bij een bron. Dit kan zijn:
    smeltend ijs van een gletsjer hoog in de bergen
    regenwater dat zich verzamelt in kleine stroompjes
    ondergrondse bronnen waar water uit de aarde omhoogkomt
Er ontstaan ook nieuwe rivieren door het smelten van de ijskap, bv. in Groenland
(als gevolg van de klimaatverandering)
Kleine stroompjes komen samen en worden steeds breder en krachtiger. Dit
water snijdt een pad door de bergen en valleien. Op hun pad meanderen
(kronkelen) ze doorheen het landschap waarbij ze de ene oever eroderen
(uitslijten) en op de andere oever wordt materie (slib, gesteenten) afgezet.
Uiteindelijk mondt een rivier uit in een estuarium. Een estuarium is een
overgangsgebied tussen een rivier en de zee, waar zoet rivierwater en zout
zeewater zich mengen. Dit zorgt voor unieke natuurgebieden met bijzondere
planten en dieren.

Te hanteren begrippen

het eroderen, het afzetten, de waterval, de meander, het estuarium, de
smeltende ijskap, de smeltende gletsjer

AA.109 Begrijpen L5 L6 4.2.6

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
reliëf: de hellingsgraad (vertelt ons hoe steil een helling of een berg is. Het wordt
gemeten in procent of graden)

Te hanteren begrippen

de hellingsgraad, het reliëf

Voorbeelden

• Steven maakt een fietstocht en beklimt een helling met hellingsgraad 10%.
    Hij voelt dit stevig in zijn kuiten.
• Boerin Mieke voorkomt erosie en vangt het regenwater van steile hellingen
    op door haar gewassen in terrassen aan te leggen.

AA.110 Begrijpen L6 L6 4.2.6

Beschrijven kustprocessen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Kustprocessen:
Het kustproces is hoe de kustlijn verandert en verschillende landvormen en
kusthabitats ontstaan door water (golfslag, eb en vloed, stromingen), wind en
andere natuurlijke krachten. We onderscheiden volgende landvormen: landtong,
klif, zandbank en (zand)duin en volgende kusthabitats: de duinen, het strand
(kiezel- of zandstrand) en het koraalrif.

Te hanteren begrippen

het kustproces, de kustlijn, de golfslag, de zandduin, de kiezel, de landvorm, de
landtong, de klif, de zandbank, de kusthabitat, het koraalrif

Voorbeelden

• Odin vertelt: “Een landtong is ontstaan uit het kustproces waar golven en
    stromingen zand en stenen verplaatsten en er een smalle uitloper van land is
    ontstaan.”
• Friedl loopt na een hevige storm op het strand en ziet een hoge klif die
    ontstaan is door de erosie van het strand.

AA.111 Gebruiken L6 L6 4.2.6

Geven voorbeelden van landvormen en kusthabitats ontstaan door kustprocessen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Landvormen:
• landtong
• klif
• zandbank
• duin
Kusthabitats:
• de duinen
• het (kiezel- of zand-)strand
• het koraalrif

Voorbeelden

Landvormen:
Fjorden, zeegrotten, rotspilaren
Kusthabitats:
Estuariua, slikken, schorren, wadden, delta’s, mangrovebossen

AA.112 Gebruiken L6 L6 4.2.6

Geven voorbeelden van het overleven van dieren in kusthabitats.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Overleven van dieren:
• Zeevogels zoals meeuwen, alken en sternen nestelen op stranden en kliffen.
• Krabben en schelpdieren zoals kokkels, mosselen en zeepokken leven op
    rotsen en in zand.
• Zeehonden en walvissen jagen en rusten in koudere kustwateren.

AA.113 Begrijpen L5 L6 4.2.6

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
vegetatie
bodem
klimaat
ligging

Herkennen:
• de steppe
• de savanne

Te hanteren begrippen

de savanne, de steppe

AA.114 Begrijpen L6 L6 4.2.6

Herkennen natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
vegetatie
bodem
klimaat
ligging

Herkennen:
• de woestijn
• het regenwoud

Te hanteren begrippen

de woestijn, het regenwoud

AA.115 Begrijpen L6 L6 4.2.6

Beschrijven het proces van woestijnvorming.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Proces van woestijnvorming:
gebeurt wanneer een gebied langzaam verandert in een droge, onvruchtbare
woestijn. Dit kan gebeuren door natuurlijke en menselijke invloeden.

Woestijnvorming:
natuurlijke oorzaken:
    weinig neerslag: Sommige gebieden krijgen nauwelijks regen, waardoor de
    bodem uitdroogt.
    extreme temperaturen: Sterke zon zorgt voor verdamping van water en
    droogte.
    wind en erosie: Wind blaast zand en stof weg, waardoor vruchtbare grond
    verdwijnt.
    gebergten die regen tegenhouden: Sommige woestijnen ontstaan doordat
    bergen vochtige lucht blokkeren.

Te hanteren begrippen

de woestijnvorming

AA.116 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 4.2.2; L4 4.2.4; L6 4.2.6

Determineren een landschap op basis van natuurlijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Natuurlijke landschapselementen:
• reliëf(vorm)
• helling
• vegetatie
• bodem
• water

AA.117 Gebruiken L3 L4 L4 4.3.1

Ontwerpen een schets van een landschap.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Schets:
een schematische voorstelling van natuurlijke aspecten

AA.118 Gebruiken L5 L6 L6 4.2.6

Geven weer hoe een landschap verandert door natuurlijke interactie.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Veranderingen door natuurlijke interactie:
• Rivieren slijten het landschap uit
• De zee verandert de kust
• Gletsjers schuren U-vormige dalen uit
• Wind vormt duinen aan de kust
• Planten op een helling houden erosie tegen

AA.119 Engageren L6 GO!-doel

Beargumenteren het belang van het behoud en herstel van natuurlijke landschappen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Natuurlijke landschappen

AA.120 Begrijpen K1 KO 4.2.3

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: het huis, de tuin
• transportinfrastructuur: de straat
• landbouw: de boerderij
• handel en diensten: de bakker
• recreatie en toerisme: de zee

AA.121 Begrijpen K2 KO 4.2.3

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: het huis, de tuin, het appartement
• transportinfrastructuur: de straat, de weg, de bus, het spoor, de trein
• landbouw: de boerderij, de stal, de koe, het schaap, het varken
• handel en diensten: de bakkerij, de bakker, de markt, de winkel
• recreatie en toerisme: het zwembad, de zee

Te hanteren begrippen

het huis, de tuin, de straat, het appartement, de weg, de bus, het spoor, de trein,
de boerderij, de stal, de koe, het schaap, het varken, de bakkerij, de bakker, de
markt, de winkel, het zwembad, de zee

AA.122 Begrijpen K3 KO 4.2.3

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: het huis, de tuin, het appartement
• transportinfrastructuur: de straat, de weg, de bus, het spoor, de trein
• landbouw: de boerderij, de stal, de koe, het schaap, het varken, de akker, het
    gewas
• industrie: de fabriek, de werkplaats
• handel en diensten: de bakkerij, de bakker, de markt, de winkel
• recreatie en toerisme: het zwembad, de zee, het park, de bibliotheek

Te hanteren begrippen

de akker, het gewas, de fabriek, de werkplaats, het park, de bibliotheek

AA.123 Begrijpen L1 L4 4.2.5

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: het rijhuis, het vrijstaand huis, de stad
• transportinfrastructuur: de snelweg
• landbouw: de veeteelt
• industrie
• handel en diensten
• recreatie en toerisme

Te hanteren begrippen

het rijhuis, het vrijstaand huis, de snelweg, de veeteelt

AA.124 Begrijpen L2 L4 4.2.5

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: het appartementsgebouw
• transportinfrastructuur: de haven
• landbouw: de akkerbouw, de tuinbouw, de glastuinbouw
• industrie
• handel en diensten
• recreatie en toerisme: het sportterrein

Te hanteren begrippen

het appartementsgebouw, de akkerbouw, de tuinbouw, de glastuinbouw, het
sportterrein, de haven

AA.125 Begrijpen L3 L4 4.2.5

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen
• transportinfrastructuur: het kanaal
• landbouw: de gemengde landbouw
• industrie: kranen
• handel en diensten: het winkelcentrum
• recreatie en toerisme

Te hanteren begrippen

het kanaal, de gemengde landbouw, het winkelcentrum, de landbouw, de
industrie, de handel, de dienst, de recreatie, het toerisme, de kraan

AA.126 Begrijpen L4 L4 4.2.5

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: stedelijk, landelijk
• transportinfrastructuur: de luchthaven
• landbouw
• industrie: hoogspanningslijnen
• handel en diensten: het kantoor, de bank
• recreatie en toerisme: de entertainmentfaciliteit

Te hanteren begrippen

de luchthaven, het kantoor, de bank, de entertainmentfaciliteit, stedelijk,
landelijk

AA.127 Begrijpen L5 L6 4.2.7

Herkennen menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen: de open ruimte, de verstedelijking, de ruimtelijke ordening
• transportinfrastructuur
• landbouw: de duurzame landbouw, de intensieve landbouw
• industrie: olie- en gasinstallaties
• handel en diensten: de opslagfaciliteiten voor grondstoffen, materialen en
    goederen
• recreatie en toerisme

Te hanteren begrippen

de open ruimte, de verstedelijking, de duurzame landbouw, de intensieve
landbouw, de opslagfaciliteit, de ruimtelijke ordening, de grondstoffen, de
materialen, de goederen

AA.128 Gebruiken L3 L4 L4 4.3.1

Ontwerpen een schets van een landschap.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Schets:
een schematische weergave van menselijke aspecten

AA.129 Gebruiken K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 KO 4.2.3; L4 4.2.5; L6 4.2.7

Determineren een landschap op basis van menselijke landschapselementen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Menselijke landschapselementen:
• wonen
• transportinfrastructuur
• landbouw
• industrie
• handel en diensten
• recreatie en toerisme

AA.130 Begrijpen L3 L4 4.2.5

Beschrijven landbouwprocessen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Landbouwprocessen:
de irrigatie: water als bron, transporteren van water, verdeling van water op de
gewassen

Te hanteren begrippen

de irrigatie

AA.131 Begrijpen L4 L4 4.2.5

Beschrijven landbouwprocessen

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Landbouwprocessen:
de verwerking en distributie van gewassen:
    oogsten
    schoonmaken
    verwerking: snijden en verpakken, drogen, koelen of invriezen
    opslag: De gewassen worden bewaard in grote magazijnen of koelruimtes
    voordat ze worden vervoerd.
    Vervoer: Vrachtwagens, treinen, schepen of zelfs vliegtuigen brengen het
    voedsel naar fabrieken, winkels en markten.
    verkoop en distributie: Winkels, supermarkten en marktkramen verkopen
    het voedsel aan mensen, zodat ze het kunnen kopen en thuis kunnen koken.
    op het bord

Te hanteren begrippen

oogsten, schoonmaken, verwerken, de verwerking, de opslag, het vervoer, de
distributie, de verkoop

AA.132 Begrijpen L5 L6 4.2.7

Beschrijven landbouwprocessen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Landbouwprocessen:
de verwerking en distributie van voedsel:
    oogsten of slachten:
      voor plantaardige voeding: Gewassen worden geoogst wanneer ze rijp
      zijn.
      voor dierlijke voeding: Dieren worden geslacht in gecontroleerde
      omstandigheden volgens hygiëne- en welzijnsnormen.
    schoonmaken:
      Groenten en fruit worden gewassen en gesorteerd.
      Vlees wordt na het slachten gereinigd, waarbij organen, botten of huid
      worden verwijderd afhankelijk van het eindproduct.
    verwerking:
      groenten en fruit: Snijden, verpakken, drogen, koelen of invriezen.
      vlees:
              snijden
              verpakken: Vers of vacuümverpakt om houdbaarheid te
              verlengen.
              drogen of roken
              koelen of invriezen: Om bacteriegroei te verminderen en
              versheid te behouden.
    opslag: Voedsel wordt bewaard in gecontroleerde magazijnen, koelruimtes
    of vriezers om bederf te voorkomen en kwaliteit te garanderen.
    vervoer: Transport vindt plaats per vrachtwagen, trein, schip of vliegtuig,
    afhankelijk van de afstand en houdbaarheid van het product.
    verkoop en distributie:
      Supermarkten, slagerijen en markten verkopen de producten
      rechtstreeks aan consumenten.
      Voedselfabrikanten verwerken de producten verder in kant-en-
      klaarmaaltijden, sauzen of andere voedingsmiddelen.
    op het bord

Te hanteren begrippen

de plantaardige voeding, de dierlijke voeding, de voedselbewaring, de
voedselverwerking, de voedseldistributie

AA.133 Gebruiken L5 L6 GO!-doel

Geven de distributie via de korte keten weer.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen

de korte keten

AA.134 Begrijpen L4 L4 4.2.5

Beschrijven het belang van water als hulpbron in landschappen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Belang van water:
water als hulpbron:
      waterkrachtcentrale, gebruikt waterkracht om elektriciteit te maken:
            water verzamelen: De centrale staat bij een rivier of een meer.
            Een dam houdt het water tegen en verzamelt het in een groot
            reservoir.
            water laten stromen: Als de centrale energie nodig heeft, wordt
            het water met grote kracht naar beneden geleid door buizen.
            turbines draaien: Het stromende water duwt tegen grote
            schoepen van een turbine. Een turbine lijkt op een soort grote
            windmolen, maar dan aangedreven door water. Door de kracht
            van het stromende water begint de turbine te draaien.
            elektriciteit maken: De draaiende turbine is verbonden met een
            generator. Een generator werkt als een magische machine die
            beweging omtovert in elektriciteit. Wanneer de turbine draait,
            maakt de generator stroom die we kunnen gebruiken.
            stroom sterker maken: Transformatoren zorgen ervoor dat de
            stroom sterk genoeg is om ver te reizen.
            stroom naar huizen en scholen: Via kabels wordt de elektriciteit
            naar huizen, scholen en fabrieken gestuurd.
            water komt terug: Het water stroomt weer terug naar de rivier
            of het meer, zodat we het opnieuw kunnen gebruiken.

Te hanteren begrippen

het water, de hulpbron, de dam, het reservoir, de waterkracht

AA.135 Begrijpen L4 L5 L4 4.2.5; L6 4.2.7

Illustreren de menselijke interactie met landschappen en infrastructuur.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Interactie:
interactie met aandacht voor duurzaamheid: aanleg van golfbreker
gebruik van natuurlijke hulpbronnen
positieve en negatieve interactie

Te hanteren begrippen

de duurzaamheid, de natuurlijke hulpbron, de golfbreker, de waterhabitat, de
vervuiling

Voorbeelden

Positieve interactie:
• bosbouw: duurzaam bosbeheer waarbij hout wordt geoogst met behoud van
    biodiversiteit en herbeplanting
• kustbeheer: aanleg van golfbrekers
• energie opwekken: gebruik van waterkrachtcentrales en windturbines
• recreatie: natuurgebieden afbakenen en onderhouden, waar mensen kunnen
    in wandelen en dieren observeren
Negatieve interactie:
• Landbouw en industrie: Vervuiling van waterhabitats
• Wonen: versnipperen van open, natuurlijke ruimte

AA.136 Begrijpen L6 L6 4.2.3

Illustreren het belang van delfstoffen.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Illustreren:
vanuit verschillende perspectieven:
• economie
• politiek
• duurzaamheid

Te hanteren begrippen

de delfstof

Voorbeelden

Delfstoffen:
• economie: De winning van delfstoffen creëert veel banen.
• politiek: Overheden moeten regels maken over hoe delfstoffen gewonnen
    worden.
• duurzaamheid: We moeten nadenken over hoe we delfstoffen gebruiken en
    overgaan op duurzamere energiebronnen, zoals zon en wind.

AA.137 Gebruiken L6 L6 4.2.7

Geven weer hoe een landschap verandert door menselijke interactie.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Verandering door menselijke activiteit:
• Mensen veranderen landschappen door bouwen van wegen en huizen.
• Mensen leggen perken aan en bouwen speeltuinen.

AA.138 Gebruiken L6 L6 4.2.7

Geven de relatie(s) tussen de functie(s) van een locatie of bepaald gebied en landschapselementen weer.

Aardrijkskunde › Aardrijkskundige (toegepaste) kennis › Landschappen: natuurlijke en menselijke aspecten › Landschappen, landschapselementen en relaties › Menselijke landschappen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Relaties:
• In Antwerpen is er veel industrie omdat de producten via de Schelde
    eenvoudig getransporteerd kunnen worden naar de zee.
• Aan de kust komen er veel toeristen omwille van de aanwezigheid van zand
    en zee.