21 doelen
vak: WT ✕ Energiebronnen en voedingsstoffen ✕
-
Herkennen verschillende voedingsmiddelen.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
-
Herkennen gezonde en minder gezonde voedingsmiddelen voor de mens.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Gezonde voedingsmiddelen (“eet regelmatig deze”): groenten, fruit, bruin brood, water Minder gezonde voedingsmiddelen (“eet niet te vaak deze”): snoep, chocolade, frisdrank
-
Herkennen gezonde en minder gezonde voedingsmiddelen voor de mens.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Te hanteren begrippen
gezond, minder gezond, het eten, de drank, de voeding, proeven
Voorbeelden
Gezonde voedingsmiddelen (“eet regelmatig deze”): groenten, fruit, melk en yoghurt, bruin brood, eieren, water Minder gezonde voedingsmiddelen (“eet niet te vaak deze”): snoep, chocolade, chips, frisdrank, hamburger
-
Beschrijven de noodzaak aan voedingsstoffen bij mensen.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Noodzaak aan voedingsstoffen: Mensen hebben eten nodig om te groeien. Eten en drinken geven energie om te groeien, bewegen, nadenken, spelen. Als je honger hebt moet je eten. Als je dorst hebt moet je drinken.
Te hanteren begrippen
groeien, bewegen, denken, het water, eten, drinken, de honger, de dorst
-
Herkennen verschillende basisvoedingsmiddelen.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Basisvoedingsmiddelen: groenten en fruit brood en graanproducten zuivel en alternatieven eiwitrijke producten dranken
Te hanteren begrippen
de groente, het fruit, het brood, de melk, de kaas, de zuivel, het ei, de drank, het water
-
Illustreren de functies van voedingsmiddelen.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Functies: • bouwstof: Sommige (eiwitrijke) voedingsmiddelen zorgen voor groei: kaas, melk, ei, peulvruchten • brandstof: Sommige voedingsmiddelen (koolhydraten en gezonde vetten) geven energie: brood, pasta. • beschermende stof: Sommige (vitaminerijke) voedingsmiddelen houden je gezond: fruit, groenten. Gevarieerd: • Het eten van verschillende soorten voeding voor een sterk en gezond lichaam. • Focus ligt op groenten, fruit, graanproducten, eiwitten en zuivelproducten.Te hanteren begrippen
de voedingsmiddelen, de bouwstof, de brandstof, de beschermende stof, de energie, het volkoren brood, de peulvrucht, de noten, de zaden
-
Analyseren de eigen eet- en voedingsgewoonten.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Eet- en voedingsgewoonten: • frequentie van maaltijden • voedselkeuzes • mate van evenwichtige voeding Analyseren: reflectie op persoonlijke voorkeuren
-
Herkennen het verschil tussen bewerkte en onbewerkte voeding.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Verschil (on)bewerkte voeding: gebruik van bewaarmiddelen, smaakstoffen en kleurstoffen, toevoegen van suikers en vetten
Te hanteren begrippen
de voeding, de voedingsstof, het bewaarmiddel, de kleurstof, de smaakstof, de toegevoegde suiker
-
Illustreren hoe je gezond en duurzaam eet.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Gezond: • gezonde, evenwichtige keuzes: in verhouding meer plantaardige dan dierlijke voeding eten, minder gesuikerde dranken en vooral water drinken, minder weinig tot niet-voedzame voeding eten Duurzaam: • duurzame keuzes: belang van seizoensgroenten en lokaal etenTe hanteren begrippen
de seizoensgroente, het seizoensfruit, het lokaal eten, het biologisch eten, de variatie, het verse product, plantaardig, duurzaam, de gezonde voeding, lokaal
-
Illustreren evenwichtige, gezonde voeding aan de hand van een voedingsmodel.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
Voorbeelden
Voedingsmodel: de voedingsdriehoek (Vlaams Instituut Gezond Leven)
-
Analyseren de eigen eet- en voedingsgewoonten.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Eigen eet- en voedingsgewoonten: • keuze voor voldoende essentiële voedingsstoffen • gevarieerde voeding • gezonde en duurzame keuzes
-
Illustreren de functie van de verschillende voedingsstoffen.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Voedingsstoffen: suikers: energie vetten: energie, celstructuur en gezondheid eiwitten: spieropbouw en gezondheid vitaminen en mineralen: gezondheid en groei vezels: gezondheid water: niet uitdrogen, afvaltransport uit het lichaam
Te hanteren begrippen
de energiebron, de voedingsstof, het eiwit, de suiker, het vet, het mineraal, de vitamine, de vezel, het water
-
Illustreren voedingsgewoonten bij de mens.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Voedingsgewoonten: culturele of persoonlijke eetgewoonten
Te hanteren begrippen
de vegetariër, de veganist, de flexitariër, halal, koosjer, glutenvrij, lactosevrij, suikervrij, de allergie, de intolerantie
-
Analyseren voedingsetiketten.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Analyseren: ingrediëntenlijst tabel voedingswaarde nutriscore
Te hanteren begrippen
de nutriscore, de voedingswaarde
-
Reflecteren op het maken van eigen gezonde en duurzame voedingskeuzes.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van voedingsstoffen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Reflecteren: • milieu-impact • dierenwelzijn • gezondheidsimpact • voedselverspilling
Voorbeelden
• Jan vertelt dat hij naar een verpakkingsvrije winkel geweest is omdat hij wil bijdragen aan het milieu. • Kimberly maakte een slaatje met de restjes van het avondmaal. -
Voeren een groei-onderzoek uit.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van energiebronnen (fotosynthese- zon)
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Onderzoek: plant met water en zon versus zonder water en/of zonder zon
-
Voeren een groei-onderzoek uit.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van energiebronnen (fotosynthese- zon)
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Onderzoek: impact van de variabelen warmte, water en zon
-
Beschrijven het proces van fotosynthese.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van energiebronnen (fotosynthese- zon)
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Fotosynthese: Zonlicht valt op het blad en wordt dankzij bladgroen (chlorofyl) opgevangen. De plant neemt koolstofdioxide op uit de lucht via de huidmondjes in de bladeren. De wortels nemen water uit de bodem op, waarna het via de vaatbundels naar de bladeren wordt vervoerd. In het bladgroen vindt vervolgens de omzetting plaats: koolstofdioxide en water worden omgezet in glucose (suiker) en zuurstofgas. De plant heeft hiervoor zonlicht nodig als energiebron. De suiker gebruikt de plant als bouwstof (voeding), het water en zuurstofgas (afvalstoffen) worden uitgestoten in de lucht. De plant gebruikt de glucose (suiker) om te groeien. Het zuurstof wordt door dieren (waaronder mensen) en planten zelf gebruikt om te ademen.
Te hanteren begrippen
de koolstofdioxide, het bladgroen, de energie, de suiker, het zuurstofgas, de fotosynthese
-
Geven het principe van fotosynthese weer.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van energiebronnen (fotosynthese- zon)
-
Begrijpen dat de zon de primaire energiebron is voor het leven op aarde.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van energiebronnen (fotosynthese- zon)
Toon MIA, begrippen en voorbeelden
MIA
Primaire energiebron: De zon geeft licht en warmte. Planten gebruiken energie van de zon om hun eigen voedsel te maken (fotosynthese). Dieren krijgen die zonne-energie via voedsel: dieren eten planten of eten andere dieren die planten gegeten hebben. De energie uit voedsel komt dus oorspronkelijk van de zon, dus de zon staat eigenlijk aan de start van bijna elke voedselketen. (Uitzondering is het diepzee-ecosysteem waar geen zonlicht is) De zon beïnvloedt de omgeving: het weer, het klimaat en de waterkringloop.
Te hanteren begrippen
de energiebron, de fossiele brandstof
-
Geven weer hoe bijna elke voedselketen start onder invloed van de energie van de zon.
Wetenschap en techniek › Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop › Energiebronnen en voedingsstoffen › Energiebronnen en voedingsstoffen › Functie van energiebronnen (fotosynthese- zon)