Leerplandoelen zoeken — Leerplandoelen

Vakdiscipline Onderwerp Subthema Subrubriek Handelingswerkwoord Sorteren

Leerjaar K10 K23 K35 L110 L29 L315 L416 L515 L616

Verwerkingsaspect Begrijpen37 Gebruiken3 Engageren1 alleen GO!-doelen

41 doelen

CSV downloaden filters wissen

Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) ✕

NL.513 Begrijpen K2 K3 KO 1.4.4

Illustreren rijm in verschillende contexten.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Klanken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
In verschillende contexten:
• rijmpje, raadsel, liederen
```
Te hanteren begrippen
```
het rijm, rijmen
```
NL.514 Begrijpen K3 L1 KO 1.4.4; L4 1.4.8

Illustreren de woordopbouw van klank tot woord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Klanken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woordopbouw:
de klank, de letter, de klankgroep, het woord, het woorddeel
```
Te hanteren begrippen
```
de klank, de letter, de klankgroep, het woord, het woorddeel
```
NL.515 Begrijpen L2 L3 L4 L4 1.4.7

Illustreren de uitspraak van klanken in het Standaardnederlands.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Klanken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Klanken:
korte klanken, lange klanken, tweetekenklanken en medeklinkers
```
Te hanteren begrippen
```
de korte klank, de lange klank, de tweetekenklinker, de klinker, de medeklinker, de
uitspraak
```
NL.516 Gebruiken K2 K3 KO.; 1.4.5

Passen basiselementen van taalsysteem toe in spelsituaties.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Klanken
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Basiselementen van taalsysteem:
klanken, klankgroepen, rijm, letter- en cijfersymbolen, klanktekenkoppeling, woorden
```

NL.517 Engageren L4 L4 1.4.8; L4 1.4.11

Reflecteren op het alfabetisch principe en de klanktekenkoppeling.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Klanken

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Het alfabetisch principe
Het alfabetisch principe is het inzicht dat gesproken woorden zijn opgebouwd uit
afzonderlijke klanken en dat die klanken in geschreven taal worden weergegeven door
letters of lettercombinaties.

Klanktekenkoppeling
De klanktekenkoppeling is het kunnen koppelen van een gesproken klank aan het
bijbehorende letterteken en omgekeerd (een letterteken herkennen en de bijbehorende
klank uitspreken).

Te hanteren begrippen

het alfabetisch principe, de klanktekenkoppeling

NL.518 Begrijpen K3 L4 1.4.8

Herkennen interpunctietekens en hoofdletters in een gelezen tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Interpunctietekens en hoofdletters:
• de kleine letter
• de hoofdletter
• het punt
```
NL.519 Begrijpen L1 L4 1.4.8

Benoemen hoofdletters in een gelezen tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen
```
de kleine letter, de hoofdletter
```
NL.520 Begrijpen L1 L4 1.4.8

Benoemen interpunctietekens in een tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Benoemen:
inclusief functie

Interpunctietekens:
het punt
```
Te hanteren begrippen
```
het leesteken, het punt
```
NL.521 Begrijpen L1 L2 L4 1.4.8

Benoemen interpunctietekens in een tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Benoemen:
inclusief functie

Interpunctietekens:
het uitroepteken, het vraagteken
```
Te hanteren begrippen
```
het uitroepteken, het vraagteken
```
NL.522 Begrijpen L2 L3 L4 L4 1.4.8

Benoemen interpunctietekens in een tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Benoemen:
inclusief functie

Interpunctietekens:
het dubbele punt, de komma
```
Te hanteren begrippen
```
het dubbele punt, de komma
```
NL.523 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.5

Benoemen interpunctietekens in een tekst.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Benoemen:
inclusief functie

Interpunctietekens:
de dubbele aanhalingstekens, de haakjes
```
Te hanteren begrippen
```
de dubbele aanhalingstekens, de haakjes
```
NL.524 Begrijpen L1 L2 L3 L4 1.4.8

Benoemen de witruimte tussen woorden als spatie.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Benoemen:
Inclusief functie
```
Te hanteren begrippen
```
de spatie
```
NL.525 Begrijpen L4 L4 1.4.8

Benoemen de kantlijn op gelijnd papier.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Benoemen:
inclusief functie
```
Te hanteren begrippen
```
de kantlijn
```
NL.526 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.5

Benoemen woordtekens.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Interpunctietekens, woordtekens en hoofdletters
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woordtekens:
het trema, het koppelteken, de apostrof, het accent, soorten afkortingen
```
Te hanteren begrippen
```
het trema, het koppelteken, de apostrof, het accent, de afkorting
```
NL.527 Begrijpen L1 L4 1.4.9

Benoemen woordsoorten.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woordsoorten:
• eigennamen
• lidwoorden
• telwoorden
```
Te hanteren begrippen
```
de eigennaam, het lidwoord, het telwoord
```
NL.528 Begrijpen L1 L2 L4 1.4.9

Begrijpen in leessituaties de taalverrijkende functie van bijvoeglijke naamwoorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
NL.529 Begrijpen L2 L3 L4 1.4.9

Benoemen woordsoorten en woordvormen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woordsoorten:
• zelfstandige naamwoorden
• bijvoeglijke naamwoorden
• voorzetsels

Woordvormen:
• verkleinwoorden
```
Te hanteren begrippen
```
het bijvoeglijk naamwoord, het zelfstandig naamwoord, het voorzetsel, het verkleinwoord
```
NL.530 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.4.9; L6 1.4.7

Benoemen woordsoorten en woordvormen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woordsoorten:
• voegwoorden
• werkwoorden

Woordvormen:
• verkleinwoorden
```
Te hanteren begrippen
```
het voegwoord, het werkwoord
```
NL.531 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.6

Benoemen woordsoorten.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woordsoorten:
voornaamwoorden
```
Te hanteren begrippen
```
het voornaamwoord
```
NL.532 Begrijpen L5 GO!-doel

Herkennen een werkwoord met een vast voorzetsel.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden
```
Werkwoord met een vast voorzetsel:
• zich bemoeien met
• genieten van
```
NL.533 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.9

Beschrijven de onvoltooid tegenwoordige tijd van het werkwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen
```
het werkwoord, de tegenwoordige tijd
```
NL.534 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.9

Beschrijven de onvoltooid verleden tijd van het werkwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen
```
de verleden tijd
```
NL.535 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.4.9

Beschrijven de voltooid tegenwoordige tijd van het werkwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
NL.536 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L4 1.4.9

Beschrijven de voltooid verleden tijd van het werkwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
NL.537 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.6

Beschrijven de toekomende tijd van het werkwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen
```
de toekomende tijd
```
NL.538 Begrijpen L3 L4 L5 L6 L6 1.4.6

Beschrijven het voltooid deelwoord.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen
```
het voltooid deelwoord
```
NL.539 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.9; L6 1.4.7

Beschrijven de vorming van werkwoorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Vorming van werkwoorden:
• de tegenwoordige tijd
• de verleden tijd
```
Te hanteren begrippen
```
de stam, de uitgang, de infinitief, de vervoeging
```
NL.540 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.6; L6 1.4.8

Beschrijven de vorming van werkwoordsvormen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Werkwoordsvormen:
• de toekomende tijd
• de gebiedende wijs
```
NL.541 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 1.4.9; L4 1.4.11; L6 1.4.6; L6 1.4.9

Analyseren woorden.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: woordsoorten en werkwoorden
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Woorden:
• woordvorming
• woordsoorten
• werkwoorden
```
NL.542 Begrijpen L1 L4 1.4.10

Beschrijven de structuur van verschillende soorten zinnen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Zinnen:
• de mededelende zin, de vragende zin

Structuur:
• juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort
    zin
```
Te hanteren begrippen
```
de zin, de mededelende zin
```
NL.543 Begrijpen L2 L3 L4 L4 1.4.10

Beschrijven de structuur van verschillende soorten zinnen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Zinnen:
• de mededelende zin, de vragende zin, de uitroepende zin

Structuur:
• juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort
    zin
```
Te hanteren begrippen
```
de mededelende zin, de vragende zin, de uitroepende zin
```
NL.544 Begrijpen L5 L6 1.4.8

Beschrijven de structuur van verschillende soorten zinnen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Soorten zinnen:
• ontkennende zin
• enkelvoudige en samengestelde zinnen

Structuur:
• juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort
    zin
```
Te hanteren begrippen
```
de ontkennende zin, de enkelvoudige zin, de samengestelde zin
```
NL.545 Begrijpen L6 L6 1.4.8

Beschrijven de structuur van verschillende soorten zinnen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Zinnen:
• Soorten zinnen: gebiedende wijs

Structuur:
• juiste woordvolgorde: met woorden op de juiste plaats in de zin, afgestemd op de soort
    zin
```
Te hanteren begrippen
```
de gebiedende wijs
```

NL.546 Begrijpen K2 K3 GO!-doel

Herkennen dat zinnen uit woorden bestaan.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Voorbeelden

Zinnen:
• Iemand trekt de startkaart met een prent van een poes en zegt: ‘De poes’. De volgende
    trekt de kaart met een afbeelding van ‘zitten’ en zegt ‘zit’, de volgende trekt de kaart
    met een afbeelding van ‘op’, de laatste trekt de kaart met ‘de stoel.’ De leraar vraagt:
    Hoe is de volledige zin? “De poes zit op de stoel.” De leraar vraagt vervolgens: “Hoe
    kunnen we deze zin “De poes zit op de stoel.” nog langer maken?”
• “Hoor het woord in de zin”: de leraar toont een prent van een hond en zegt: “Ik ga een
    paar zinnen zeggen. Als je het woord ‘hond’ in een zin hoort dan roep je ‘waf’.

NL.547 Begrijpen L3 L4 L4 1.4.10

Benoemen het onderwerp en de persoonsvorm in een zin.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

Te hanteren begrippen
```
de zin, het onderwerp, de persoonsvorm
```
Voorbeelden
```
Onderwerp en persoonsvorm:
• Hij speelt buiten. ‘Speelt’ is de persoonsvorm. ‘Hij’ is het onderwerp
• Hugo kijkt zijn werk grondig na. ‘Kijkt ... na’ is de persoonsvorm. ‘Hugo’ is het
    onderwerp.
```
NL.548 Begrijpen L4 L4 1.4.10

Benoemen het gezegde in een zin.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Gezegde:
• wat er gebeurt
• wat iemand doet
```
Te hanteren begrippen
```
het gezegde, het zinsdeel
```
NL.549 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.8

Benoemen het lijdend voorwerp in een zin.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Lijdend voorwerp:
wat (of wie)? + gezegde + onderwerp
```
Te hanteren begrippen
```
het lijdend voorwerp
```
NL.550 Begrijpen L5 L6 L6 1.4.8

Benoemen het meewerkend voorwerp in een zin.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen
Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA
```
Meewerkend voorwerp:
aan/voor wie? + gezegde + onderwerp?
```
Te hanteren begrippen
```
het meewerkend voorwerp
```

NL.551 Begrijpen L6 L6 1.4.8

Benoemen het naamwoordelijk gezegde in een zin.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Naamwoordelijk gezegde:
koppelwerkwoord + bijvoeglijk naamwoord of zelfstandig naamwoord dat iets over het
onderwerp zegt

Te hanteren begrippen

het naamwoordelijk gezegde

Voorbeelden

Naamwoordelijk gezegde:
• Tom is gelukkig. ‘Is gelukkig’ is het naamwoordelijk gezegde.
• Die foto lijkt nep. ‘Lijkt nep’ is het naamwoordelijk gezegde

NL.552 Begrijpen L6 L6 1.4.8

Benoemen het werkwoordelijk gezegde in een zin.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen

Toon MIA, begrippen en voorbeelden

MIA

Werkwoordelijk gezegde:
alle werkwoorden in de zin die samen aangeven wat er gebeurt of wordt gedaan

Te hanteren begrippen

het werkwoordelijk gezegde

Voorbeelden

Werkwoordelijk gezegde
• Wij hebben een boek gelezen. ‘hebben gelezen’ is het werkwoordelijk gezegde.
• Wat heb ik goed geslapen! ‘heb geslapen’ is het werkwoordelijk gezegde.

NL.553 Gebruiken L1 L2 L3 L4 L5 L6 L4 1.4.10; L4 1.4.11; L6 1.4.8; L6 1.4.9

Analyseren zinnen en zinsdelen.

Nederlands › Taalsysteem en taalgebruik › Taalsysteem (klanken, interpunctietekens en woordtekens, grammatica) › Grammatica: zinnen en zinsdelen