Fonemisch bewustzijn ✕

1. NL.009 Gebruiken K1 KO 1.1.2

   Onderscheiden klanken.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   MIA

   Klanken:
   sterk contrasterende klanken

   Voorbeelden

   Sterk contrasterende klanken onderscheiden:
   
   • De leraar laat twee sterk contrasterende klanken horen: “ssss” (slang) en “rrrr”
       (motor). Als de slang sist (“sss”) bewegen de kinderen als een slang. Als de
       motor rijdt (“rrr”) bewegen ze als een motor.
   
   • De leraar vertelt een kort verhaaltje met veel “aaah” en “oooh”-uitroepen. Bij
       “aaah” doet de leraar samen met de kinderen de mond wijd open, bij “oooh”
       vormt iedereen met de handen een “toeter” rond de mond.

2. NL.010 Begrijpen K2 KO 1.1.2; KO 1.1.3

   Herkennen verschillen en overeenkomsten tussen twee gesproken klanken in woorden.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   Te hanteren begrippen

   de klank

3. NL.011 Begrijpen K2 K3 KO 1.1.2; KO 1.1.3

   Herkennen klanken in woorden.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   MIA

   Herkennen:
   aangeven of een klank wel of niet voorkomt in een woord
   
   Woorden:
   • MK-woorden
   • KM-woorden
   • MKM-woorden

4. NL.012 Gebruiken K2 KO 1.1.2; KO 1.1.3

   Onderscheiden de beginklank in woorden.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   MIA

   Onderscheiden:
   De beginklank in het woord horen en onderscheiden van andere klanken (auditieve
   discriminatie).
   
   Woorden:
   • MK-woorden
   • KM-woorden
   • MKM-woorden

   Voorbeelden

   Beginklank onderscheiden:
   • Sorteren op beginklank (M – mand, muts, mama)
   • “Wat klinkt hetzelfde, wat klinkt anders?” (maan-maan, mees-lees)

5. NL.013 Gebruiken K2 KO 1.1.2; KO 1.1.3

   Onderscheiden de eindklank in woorden.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   MIA

   Onderscheiden:
   De eindklank in het woord horen en onderscheiden van andere klanken (auditieve
   discriminatie).
   Woorden:
   • MK-woorden
   • KM-woorden
   • MKM-woorden

   Voorbeelden

   Eindklank onderscheiden:
   • Sorteren op eindklank (M – oom, bloem, lam)
   • “Wat klinkt hetzelfde, wat klinkt anders?” (boom-boos, lam-lam)

6. NL.014 Gebruiken K3 L1 KO 1.1.2; KO 1.1.3

   Onderscheiden klanken in woorden.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   MIA

   Onderscheiden:
   auditieve discriminatie: De klank in het woord horen en onderscheiden van andere
   klanken.
   
   Woorden:
   • MK-woorden
   • KM-woorden
   • MKM-woorden
   
   Klanken in woorden:
   • beginklank
   • middenklank
   • eindklank
   
   Klanken:
   Een variatie aan klanken

   Te hanteren begrippen

   vooraan, achteraan, in het midden

   Voorbeelden

   Klanken in woorden:
   • Wat hoor je vooraan in /vuur/?
   • Wat hoor je achteraan in /kaas/?
   • Wat hoor je in het midden in /kat/?
   • Wat hoor je vooraan in /ook/?
   • Wat hoor je in het midden in /reus/?
   • Wat hoor je vooraan in /ijs/?

7. NL.015 Gebruiken K3 L1 KO 1.1.3

   Verdelen een woord in afzonderlijke klanken.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

8. NL.016 Gebruiken K3 L1 KO 1.1.3

   Voegen afzonderlijke klanken samen tot een woord.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

9. NL.017 Gebruiken K3 L1 KO 1.1.2

   Voeren klankbewerkingen uit in woorden.

   Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

   Toon MIA, begrippen en voorbeelden

   MIA

   Klankbewerkingen:
   • toevoeging van een klank
   • weglating van een klank
   • vervanging van een klank

   Voorbeelden

   Toevoeging van een klank:
   Ik voeg vooraan een /b/ toe aan /oom/ en bekom /boom/.
   Weglating van een klank:
   /raap/ zonder /r/ is /aap/.
   Vervanging van een klank:
   Bij het woord /mat/ wissel ik de /m/ in voor een /l/. Zo vorm ik het woord /lat/.

10. NL.018 Engageren K2 K3 L1 KO 1.1.1; KO 1.1.2; KO 1.1.3

    Tonen hun kennis van klanken in verschillende contexten.

    Nederlands › Lezen › Vlot en vloeiend lezen › Fonologisch en fonemisch bewustzijn › Fonemisch bewustzijn

    Toon MIA, begrippen en voorbeelden

    Voorbeelden

    • Daniel luistert naar een versje en klapt telkens als hij een woord hoort dat met
        de klank /s/ begint, zoals slang, stoel en sok.
    • Abigail rijmt boom op room en legt uit dat ze dezelfde klankgroep achteraan
        hoort.